تأملات -
چرا حالا فقط به فکر خودمان هستیم؟
گفتگو با سعید معیدفر جامعه شناس
«در شرایط کنونی تنها گروهی که آن هم دچار عارضه شده، ولی باقی مانده خانواده است. این یعنی ما در مواجهه با همنوعانمان به بی تفاوتی اجتماعی مبتلا شده‌ایم. نه به این معنا که حس نوع دوستی و همکاری در میان ما مرده باشد. همین الان هم ما در نوع دوستی و همکاری در ایامی مانند زمان عزاداری و سوگواری، به دلیل زمینه‌های اجتماعی که وجود داشته، به کمک هم می‌آییم و دست یکدیگر را می‌گیرم، من می‌خواهم بگویم هنوز آن حس در میان افراد در برخی از عرصه‌ها وجود دارد، اما امروز در سطح جامعه بزرگ، یعنی آنجایی که اقتدار دولت وجود دارد و نظام سیاسی - اجتماعی کشور هست، کمتر دیده می‌شود».
گفتگو با هادی معتمدی، روانپزشک
«از نظر سایکولوژی، متاسفانه در سال‌های اخیر ناهنجاری‌های اجتماعی برای خانواده‌ها بحران ایجاد کرده‌است. در بحث اجتماعی معضلاتی همچون بیکاری و فقر، مشکلات ازدواج جوان‌ها و پیش بینی زمان جنگ وجود دارد که در سال‌های اخیر به طور مکرر دیده شده است. چنین مسائلی در کشور‌های جهان سوم تا اندازه‌ای وجود دارد؛ بنابراین انتظار داریم وقتی بحث بیوسایکو سوشیال (روانشناختی اجتماعی) را مطرح می‌کنیم، مسائل اجتماعی و سایکولوژی در جامعه ما زیاد باشد، ما می‌توانیم کاری کنیم که این آسیب اجتماعی به بحران اجتماعی تبدیل نشود».
مهاجرت و ارزش‌های فرهنگی چگونه بر حرکات چهرۀ ما تأثیر می‌گذارد؟
موقعیت‌هایی که در آن لبخند می‌زنیم، از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت است. لبخندزدن به غریبه‌ها که یکی از مشخصه‌های آمریکایی‌هاست، در کشورهایی مثل روسیه یا آلمان ممکن است زننده به شمار رود یا باعث سوءبرداشت شود. یک تحقیق جدید این مسئله را از منظری کاملاً تازه بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که میزان لبخندزدن مردم هر کشور ربط مستقیمی دارد به میزان مهاجرانی که در آن کشور زندگی می‌کنند.
تلفن همراه، وقتی فراگیر شد و همه را معتاد کرد، حدوداً زندگیِ همۀ انسان‌های کرۀ خاکی را به قبل و بعد خودش تقسیم کرد، البته به‌جز زندگی کودکان و نوجوانانی که اصلاً دوران ماقبل تلفن‌های هوشمند را تجربه نکرده‌اند و نمی‌دانند زندگی بدون اینترنت چه معنایی می‌تواند داشته باشد. یک تحقیق از هفت نوجوانِ سیزده تا هجده‌ساله خواست، برای هر مدتی که می‌توانند، گوشی‌هایشان را کنار بگذارند و بگویند چه اتفاقی برایشان می‌افتد.
اگر فرزندانتان را فقط برای کار‌های بزرگ تحسین کنید ممکن است استاندارد‌های شما را خیلی بالا تصور کنند و مضطرب شوند. اگر مدام برای کار‌های خیلی ساده تحسینشان کنید یا فکر می‌کنند شما ساده‌لوح‌اید یا اینکه آن‌ها را احمق فرض کردید. دست آخر هم اگر برای همۀ کار‌های کوچک و بزرگ تحسینشان کنید احتمالاً لوس و حق به جانب بار می‌آیند. شما هم با این گزاره‌ها موافقید؟ پس شاید بهتر باشد نگاهی به تجربۀ دست اول و مطالعات کارلین فلورا بیندازید؛ احتمالاً چشم‌اندازتان نسبت به تحسین فرزندانتان دگرگون شود.
روزگار سختی است؛ در حالی که «خبر خوب» کمیاب و حتی در برخی حوزه‌ها نایاب است، ما خبرنگاران «محکوم به امید» هستیم. امیدواری در میان انبوهی از اخبار عبوس، طنز تلخی است. این روز‌ها در حالی که تداوم حیات مطبوعات با نوسانات زیادی روبه‌رو است و روزنامه‌نگاران از نگرانی فردای خود، خواب آرام ندارند، اما مسئولیت اجتماعی‌شان ایجاب می‌کند که خواب آشفته را از چشم جامعه بگیرند و آرام دل بی‌قراران باشند. همین پارادوکس‌هاست که کار ما را هم‌ردیف مشاغل سخت نشانده است.
تا قرن نوزده میلادی، دکتر‌ها معمولاً منزلت نازلی در جامعه داشتند
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که وقتی به پزشکی مراجعه می‌کنید بیش و پیش از همه، توجه‌تان به لباس فاخر و ساعت لوکس پزشک و همچنین اشیای تزیینی گرانبهای موجود در مطب اوجلب شود. بعضاً، رفتار متکبرانه و سرسرانه پزشک را هم به این مجموعه اضافه کنید. چه حسی بهتان دست می‌دهد؟ جسیکا بارون، قواعد کلی تیپ و پوشش و آداب پزشکان را مورد توجه قرار داده است و اعتماد و اقتدار را در رابطۀ پزشک و بیمار کاویده است.
