مجله تاریخ -
تبعات اجتماعی گسترش طبقه متوسط جدید در ایران
برخی محققان معتقدند «توسعه بی‌برنامه» نظام آموزشی، ارتشی از بیکاران دیپلمه و فارغ‌التحصیلان ایجاد کرده بود که در نتیجه فقدان برنامه‌ریزی دولت، نمی‌توانستند در فعالیت‌های مولد جذب شوند، بنابراین دولت به ناگزیر با دادن میزی در یکی از ادارات درواقع به آن‌ها صدقه می‌داد و با افزودن بر شمار دیوان‌سالاران زندگی توده‌های مردم را که دست‌شان به جایی بند نبود، مشکل‌تر می‌کرد.
مشروطه؛ دروازه مدرنیته یا تجددگرایی وارونه؟
مفهوم مشروطیت با تجدد گره خورده است و شناخت مشروطیت موکول به اهداف و آرمان‌های تجددخواهانه است. از سویی دیگر تداوم نگرش متجددانه بعد از نهضت مشروطیت و گسترده بودن موضوع، موجب تلقی‌های متفاوت درباره تجدد در هر دوره از تاریخ ایران در سال‌های پس از مشروطیت (پهلوی اول و دهه‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۰) شده است و به این اعتبار شناخت درخور از مدرنیته برای آگاهی از اهداف اصیل مشروطیت ضروری است.
مظفرالدین شاه برای مقابله با گرانی چه کرد؟
مروری بر قیمت ۱۲۰ سال پیش مواد غذایی
با افزایش قیمت خوراکی و اقلام پرمصرف در ایران، در عهد مظفرالدین شاه، برای اولین بار اقدامات ویژه از سوی دولت برای مقابله با این روند تدارک دیده شد.
جادوی نثر صدراعظم نامدار ایرانی قائم‌مقام فراهانی
آنچه در نگاه اول در این روایت می‌درخشد ریش بلندی است که بسیاری از شاهان و صدراعظم‌ها و مشاورانشان تا سینه داشته‌اند و گویی این ریش بلند نشانه دانش و کمالات و یا گاه روحیه و مشی متصوفانه این حاکمان و دست‌اندرکارانشان بوده است چنانچه میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام نیز در پرتره‌هایی که به او منسوب است، با همین ریش بلند و البته کلاهی بر سر – چونان کلاه سماع‌کنندگان مجذوب مکتب مولانا - تصویر شده است. همانطور که فتحعلیشاه و عباس‌میرزا و بسیاری دیگر از معاصرین به همین ترتیب محاسنی نمادین و مثال‌زدنی داشته‌اند.
مصاحبه اشپیگل با شاپور بختیار قبل از نخست‌وزیری
شاپور بختیار نفر دوم در اپوزیسیون ایرانی موسوم به جبهه ملی به شمار می‌آید. اگرچه که وی از اقوام ثریا همسر سابق شاه است، اما از سال‌ها پیش یکی از منتقدان قیصر ایران محسوب می‌شود. بختیار اینک ۶۳ ساله که در آغاز دهه پنجاه یکی از کارگزاران نخست‌وزیر شورشی یعنی مصدق بود، به همین جرم به زندان افتاد و پنج سال از عمر خود را پشت میله‌ها گذراند.
فرمان مشروطه را شاه پدر داد یا پسر؟
چیز‌هایی که از مشروطیت نمی‌دانیم یا اشتباه می‌دانیم
جناب اشرف صدراعظم، سابق دست‌خط فرموده بودیم که نیات مقدسه ما در توجه به اجرا و اصل قوانین سیاسی که امضا آن را خودمان از شاهنشاه مرحوم انارالله برهانه گرفتیم، بیش از آن است که ملت بتواند تصور کنند و این بدیهی است. از همان روز که فرمان شاهنشاه مرحوم انارالله برهانه شرف صدور یافت و امر به تاسیس مجلس و شورای ملی شد دولت ایران در عداد دول مشروطه صاحب کنستیتوسیون به شمار می‌آید. امضا محمدعلی‌شاه قاجار.
تصاویر/ ترور سید حسن آیت
۱۴ مرداد ۱۳۶۰- سید حسن آیت نماینده مجلس خبرگان، نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی توسط سازمان منافقین ترور و به شهادت رسید.
عیار مشروطه
مشروطه‌خواهان سر افرازانه در تعامل با تمدن جدید قرار گرفتند؛ نه دچار خودشیفتگی شدند و نه خودباختگی. یکی از شاهکار‌های مشروطیت که نشانگر اهمیت فزاینده و تأثیر انکارناپذیر مشروطیت بر حوزه سیاست و تفکر سیاسی ایرانیان است، گسستن از فضا‌های اندیشگی پیشامدرن است؛ یعنی، مشروطه‌خواهان با تأمل در مبانی تفکر مدرن به گونه‌ای آگاهانه در راه گسیختن از نظام معنایی و ساختار سیاسی ناکارآمد پیشین برآمدند و با این اقدام، میدان تازه‌ای برای اندیشیدن درباره حکومت‌های جدید و بدیل نظام پادشاهی ایجاد کردند.
