تأملات -
آیا کابوس لیبرالیست بدبین، تعبیر شده است؟
آرا و اندیشه‌های الکسیس دو توکویل، متفکر لیبرال فرانسوی
پیش از انقلاب فرانسه در سال 1848، توکویل هشدار داد که اروپا "بر یک آتشفشان خوابیده است... باد انقلاب می‌وزد و طوفان در افق پدیدار است". امروز دموکراسی در آمریکا در پیچ خطرناکی قرار گرفته گرفته است. پوپولیست‌ها در اروپا، آسیا و آمریکای لاتین سودای پیشرفت دارند. مستبدان در حال تثبیت قدرت خود هستند. شاید بدبین‌ترین متفکران لیبرال، آنقدرها هم باید، بدبین نبوده است.
جهانی‌سازی؛ هدفی درست در مسیری اشتباه؟
روزگاری سیاستمداران و اقتصاددانان از جهانی‌سازی به عنوان تنها گزینۀ پیش رو سخن می‌گفتند. روزگاری که در‌های کشور‌ها یکی پس از دیگری به روی هم گشوده و محدودیت‌ها یکی یکی برچیده می‌شدند. اما حالا که بیش از دو دهه از دوران طلایی جهانی‌سازی گذشته با پدیده‌هایی روبروییم مثل ترامپ و برکسیت که در‌ها را یکی یکی می‌بندند و محدودیت‌ها را سر جای خود باز می‌گردانند. چه شد که جهانی‌سازی با آن دورنمای روشن به چنین سرانجام تاریکی ختم شد؟
گفت‌وگو با اتین بالیبار
اتین بالیبار، فیلسوف فرانسوی، از چهره‌های برجستۀ پسامارکسیسم در دوران ماست. نژادپرستی از مهم‌ترین دغدغه‌های فکری اوست و هشدار می‌دهد که ترکیب این گرایش فکری با بازگشت تمایلات ملی‌گرایانه و اوج‌گرفتن سیاست‌های شبه‌فاشسیتی آیندۀ نگران‌کننده‌ای را برای ما رقم خواهد زد. بالیبار در این مصاحبه علاوه بر تشریح دیدگاه خود دربارۀ دنیای امروز، از کتاب‌های قبلی و دوران دانشجویی خود نیز یاد می‌کند.
مارسل گوشه، تاریخ‌نویسِ عصر رهایی
تاریخ پانصدسالۀ دموکراسی
یکی از تأثیرگذارترین متفکران معاصر فرانسه، مارسل گوشه، در یک کتاب عظیم چهارجلدی، کوشیده است گزارش تاریخی قانع‌کننده‌ای از پنج قرن گذشته فراهم آورد. محور کتاب او، چگونگی برآمدن دموکراسی در قرون جدید است. به اعتقاد گوشه دموکراسی، نه یک «چیز»، بلکه نوعی «کشمکش» بی‌پایان بین خودآیینی و دگرآیینی است و امروز، در عصر نئولیبرالیسم، دموکراسی در عین آنکه پیروزمندتر از همیشه است، به دامان بزرگترین بحران تاریخی خود افتاده است: بحرانِ بی‌آیندگی.
چگونه قیام‌های پوپولیستی می‌توانند لیبرال دموکراسی را سرنگون کنند؟
این روز‌ها حرف‌زدن از مصیبت‌هایی که گریبان‌گیر دموکراسی است، از همیشه آسان‌تر است. کافی است تلویزیون را روشن کنید، یا روزنامه‌ای را باز کنید و به محصول نهاییِ بزرگترین دموکراسی ادعایی تاریخ چشم بدوزید: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که مدام دارد فحش می‌دهد، دروغ می‌گوید و هر روز پروندۀ تازه‌ای از فساد و بی‌بندوباری‌اش رو می‌شود؛ و درست به همین دلیل است که نیاز به اصلاح جدی دموکراسی امروز بیش از هر زمان دیگری حیاتی است.
هوش سیاسی و هوش مهندسی
گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد دربارۀ اینکه مارک زاکربرگ، مخترع فیس‌بوک، درصدد است تا در انتخابات سال ۲۰۲۰ نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا شود. او مداوماً سفر می‌کند و در سخنرانی‌هایش وعده می‌دهد که برای همه‌چیز راه‌حل‌های فنی دارد. اما سابقۀ رئیس‌جمهور شدنِ یک مهندس در ایالات متحده، سابقۀ روشنی نیست. اولین و آخرین رئیس جمهور مهندس آمریکا، هربرت هوور، آدمی بود بسیار شبیه به زاکربرگ: بی‌روح، بدون توان همدلی، ناتوان در سخنرانی و البته احمق در سیاست.
چرا افکار آخرین نوبلیست اقتصاد چندان به نفع دموکراسی نیست؟
«سقلمه» مُد جدید دنیای سیاست‌گذاری است. در ساده‌ترین حالت سقلمه‌زدن یعنی برنامه‌ریزی برای اینکه گرفتنِ یک‌سری از تصمیم‌ها آسان شود و گرفتنِ برخی دیگر از تصمیم‌ها سخت، اما اجباری برای تصمیم‌گیری در کار نباشد. مثلاً اگر می‌خواهید نوجوانان سیگار نکشند، قانونی علیه استعمال دخانیات وضع نکنید، بلکه کاری کنید که خرید سیگار به دردسری بزرگ تبدیل شود. سقلمه‌زدن در برخی موقعیت‌ها خوب است، اما یک مشکل بزرگ دارد: تصمیم‌گیری آگاهانۀ شهروندان را تحت شعاع قرار می‌دهد.
