سقوط دولت مصدق از نگاه هرمیداس باوند
کودتای 28 مرداد 1332 تاریخ ایران را دستخوش تحولی عظیم کرد و پس از آن کشور به دو اردوگاه تقسیم شده بود، طرفداران شاه که با خلع مصدق دست بالا را پیدا کرده بودند و می‌کوشیدند 28 مرداد را قیامی ملی علیه مصدق جلوه دهند و هواداران مصدق که ناباورانه آرمان‌های خود را برباد رفته می‌دیدند.
مهریه لاکچری در دوره قاجار
از اواسط عهد قجر، خانواده‌های ایرانی ترجیح دادند به جای شیربهای نقد، مهر دخترشان را بالا ببرند.
ضعف تشکيلاتی در حمايت از مصدق
نقش اجتماعي و سياسي مردم در دوران پرفرازونشيب حضور بسيار مؤثر و ماندگار شادروان دکتر محمد مصدق از ديدگاه‌هاي متفاوتي قابل‌تأمل است. حضور توأم با شور و نشاط در عرصه‌ سياسي به ٣٠ تيرماه ١٣٣١ انجاميد؛ نهضتي که همراه با احساسات پاک و خالص ملي برآمده از هماهنگي و درک موقعيت و شرايط به وجود آمد و مرهون کوششي بود که مجموعه دولتمندان آن زمان با درايت کامل، با هماهنگي و بدون اختلاف ديدگاه سامان دادند.
استقامت مصدق
از میان چند رخدادی که در صدسال اخیر، تعیین‌کننده سرنوشت اجتماعی میهن شدند، کودتای آمریکایی سال ۱۳۳۲ شمسی بسی تلخ‌تر از دیگر وقایع است؛ کودتای سیاهی که منجر به سقوط دولت ملی دکتر محمد مصدق شد که پیش‌ از ‌آن روز به مدت ٢٨ ماه، نخست‌وزیر ایران بود؛ اما در آن غروب تلخ، یکباره با یورش نظامیان شاه و تطمیع تعدادی از عوام ناآگاه و همچنین لات‌های چماق‌دار و چاقوکش اوضاع تغییر کرد
مصدق انگليسی هراسی با فوبيای خيانت
پیرمرد کار خودش را کرد. کاسه صبر همه را لبریز کرد تا علیه‌اش کودتا کنند. مصدق، این پیرمرد لجباز و یکدنده می‌توانست راه دیگری برود. راهی که همه از آن منتفع شوند، هم خودش به نان و نوایی برسد و هم دیگران. دولت آمریکا را هم ناامید کرد. «ترومن» بدش نمی‌آمد با تکیه ‌بر باور ناسیونالیسم لیبرالیِ مصدق سدی در برابر گسترش کمونیسم ایجاد کند.
زندگی خصوصی مصدق
قهرمان ملی‌شدن نفت در سال‌های پرآشوب جنگ دوم جهانی، موقعیتی مناسب برای مطرح‌شدن به‌عنوان نماد ناسیونالیسم ایرانی داشت. او که از یک خانواده اعیان قدیمی بود و وابسته به خاندان قاجار، از اوایل سده بیستم چهره‌ای برجسته در عالم سیاست به شمار می‌رفت. نجم‌السلطنه خواست مصدق با ضیاءالسلطنه، نوه ناصرالدین‌شاه نامزد شود و درنهایت این نامزدی به هم خورد؛ بعدها در ١٩سالگی با زهرا، دختر میرسید زین‌العابدین ظهیرالاسلام که سومین امام‌جمعه تهران بود، ازدواج کرد که حاصل آن دو پسر به نام‌های احمد و غلامحسین و سه دختر به نام‌های منصوره و ضیااشرف و خدیجه بود. می‌گویند زهرا زیبارویي دلربا بود: بلندبالا، لاغراندام با چهره‌ای روشن، مصدق چهره زهرا را تا وقتی ‌که زن و شوهر می‌شدند، ندیده بود. بعد از پایان مراسم وقتی آن دو تنها شده بودند، زهرا