گادفری رجیو، مستندساز مشهور آمریکایی، در سال ۱۹۸۲، اولین قسمت از سه‌گانۀ مشهور خود را به نام کویانیس‌کاتسی ساخت. کویانیس‌کاتسی، یا «زندگی خارج از توازن» راوی دوران سرسام‌آوری بود که در آن سرعت زندگی از حد تحمل انسان‌ها فراتر رفته است. طرفه آنکه آن‌زمان هنوز نه شبکۀ اجتماعی در میان بود و نه گوشی هوشمند. اما تحقیقات متعدد نشان می‌دهد که سرعت رویۀ دیگری هم دارد. سرعت برای ما جذاب است و چه بسا قابلیت‌های بیولوژیک ما را نیز تغییر داده باشد.
اویغورها؛ یک ۱۹۸۴ چینی
مدرنترین ابزارها برای کنترل اقلیت اویغور
اما احساسی که پس از سفری در این سرزمین و گفتگو با بسیاری از ساکنان آن که همگی می‌خواهد ناشناس بمانند به آدم دست می‌دهد، حسی خاص است. ژین‌جیانگ یکی از دورافتاده‌ترین و عقب‌مانده‌ترین مناطق در چین پررونق است که به دیستوپیا (کابوس‌آباد) در جهان واقعی بدل شده است. به شما گوشه‌ای از آنچه که یک رژیم خودکامۀ مسلح به تکنولوژی قرن بیست و یکمی قادر به انجامش است را می‌نمایاند.
توصیف درد، به روشن‌ترین شکل، تمایل ما را به استعاره‌سازی از تجربه نشان می‌دهد
هنر داستان‌گویی و آشنایی با ادبیات به پزشک کمک می‌کند تا برای تبیین بیماری استعاره‌ای را برگزیند که بیشترین کمک را به بیمار می‌کند. پیش از این نیز فروید گفته بود نوع واژگانی که پزشک انتخاب می‌کند بر درک و رویارویی افراد با بیماری تأثیر دارد. با این اوصاف کار یک پزشک واقعاً چیست؟ جز اینکه داستان بیمار را تشخیص دهد و بگوید «رنج تو نامی دارد».
وقتی اخبار سایت‌ها، روزنامه‌ها، رادیو و تلویزیون و شبکه‌های اجتماعی را به‌طور روزانه رصد می‌کنیم بیش از همه، یک نکته خودنمایی می‌کند: حجم زیادی از اخبار منفی که بر سرمان آوار می‌شوند. در تبیین این امر، برخی تحلیلگران اجتماعی بر این باورند که رسانه‌ها در کشور ما به بازنمایی اخبار منفی عادت کرده‌اند و اهالی رسانه را به بدبینی و سیاه‌نمایی متهم می‌کنند.
تصویری شکننده و غرورآمیز از یک ملت
هر ملت فهمی کلی از هویت خود دارد. ریشه‌هایش، خصوصیاتش و خاطرات جمعی تلخ و شیرینش. مردم فرانسه نیز چنین‌اند، اما کمتر کشوری در جهان وجود دارد که فهمِ مردمش از «ملتِ» خودشان چنین دستخوش تغییرات مکرر شده باشد. از سلطنت به جمهوری، از امپراطوری تا جنبش‌های ضداستعماری و از دکارت تا دریدا. تصویری از ملتی که بار‌ها و بار‌ها ساخته و دوباره تخریب شده است.
مخترع «واقعیت مجازی» می‌گوید همین حالا شبکه‌های اجتماعی‌تان را حذف کنید
وقتی سرچ اینستاگرام را باز می‌کنیم، احتمالاً با انبوهی از پست‌های عجیب‌وغریب مواجه می‌شویم که کلیک بر روی هر کدامشان می‌تواند برایمان جالب و دوست‌داشتنی باشد. اما خیال کنید تاجری فریب‌کار، برای درآمد یا سود بیشتر، پشت دستگاه سرچ اینستاگرام نشسته و دارد پست‌های مشخصی را به‌سمت ما سوق می‌دهد. احتمالاً حس بدی پیدا می‌کنیم. حس فاجعه‌آمیزتر آنجا سراغمان می‌آید که بفهمیم کل زندگیِ اینترنتی‌مان را او هدایت کرده و ما هم ناآگاهانه دستخوش بازی‌های او بوده‌ایم. آیا باز در اینترنت خواهیم ماند؟
نقش رسانه‌ها در مبارزه با فساد دولتی
چندی پیش، مرکز بررسی‌های استراتژیک پیش‌نویس لایحه شفافیت را در اختیار هیأت دولت قرار داد. پس از افشای فیش‌های مربوط به حقوق‌های نامتعارف و اعلام عزم جدی دولت بر شفاف‌سازی امور عمومی جامعه، رئیس‌جمهوری اعلام کرد که دولت برای حل ریشه‌ای مسأله فساد، لایحه شفافیت را به مجلس شورای اسلامی تقدیم خواهد کرد.
گفت و گو با دکتر تقی آزاد ارمکی
این روز‌ها خیلی از اهالی فکر از کمرنگ شدن مرجعیت‌های فکری – اجتماعی در جامعه‌مان سخن می‌گویند و معتقدند مردم در برخورد با مسائل پیشگام‌تر از رهبران فکری‌شان عمل می‌کنند. این اظهارنظر، پیش فرض ما برای شروع گپ‌وگفتی با دکتر تقی آزاد ارمکی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران بود هرچند که او پیش‌فرض ما را با قاطعیت رد کرد.
    صفحه  از ۱۴
پرطرفدار