گزارشی از کتاب «فرضیه کمونیسم» آلن بدیو
بدیو استدلال می‌کند که شکست‌های نمایان و گه‌گاه خونین این رخداد‌ها که پیوند نزدیکی با فرضیه کمونیسم داشتند به‌واقع در حکم مراحلی در تاریخ این فرضیه بودند و هستند، «دست‌کم به نزد همه آنانی که به واسطه استفاده تبلیغاتی از مفهوم شکست کور نشده‌اند یعنی همه آنانی که در مقام سوژه‌های سیاسی هنوز از فرضیه کمونیسم الهام می‌گیرند حتی اگر واژه «کمونیسم» را در عمل به کار نبرند.
دیزنی لند خودکامه‌ای به نام
دیکتاتورها چگونه از خرابه‌های باستانی به نفع خود استفاده می‌کنند؟
دام به شهر ویران‌شده بابل شیفتگی خاصی داشت. دستور داد دیوارهای شهر بازسازی شوند که برایش در اوج جنگ ایران و عراق میلیون‌ها دلار هزینه برداشت. او ارتفاع دیوارها را به میزان غیرمعمول و عجیبی (11.5 متر) افزایش داد که جامعه بین‌المللی باستان‌شناسی را در پی داشت که صدام را به تبدیل بابل به "دیزنی لندِ یک مستبد" متهم کردند. در اتمام کار نیز در خرابه‌ها تئاتری به سبک رومی ساخت. وقتی از باستان شناسان شنید که پادشاهان قدیم مانند "نبوکدنصر" نامشان را روی آجرهای بابل مهر می‌کردند، اصرار کرد که نامش روی آجرهای تازه‌ای که در بازسازی استفاده می‌شوند، مهر شود. "پاول بلمر" که پس از سقوط صدام در سال 2003 به‌عنوان رهبر ائتلاف موقت به عراق اعزام شد، این اقدامات صدام را "تقلیدی مسخره و شرور" توصیف کرد.
لیبرال‌دموکراسی‌ها هر روز قواعد سخت‌تری برای نزاکت سیاسی وضع می‌کنند
نویسنده‌ای که در لهستانِ دوران شوروی از منتقدان صاحب‌نام حکومت کمونیستی بود حالا، بعد از فروپاشی شوروی، در مقام یک استاد فلسفه و سیاست‌مدار، معتقد است لیبرال‌دموکراسی دارد به حکومتی اقتدارگرا و جبار تبدیل می‌شود که از شهروندانش می‌خواهد دقیقاً طبق الگویی پیش‌بینی‌شده رفتار کنند: عاشق آزادی باشند، دگرباشان را دوست بدارند، ایمانشان به بازار را از دست ندهند و با همه مدارا کنند. وگرنه، خدا به دادشان برسد.
چطور تخصص دیجیتالی به شکل‌گیری و رشد داعش کمک کرد
داعش ورود خود را به شکلی خونین و پر سر و صدا به صحنه اخبار بین‌المللی اعلام کرد و در مدت‌زمانی کوتاه قلمرویی تشکیل داد که بر مساحتی از خاک تسخیرشده میان شرق سوریه و غرب عراق حکم می‌راند و بزرگ‌تر از خاک بریتانیا بود. امروز عمر گروه داعش رو به پایان است.
سیستم پوتین
چگونه رئیس‌جمهور ابدی روسیه کشورش را تغییر داد؟
ولنتینا نسخه بسیار کوچکی از نقشی است که پوتین می‌خواهد در عرصه ملی بازی کند: پدرِ ملت که مردمش را از عذاب‌های دهه 1990 نجات داد. او در کوزباس که دیگر جنگ‌های مافیایی و اعتصاب معدنچیان شده بود صلح ایجاد کرد. پوتین اکنون 73 سال دارد و بهترین اعمالش درگذشته رخ‌داده‌اند، اما اگر تولیف آرامش منطقه را تضمین کند و آراء مردم را به مسکو برساند، کرملین خوشنود خواهد بود.
محمود سریع القلم در نقد فرهنگ سیاسی ایرانی:
به نظر من خودبزرگ‌بینی و خودبزرگ‌پنداری بر استدلال و فکر ما غلبه دارد. بسیاری از مسائل سیاسی ما ریشه در حسد و نه اختلافات فکری دارد. بنابراین مشکل مسائل شخصی است. به عنوان کسی که ملت‌های زیادی را می‌شناسم، ملتی را در دنیا نمی‌شناسم که مانند ملت ایران توان طراحی تزیینات فلسفی برای اختلافات فکری‌اش داشته باشد. بعد از ما روس‌ها هستند. اگر دانش ما به همراه شخصیت ما رشد نیابد، تحصیلات برای ما مضر است.
مناظره‌ای درمورد کمونیسم و دفاع از سوسیال دموکراسی
با آنكه ليبراسيون [كه اين مناظره را چاپ كرد] بي‌هيچ گمان بايد در زمره «خائنان» به آرمان كمونيسم يا به اصطلاح «مرتدان» شمرده شود، آلن بديو پذيرفت كه گفت‌وگويي با سردبير اين روزنامه، لوران ژوفرن، داشته باشد. ژوفرن هم در كانون بازي سياست در نقش شارح و مدافع سوسيال دموكراسي و اصلاح‌طلبي ظاهر شده است.
گفت‌و‌گویی با وندی براون درباره نولیبرالیسم
طی یک دهه اخیر نولیبرالیسم به یکی از اصصلاحات پرکاربرد در ادبیات سیاسی ایران بدل شده و به خط‌مشی‌ها و سیاست‌های متنوعی اطلاق می‌شود. وجه اشتراک و افتراق این سیاست‌ها کدام است و مقصود از نولیبرالیسم دقیقا چیست؟
    صفحه  از ۹
نگاه ویژه
پرطرفدار