مرکز زدایی از انقلاب مشروطه
معرفی کتابی جدید درباره انقلاب مشروطه
انقلاب مشروطه ایران از جمله موضوعاتی است که توسط ایران‌شناسان از جنبه‎های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. از جمله این آثار کتاب «ایران بین ناسیونالیسم اسلامی و سکولاریسم» است. این اثر پژوهشی است که توسط دکتر ونسا مارتین، استاد تاریخ دانشگاه لندن، نوشته شده و برگردان فارسی آن به این قلم به‌زودی به همت نشر نی به بازار عرضه خواهد شد.
ما و آرمان‌های انقلاب مشروطه
گفتگو با حسن قاضی‌مرادی در سالگرد انقلاب مشروطه
بیش از یک قرن از انقلاب مشروطه ایران، یکی از اولین انقلاب‌های قرن بیستم و مهم‌ترین انقلاب اجتماعی خاورمیانه، می‌گذرد. اغراق نیست اگر وسعت و عمق این انقلاب را در کنار انقلاب‌های روسیه و چین در قرن بیستم دید. از اولین روز‌های واقعه مشروطه تا همین امروز، تاریخ‌نگاری مشروطه شروع شده و همچنان ادامه دارد. تنوع تاریخ‌نگاری‌ها به این تصور دامن می‌زند که گویی با تاریخی چندوجهی روبروییم.
دردسر‌های تجارت در دوره قاجار
از دست مسیو نوز هم کاری بر نیامد
قدرت نیمه‌استعماری روس و انگلیس، هرچند برای اقشار روشنفکر یا روحانی خواری و ذلت به‌شمار می‌آمد، اما برای طبقه تاجر و بازاری، به منزله نابودی بود. دخالت و تصرف در مناطق شمال و جنوب توسط این دو دولت قدرتمند و استعمارگر شرایط را برای تجار ایرانی چنان وخیم کرده بود که عملا این طبقه را به «دلال تجاری» تبدیل کرده بود.
وقتی شاه می‌خواهد شیوه سلطنتش را تغییر دهد
هنگامی که شاه من را در روز ۶ ژوئن به حضور پذیرفت، او را بسیار محکم و با اعتماد به نفس‌تر از سابق در قبال مسائل داخلی ایران که پیش‌تر به آن اشاره شده بود، یافتم. علت آن بخشی به دلیل شکست اپوزیسیون در ترتیب دادن به اعتصاب سراسری روز ۵ ژوئن و بخش دیگر را سفر شاه به مشهد برای دیدار با علمای اسلامی می‌دانم.
شاهی که از سلطنت خسته می‌شد
خواب‌های محمدرضا پهلوی و خیال نجات ایران
محمدرضاشاه پهلوی که می‌گویند در مصاحبه‌ای گفته بود اگر می‌توانست به عقب برگردد، یا ویولن‌زن می‌شد یا باستان‌شناس، بعد‌ها اذعان کرد: «به یاد نمی‌آورم چنین حرفی زده باشم، اما اگر هم چنین چیزی گفته باشم منظورم این بوده که سلطنت مثل یک سردرد است و اغلب برای یک شاه اتفاق می‌افتد که از این پیشه خسته شود، برای من هم گاهی اتفاق می‌افتد.»
فتح تجارت
تلاش‌های مغولان برای سلطه بر جاده ابریشم
پیگیری تحولات پس از مرگ چنگیز‌خان اهمیت چندانی ندارد، بلکه مساله اساسی، اندیشه پروژه دولت جهانی مغولی است که با درگذشت موسس امپراتور مغولی خاتمه نیافت. با وجود آنکه امپراتوری مغول میان فرزندان چنگیز تقسیم شد، اما بخش اعظم این امپراتوری، سیاست توسعه‌طلبی را دنبال کرد.
تصاویر/ زلزله در گرگان و گنبد کاووس
هشتم مرداد ۱۳۴۹ - زمین لرزه‌ای به بزرگی ۶.۴ در مقیاس امواج درونی زمین (ریشتر)، بخش‌هایی از شهر‌های گرگان و گنبد کاووس و روستا‌های اطراف آن‌ها از جمله روستای قرناوه از بخش مراوه تپه شهرستان کلاله (واقع در استان گلستان فعلی) را به لرزه درآورد. در اثر این زلزله، ۱۷۶ تن کشته، ۴۸۳ مجروح و ده هزار نفر بی‌خانمان شدند.
    صفحه  از ۴۴
نگاه ویژه

در نکوهش کنکور و ستایش مهارت

سیده ضحی حسینی‌نصر
پرطرفدار