تأملات -
«چهار نوع واقعیت» که معنای زندگی را تغییر می‌دهند
مجاز حقیقی
تا چندی پیش، خوره‌های کامپیوتر از جهان و اتفاقات اطرافش کنده می‌شدند و می‌رفتند در هپروت. اما حوالی دو سال پیش، بازی‌ای به بازار آمد که مرز تخیل و واقعیت را برمی‌داشت: پوکمون گو. درون صفحه‌ای نگاه می‌کردیم و چیز‌هایی می‌دیدیم که در خارج نبودند، اما رفتارمان چنان تغییر می‌کرد که باورکردنی نبود، مثلاً چندنفر به‌هوای گرفتن پوکمون‌ها از بلندی افتادند و مردند. اسلاوی ژیژک این بازی را بهانه کرده تا چهار نوع واقعیت موجود در جهان امروز را برایمان توضیح دهد.
ماجرای دروغی که ویتگنشتاین را فیلسوف مهمی کرد
فیلسوف‌ها نمی‌توانند دروغ بگویند
ویتگنشتاین شش سال از ایام جوانی‌اش را صرفِ تدریس در دبستانی روستایی کرد. یک‌بار که عصبانی شد، پسربچه‌ای را آن‌قدر کتک زد که از هوش رفت. لودویکِ گناهکار دانش‌آموز را به دفتر مدیر بُرد، پزشک را خبر کرد و زد به چاک. بعداً هم هرچه از او پرسیدند، به‌دروغ، چیزی به گردن نگرفت. این اتفاق نقطۀ پایانی بر معلمی او بود و نقطۀ آغازی بر فلسفه‌ورزی‌اش: فیلسوفی که به دیگران دروغ می‌گوید، چگونه می‌تواند در شناختِ حقیقت با خودش صادق باشد؟
فراز و فرود طبقه متوسط در ایران؛ از روزگار پیکان تا دوران پراید
گفتاری از ناصر فکوهی
"پراید" سرنوشت ما است؛ سرنوشت طبقه‌ای متوسط و تخریب شده، سرنوشت فقرایی که نام طبقه فرودست شایسته‌شان نیست و سرنوشت نوکیسگانی که نام طبقه بالا، بی شک برایشان اغراق آمیز است، تحقیر تاریخی و درونی شده فرودستی‌ها و حقیر بودن بی پایان بالادستی‌ها.
درنشستی با حضور محقق داماد، عباس عبدی صادق زیبا کلام و امیر محبیان مطرح شد
دموکراسی یک روش عقلانی مدیریت تعارض است، ریشه بروز جنگ‌ها را پیچیده‌تر از آن چیزی دانست که در تاریخ مطرح می‌شود و گفت: جنگ‌ها ریشه‌های دیگری غیر از غیردموکراتیک بودن دولت‌ها دارند، چنان که در آلمان هیتلری، این احساس تبعیض و فقدان عدالت تاریخی بود که باعث شد همه ملت آلمان پشت سر هیتلر با دنیا بجنگند.
تعطیلات برای ما به یک‌جور اتوپیایِ زمانی تبدیل شده است. تمام سال را روزشماری می‌کنیم تا تعطیلات فرا برسد، حتی اگر خوش نگذرد، حتی اگر پول نداشته باشیم سفر برویم یا تفریحات عجیب و غریب بکنیم، باز هم عاشق تعطیلاتیم. اما، بیایید یک‌جور دیگر هم به این ماجرا نگاه کنیم: آیا ممکن است تعطیلات و شور و شوقی که برایش داریم، از اساس، سازوکاری برای راضی‌کردن ما به انجام کار‌هایی باشد که در نهایت «بی‌ثمر» و «ملال‌آور» اند.
تحلیلی بر سخنرانی دونالد ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل
یکی از مهم‌ترین پیامد‌های تضعیف سیاست‌های «جهانی شدن»، تضعیف اقتصاد جهانی است. Globalization ثمره و میوه اقتصاد جهانی است که دربر گیرنده بازار جهانی، کالا‌های جهانی، سرمایه جهانی و ابتکارات جهانی است. بنابراین، نخستین و جدی‌ترین پیامد تفکری که تضعیف جهانی شدن را پی می‌گیرد و ناسیونالیسم و درون‌گرایی را فربه می‌کند چیزی جز ویران کردن کل جامعه بشری نخواهد بود.
همدلی ابرقدرتی شگفت‌انگیز است
حتماً تابه‌حال شده که تلویزیونْ تصویر آدم‌هایی قحطی‌زده را نشان دهد و ما هم بی‌هوا چشممان به آن بیفتد و ضعف سراسر وجودمان را فرابگیرد. ما جرئت نداریم حتی در فیلم‌ها نگاهشان کنیم، چه برسد به اینکه واقعی باشند. چرا؟ چون نمی‌شود آن‌ها را در قابِ تصویر ببینیم و ننشینیم زارزار گریه کنیم، وگرنه آدم سنگدلی خواهیم بود و خب چنین آدمی لایق اسم «انسان» نیست. اما نگاهشان نمی‌کنیم، چون می‌خواهیم از زیر بار «همدلی» شانه خالی کنیم، از زیر بار «انسان‌بودن».