چهره‌اش را به شوهر نشان داد. چهره او را آراسته بودند به هفت ‌قلم، مصدق از این موضوع دلگیر شد. به همسرش گفت: «خانم این چه وضعی است، لطفا بروید و صورت خود را بشویید». آن دو هرگز همدیگر را ترک نکردند؛ زمانی که در کودتاي ٢٨ مرداد اوباش نزدیک می‌شدند تا خانه آنها را ویران کنند، با سختی بسیار زهرا را قانع کردند تا مصدق را ترک کند و از خانه شماره ١٠٩ خیابان کاخ به ‌جایی امن بگریزد. او اعتراض می‌کرد: «اگر آنها می‌خواهند شوهرم را بکشند، باید مرا هم بکشند». مصدق در شهریور ١٣٤٤ در جواب نامه‌ای که دختردايی‌اش برای تسلیت‌گویی مرگ زهرا به او فرستاده بود، نوشت: «بسیار از این مصیبت رنج می‌کشم. چون‌ که متجاوز از ۶۴ سال همسر عزیزم با من زندگی کرد و هر پیشامد که برایم رسید تحمل نمود و با من دارای یک فکر و یک عقیده بود و هر وقت که احمدآباد می‌آمد مرا تسلی می‌داد، در من تأثیر بسیار می‌کرد و آرزویم این بود که قبل از او من از این دنیا بروم و اکنون برخلاف میل، من مانده‌ام و او رفته است و چاره‌ای ندارم غیر از اینکه از خدا بخواهم که مرا هم هرچه زودتر ببرد و از این زندگی رقت‌بار خلاص شوم. اکنون در حدود ١٠ سال است که از این قلعه نتوانسته‌ام خارج شوم و از روی حقیقت از این زندگی سیر شده‌ام... گاه می‌شود که در روز چند کلمه هم ‌صحبت نمی‌کنم... این است وضع زندگی اشخاصی که یک عقیده‌ای دارند و تسلیم هوا و هوس دیگران نمی‌شوند».
شرایط تکنیکی کودتای ٢٨مرداد
کودتای ایرانی
«حدود ساعت ٩ صبح تظاهرات شروع شد که به‌ نظر من برای شروع تظاهرات خیلی زود بود». در گزارش او دقت خاصی بر زمان تسخیر رادیو دیده می‌شود: «[رادیو] حدود ساعت دو شروع کرد به پخش موسیقی [برنامه خود را قطع کرد]... حدود ۲:۳۰ موسیقی کاملا قطع شد و ما از هیچ طریقی نمی‌توانستیم خودمان را به رادیو تهران برسانیم یا از وضعیت آنجا خبر بگیریم... تنها نگرانی‌ام این بود که نکند ساختمان رادیو را چنان ویران کنند که دیگر نتوان آن را دوباه راه انداخت... حدود ساعت ۳:۳۰ دوباره پخشش را از سرگفت ولی حالا دیگر با لحنی مضطرب و آشفته هوادار زاهدی شده بود. راستش را بخواهید نمایش بی‌مسئولیت و احمقانه‌ای بود ولی خب هرچه بود در هواداری از زاهدی بود. حتي کسی را آورده بودند که ادعا می‌کرد زاهدی است و چشم‌های ما از حدقه بیرون زده بود [آن زمان زاهدی در مخفیگاهی پنهان شده بود]...». در ادامه روزولت توضیح می‌دهد که او شخصی (سند نام او را فاش نکرده است) را به‌دنبال یک تانک یا کامیون پر از سرباز فرستاد. در آن ماجرا بخت با آن شخص یار بود و اتفاقات با کمی تفاوت از اصل نقشه پیش رفت. روزولت درباره این اتفاق گفت: «خوشبختانه آن شب آن‌قدر اتفاقات عجیب و غریب رخ داده بود که این یکی در میان آنها گم شد و چندان بیشتر از اتفاقات دیگر توجه برنینگیخت».
