یارانه بنزین چه پروژه‌هایی را می‌سوزاند؟
کد خبر: ۶۳۹۱۹
بازدید: ۲۲۰
تاریخ انتشار: ۰۵ آبان ۱۳۹۷ - ۲۰:۲۶
قیمت خرید یک فروند ایرباس ٣٢٠ صفرکیلومتر چیزی حدود ٧٠‌میلیون دلار است. اگر قیمت هر دلار را ١٣‌هزار تومان در نظر بگیریم، با یارانه بنزین می‌شود سالانه ٢١٩هواپیمای ایرباس ٣٢٠صفرکیلومتر خریداری کرد. قیمت خرید هواپیمای ATR حدود ٢٦‌میلیون دلار است. با یارانه بنزین می‌توانستیم سالانه ٥١٥هواپیمای نو و صفرکیلومتر ATR بخریم.
یارانه بنزین چه پروژه‌هایی را می‌سوزاند؟
 
سهیلا روزبان| دولت سالانه حدود٢٠٠هزارمیلیارد تومان یارانه بنزین می‌دهد. درحال حاضر، تقریبا ۷۶‌میلیون نفر ماهی ۴۵‌هزار و ٥٠٠ تومان یارانه نقدی دریافت می‌کنند. این میزان معادل ٥ برابر یارانه نقدی تمام مردم ایران در سال است.
 
جالب است بدانید با این یارانه سنگینی که دولت برای بنزین پرداخت می‌کند، می‌توان هر سال حدود ٦٦ هزار کارخانه راه‌اندازی کرد یا ٢١٩هواپیمای ایرباس صفرکیلومتر یا ٥١٥ هواپیمای نوی ATR خرید. با یارانه بنزین می‌توان سالانه حدود ٢٠٠ هزار مدرسه در ایران ساخت. با یارانه بنزین می‌توان در عرض یکسال از نظر تکمیل خط آهن به برنامه‌های توسعه‌ای مان در افق ١٤٠٤ برسیم.

اما حالا این یارانه سنگین فقط منجر به این شده است که هر ایرانی حدود ٣ برابر هر شهروند چینی بنزین مصرف کند و این سرمایه کلان دود شده و به هوا برود.

قیمت واقعی بنزین چقدر است؟
تولید بنزین طبق قیمت پایه فوب خلیج فارس ٤٧ سنت، چیزی حدود ٦١١٠ تومان و با احتساب هزینه‌های توزیع آن حداقل ٧‌هزار تومان با قیمت ارز آزاد برای دولت آب می‌خورد، اما درحالی دولت به‌ازای هر لیتر ٦‌هزار تومان و با احتساب مصرف روزانه ٩١میلیون لیتری سالانه حدود ٢٠٠ هزار میلیارد تومان یارانه بنزین پرداخت می‌کند که بررسی‌های انجام شده در اتاق بازرگانی نشان می‌دهد میزان یارانه‌ای که دولت به دهک‌های بالای درآمدی با انرژی ارزان پرداخت می‌کند، ٢٥ برابر دهک‌های پایین درآمدی است.
 
رضا پدیدار، کارشناس انرژی دراین‌باره می‌گوید: «دولت همه ساله درحالی منابع زیادی را صرف دادن یارانه به پرمصرف‌ها کرده که سرانه مصرف بنزین از حدود ٦٧‌میلیون لیتر مصرف روزانه در سال٨٧ حالا به ٩١میلیون لیتر مصرف روزانه رسیده است. حال آنکه اگر دولت سوخت را به قیمت واقعی عرضه و یارانه پرداختی به آن را صرف ایجاد زیرساخت‌ها می‌کرد، امروز نه از قاچاق خبری بود و نه مصرف بالای آن.»

سرانه هر ایرانی از یارانه انرژی معادل دستمزد کارگران
اما یارانه سوخت به همین عدد‌ها ختم نمی‌شود. آنگونه که بیژن زنگنه، وزیر نفت می‌گوید: «امسال در تابستان مصرف گاز در نیروگاه‌ها به ۲۹۰‌میلیون مترمکعب در روز رسید، یعنی نیروگاه‌های ما معادل روزانه ۲‌میلیون بشکه نفت خام مصرف کردند.»
 
به گفته او، گاز مایع را کیلویی ۱۵۰ تومان یعنی ۱۰دلار به‌ازای هر تن می‌فروشیم، درحالی‌که قیمت جهانی آن ۵۵۰ دلار به‌ازای هر تن است، حتی اگر محافظه‌کارانه قیمت سوخت را پایین‌تر از عموم کشور‌ها فرض کنیم، باز یارانه غیرمستقیمی که امروز به بنزین، گازوییل و گاز طبیعی داده می‌شود، تقریبا پنج‌برابر یارانه نقدی ۴۵‌هزار و ٥٠٠تومانی است. اگر یارانه نقدی ماهی ۴۵‌هزار و ٥٠٠تومانی کنونی ٥/٢ برابر شود، نیاز به «۱۰۰‌هزار‌میلیارد تومان» منابع دارد.
 
اگر مجموع یارانه کلیه بخش‌های انرژی اعم از بنزین، گازوئیل، برق و ... را در نظر بگیریم عدد یارانه بسیار سنگین‌تر می‌شود. پدرام سلطانی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی به تازگی در توییتی که بازتاب زیادی در فضای مجازی داشته نوشته: «میزان یارانه انرژى در ایران به عدد ١٠٠هزار میلیارد تومان در ماه رسیده است که سرانه آن معادل ماهانه یک‌میلیون و٢٥٠هزار تومان است. این عدد با دستمزد یک ماه یک کارگر برابرى مى‌کند.»