محیط استرس‌زا چه فوایدی دارد؟
استرس حالت روانی پیچیده‌ای است که از یک همکار مزاحم تا خیابانی پرترافیک می‌تواند به آن دامن بزند، اما واکنش ما انسان‌ها به موقعیت‌های اضطراب‌آور نیز به همان اندازه پیچیده و متنوع است. از تسلیم و فرار بگیرید تا تبدیل‌شدن به آدم‌هایی اجتماعی‌تر. اگر کمی خوشبین باشیم، حتی می‌توانیم بگوییم استرس قادر است ما را به انسان‌هایی دلپذیرتر مبدل کند که غمخوار دیگران می‌شوند و به آن‌ها اعتماد می‌کنند.
اکثراً فکر می‌کنیم اگر بچه‌هایمان بخواهند دانشمند شوند، باید ابتدا مدرسه و دانشگاه را تمام کنند و سپس، در آزمایشگاه‌های پیچیده با روش‌هایی سخت و بغرنج، نظریۀ علمی تولید کنند. اما واقعیت این است که ما بعد از سپری‌کردن سال‌های طولانی تازه می‌رسیم به جایی که همان اول بوده‌ایم: دوران کودکی. روان‌شناسان می‌گویند الگویی که کودکان در بازی و کنجکاوی‌هایشان به کار می‌گیرند همان روشی است که دانشمندان بزرگ با آن به اکتشافات علمی می‌رسند.
گفتگو با دکتر حسین شیخ‌رضایی به مناسبت روز جهانی صلح
یونسکو نیز در گزارش سال ۲۰۰۷ خود، اعلام کرد که «فلسفه به سبب تربیت آزادانه و متفکرانه می‌تواند صلح ایجاد کند». به این اعتبار، نسبت میان «صلح»، «فلسفه» و «تفکرورزی» موضوعی قابل تأمل است. از این رو، روز جهانی صلح را فرصتی مغتنم یافتیم تا در گپ وگفتی با دکتر حسین شیخ رضایی، استاد فلسفه علم و عضو هیأت علمی مرکز سیاستگذاری علمی کشور، از «نقش فلسفه در ترویج صلح» بپرسیم.
حتماً گذرتان به آدم‌هایی افتاده که از نزدیک انگار آزارشان به مورچه هم نمی‌رسد، اما وقتی به حساب توییترشان می‌روید می‌بینید گرگ‎های درنده‎ای هستند که دائماً به دیگران پرخاش می‌کنند. واقعاً چه چیزی در اینترنت موجب این‌همه تغییر در رفتار آدم‌ها می‌شود. گایا وینس از کشفی ساده، اما بزرگ، می‌گوید: الماس و گرافیت هر دو از کربن‌اند، اما فقط چینش عناصرشان فرق می‌کند: کافی است آدم‌های مهربان را با یک چینش دیگر کنار هم بنشانید تا مثل آدمخوار‌ها به جان هم بیفتند.
همه این جملۀ کلیشه‌ای را حفظیم که شکست پل پیروزی است. هزار بار هم شنیده‌ایم که ادیسون وقتی می‌خواست لامپ را اختراع کند، صد‌ها بار شکست خورد. اما در واقعیت، شکست‌ها ما را عاصی و ناامید می‌کنند. در دنیایی که همه‌چیز شده است موفقیت، منفور بودن شکست بیشتر از همیشه است. با همۀ این‌ها تحقیقات جدید نشان می‌دهد شنیدنِ قصۀ شکست‌های دیگران و کنارآمدن با شکست‌های شخصی می‌تواند در عملکرد آموزشی دانش‌آموزان تأثیر مثبت بگذارد.
گاهی اگر به ما خیانت شود، دشنام بشنویم، تنها بمانیم، یا داغ عزیزانمان را ببینیم، آنچنان فرومی‌ریزیم که دیگر امید بازگشت به زندگی عادی چیزی بیشتر از رؤیا نخواهد بود. البته در این مواقع اطرافیان سعی می‌کنند ما را با حرف‌هایشان تسکین بدهند. آن‌ها فکر می‌کنند این درد‌ها صرفاً یکسری حالات ذهنی‌اند که با تصمیم و اراده می‌شود آن‌ها را دور ریخت. اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد این نوع درد‌های اجتماعی دست‌کمی از بیماری‌های جسمانی صعب‌العلاج ندارند.
نفی انحصارگرایی و بسط تساهل دینی
واقعیت این است که مسائلی که در آن دوره وجود داشت، امروز نیز موضوعیت دارد و بر این اساس با توجه به اینکه اندیشه سیاسی آیت طالقانی ریشه در آرمان‌های مشروطه دارد می‌توانیم از آرای ایشان برای حل این مسائل بهره بگیریم تا بتوانیم جامعه را در مسیری هدایت کنیم که هم از تساهل و مدارای گسترده‌تری برخوردار باشد و هم بتواند از عقل جمعی همه جریان‌ها و همه سلیقه‌ها استفاده کند.
اگر امسال فرزندی به دنیا بیاورید، سال ۲۰۵۰، سی‌وچند ساله خواهد بود. حتماً آرزو دارید که تحصیلاتی خوب، شغلی آبرومند و زندگی‌ای مرفه داشته باشد و طبیعی است که تلاش می‌کنید تا راه زندگی را به او بیاموزید. اما یوول نوآ هراری، مورخ جوان، معتقد است بهترین کمکی که می‌توانید به فرزندتان بکنید، این است که اجازه ندهید به حرف‌هایتان گوش بدهد. زیرا دنیای پیش رو چنان در حال تغییر است که حکمت پیشینیان برای آن سودی نخواهد داشت.
    صفحه  از ۲۹
پرطرفدار