گریختن ابدی
بنا به دلایل داخلی و خارجی، فرار شاه در سال 1332 با دومین فرار وی در 26 دی 1357 برآیندی متفاوت داشت و شاه در سال 57 دیگر نتوانست به قدرت بازگردد. این تفاوت‌ها چه بود؟ آیا ناشی از نوع واکنش نیروهای خارجی طرفدار شاه بود؟ دوران حکومت 37 ساله محمدرضا شاه پهلوی با حوادث و تحولات متعدد سیاسی همراه بوده است.
ناصرالدین شاه شکارچی
وقتی سلطان صاحبقران دنبال قوچ می‌دوید
مطالعات تاریخی بیانگر این نکته است که شکار حیوانات به دست حکومتگران در ایران پیشینه‌ای طولانی دارد و از ابتدای ورود آریايی‌ها به فلات ایران رواج داشته است.
تلاش مصدق برای کمک به قوام
پس از رویدادهای خونین 30 تیر که به کناره‌گیری قوام و بازگشت مصدق به نخست‌وزیری انجامید، به پیشنهاد و پیشگامی مظفر بقایی و شمس قنات‌آبادی مجلس شورای ملی در روز ١٢ مرداد ۱۳۳۱، لایحه ضبط اموال قوام را با رای بیش از 90 درصد نمایندگان تصویب کرد.
نامه برکناری مصدق
همین‌طور که ملاحظه می‌کنید حتی تاریخ فرمان هم مشکوک است به این نحو که تاریخ «سال» در بالا، ماه «در وسط» و روز در «زیر» نوشته شده و در نتیجه به جای 23 مرداد 1332 یا لااقل به‌جای «1333،22 مرداد» خوانده می‌شود: «1332 مرداد 23.» علا
کارگاه‌های شال‌بافی و نحوه مالیات‌ستانی
شهر کرمان از نگاه مامور انگلیسی در سال 1809
هنری پاتینجر از جمله ماموران سیاسى و نظامى هیات ژنرال مالكم، در هندوستان بود كه در سال 1809 ماموریت یافتند از راه خشكى، قدرت طبیعى، اقتصادى، نظامى و راه‌هاى سوق‌الجیشى مناطق بلوچستان و ایران جنوب‌شرقى را بررسى كرده، ارزش اردوكشى در این نواحى را تعیین کنند.
رضاشاه، برآیند بحران‌های مشروطه
سخنرانی دکتر سیمین فصیحی در نشست «دولت مدرن، جامعه سنتی: چالش، پایش»
دکتر سیمین فصیحی در نشست «دولت مدرن، جامعه سنتی: چالش، پایش» که به همت گروه تاریخ و باستان‌شناسی خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، در بررسی ورود مدرنیته به ایران در مقایسه با غرب عقیده دارد غرب‌گذار همزمان به مدرنیته را در سه ساحت اقتصادی، سیاسی و فلسفی تجربه کرده است.
فرجام قاتل شاه قاجار
داستان یک ترور
فرجام میرزا رضا، اما اعدام بود؛ اگر چه مظفرالدین شاه خیال کشتن او را نداشت و بار‌ها از قول او نقل شده بود که «قصاص و کشتن میرزا تشفی قلب من نیست. من اگر بخواهم انتقام بکشم باید تمام اهل کرمان را از دم تیغ انتقام بگذرانم.»
تاريخ‌نويسی بدون سند
روايت تاريخي كودتاي ٢٨ مرداد ١٣٣٢ در اسناد جديد وزارت خارجه امريكا
جناب آقاي فريدون مجلسي مطلبي به عنوان نقد مقاله پرفسور يرواند آبراهاميان و بنده در روزنامه اعتماد روز ٢٥ تير ماه، با تيتر «حلقه مفقوده»، منتشر كردند كه از توجه ايشان به مقاله و طرح مباحث سپاسگزاريم. سعي مي‌شود كه به بعضي از نكات ايشان پاسخ دهم.
    صفحه  از ۱۱
اخلاق در وضعيت صلح مسلح
حجاريان در نشست اخلاق، جنگ و صلح