ایرانی‌ها ٣ برابر چینی‌ها بنزین مصرف می‌کنند
نتیجه این همه یارانه انرژی در ایران جالب است. طبق آخرین اعلام رسمی دولت، مصرف بنزین در ایران ٩١میلیون لیتر در روز است، همچنین طبق آخرین اعلام رسمی جمعیت کشور، ایران درحال حاضر حدود ٨١‌میلیون نفر جمعیت دارد، به عبارتی در هر شبانه‌روز به‌ازای هر نفر، ١,١٢ لیتر بنزین در ایران مصرف می‌شود، یعنی یک خانواده چهار نفره حتی اگر خودروی شخصی نداشته باشند، در یک شبانه‌روز سهمی ٤.٥ لیتری در مصرف بنزین کشور دارند.
 
در کشور پرجمعیت چین با جمعیتی بالغ بر یک‌میلیارد و ٣٨٦‌میلیون نفر (آمار سال ٢٠١٧) حدود ٤٦٨‌میلیون لیتر بنزین در روز مصرف می‌شود، به عبارتی در هر شبانه‌روز به‌ازای هر نفر ٠.٣٤ لیتر بنزین در چین مصرف می‌شود. در کشور ترکیه با جمعیتی بالغ بر ٨٠‌میلیون نفر، روزانه ٨‌میلیون و ٢٦٨‌هزار لیتر بنزین مصرف می‌شود، به عبارتی در هر شبانه‌روز به‌ازای هر نفر، ٠.١ لیتر بنزین در ترکیه مصرف می‌شود. مقایسه مصرف بنزین در ایران و ترکیه از این نظر مقایسه‌ای جالب است که تعداد جمعیت و خودرو‌های سبک دو کشور تقریبا یکسان است. اما در ایران به‌ازای هر نفر، ١٠ برابر هر ترکیه‌ای و ٣ برابر هر چینی بنزین مصرف می‌شود.

سالی ٦٦هزارکارخانه با یارانه بنزین
با این یارانه کلانی که هدر می‌رود، می‌توان کار‌های بزرگی انجام داد. برای این موضوع کافی است توجه‌تان را تنها به یارانه بنزین جلب کنیم. با ٢٠٠ هزار میلیارد تومان یارانه بنزین در سال می‌توان کارخانه‌های زیادی ساخت. اگر سرمایه اولیه برای راه‌اندازی یک کارخانه مواد غذایی و بهداشتی را چیزی حدود ٣‌میلیارد تومان در نظر بگیریم، با یارانه بنزین می‌توان چیزی حدود ٦٦ هزار کارخانه در ایران راه‌اندازی کرد. اگر در هر کارخانه به‌طور متوسط ٧٠ نفر مشغول به کار شوند، چیزی حدود ٤ میلیون و ٦٢٠ هزار نفر در یکسال دارای شغل می‌شوند. بهتر است اینگونه بگوییم وزارت کار متوسط هزینه ایجاد یک شغل در ایران را ٥٠‌میلیون تومان برآورد کرده است. با یارانه بنزین می‌توانیم در سال حدود ٤ میلیون شغل ایجاد کنیم.

با یارانه بنزین چقدر هواپیما می‌توان خرید؟
قیمت خرید یک فروند ایرباس ٣٢٠ صفرکیلومتر چیزی حدود ٧٠‌میلیون دلار است. اگر قیمت هر دلار را ١٣‌هزار تومان در نظر بگیریم، با یارانه بنزین می‌شود سالانه ٢١٩هواپیمای ایرباس ٣٢٠صفرکیلومتر خریداری کرد. قیمت خرید هواپیمای ATR حدود ٢٦‌میلیون دلار است. با یارانه بنزین می‌توانستیم سالانه ٥١٥هواپیمای نو و صفرکیلومتر ATR بخریم.
 
جالب است بدانید یکی از بزرگترین مشکلات دولت برای خرید هواپیما پس از برجام نداشتن پول نقد بود و مشکلات تامین وام و فاینانس باعث شد نتوانیم به اندازه کافی برای خرید هواپیما عجله به خرج دهیم و فرصت بزرگی از دست رفت. با این یارانه می‌توانستیم در عرض یکسال تعداد هواپیماهایمان را به تعداد ایرلاین بزرگ و معروفی مانند ایرلاین امارات برسانیم.

هزینه ساخت ٢٠٠هزار مدرسه معادل یارانه یک‌سال بنزین
محمدحسین علیزاده، مدیرعامل مجمع خیرین مدرسه‌ساز خراسان رضوی به قدس آنلاین گفته است هزینه ساخت یک مدرسه حدود یک‌میلیارد تومان است. درواقع با یارانه ٢٠٠ هزار میلیارد تومانی بنزین می‌توانی ٢٠٠ هزار مدرسه در ایران بسازیم.

با یارانه بنزین چقدر راه می‌توان ساخت؟
بد نیست بدانید درحال حاضر احداث هر کیلومتر راه روستایی به‌طور متوسط ٤‌میلیارد تومان و احداث هر کیلومتر راه‌آهن ٧‌میلیارد تومان هزینه دارد. یک حساب‌کتاب سرانگشتی به خوبی نشان می‌دهد با یارانه‌ای که دولت هر سال بابت بنزین پرداخت می‌کند، می‌توان حدود ٢٨ هزار کیلومتر راه آهن و ٥٠ هزار کیلومتر راه روستایی ایجاد کرد. مطابق با افق ١٤٠٤ ایران باید ٢٥ هزار کیلومتر به خط آهن خود اضافه کند که تنها با یارانه یک سال بنزین می‌توان به این برنامه بلندمدت رسید.