از روزگار رفته حکایت
ماجرای سفر ناصرالدین شاه به کربلا

ماجرای سفر ناصرالدین شاه به کربلا

۱۳۹۶/۰۸/۱۷
اعتماد السلطنه از قول میرزا حسین خان مشیرالدوله نقل می‌کند که: «در اسلامبول بودم که اعلیحضرت ناصرالدین شاه به زیارت عتبات عالیات میل فرمودند، راضی کردن دولت عثمانی به این کار، امر آسانی نبود، با تدبیر، آن دولت را بر آن داشتم که موکب همایونی را در عراق عرب بپذیرند، چنانکه پذیرفتند».
روابط ایران و فرانسه از نگاه ژنرال انگلیسی

روابط ایران و فرانسه از نگاه ژنرال انگلیسی

۱۳۹۶/۰۸/۱۶
سرپرسی سایکس ژنرال، نویسنده و جغرافیدان انگلیسی چند سالی را در ایران از سوی دولت متبوع خود به انجام ماموریت‌های مختلفی مشغول بود. راه‌اندازی کنسولگری در چند شهر ایران از جمله کرمان، سیستان و سرکنسولی در خراسان و راه‌اندازی پلیس‌جنوب از جمله اقدامات وی در ایران بود.
خودآگاهی تاجران ایرانی در عصر صفوی

خودآگاهی تاجران ایرانی در عصر صفوی

۱۳۹۶/۰۸/۱۰
ماهیت عملکرد تجار و دولت در ایران عصر صفوی به شرایط و مقتضیات زمانی بستگی داشت. گاهی مقامات دولتی بر حسب وابستگی‌های مکانی، قومی و مذهبی با تجار معامله می‌کردند. کمپانی‌های اروپایی امتیازها و دخل و خرج خودشان را داشتند یا طبق توافقاتی که در شرایط خاص تاریخی یا بر اثر مذاکرات طولانی پذیرفته و مشخص شده بود، از عوارض راه و بندر معاف شده بودند.
رد پا روسیه در حل بحران جانشینی سلسله قاجار

رد پا روسیه در حل بحران جانشینی سلسله قاجار

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
شب از نیمه گذشته بود که نفس نایب‌السلطنه به شماره افتاد. حالش از ساعتی پیش وقتی بعد از نماز به زیارت امام غریب رفت دگرگون بود، فهمیده بود سپیده فردا را نخواهد دید و رویای تاجگذاری را به گور خواهد بود و تاریخ نام او را به اسم شاه عباس ثبت نخواهد کرد؛ ولیعهدی که در اتاقی تنها بعد از سال‌ها تلاش برای کنار زدن رقیبانی که برادران خونی‌اش بودند، می‌میرد. در آن لحظات آخر او به کابوسی که بعد از آن به جان خاندان قاجار می‌افتد، فکر می‌کند؛ کابوسی به اسم بحران جانشینی که عباس‌ میرزا در لحظه مرگ برای فرزندانش به میراث گذاشت.
من رهبر دانشجويان نبودم

من رهبر دانشجويان نبودم

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
آيت‌الله موسوي‌خوئيني‌ها درباره نظر امام‌خميني(ره) در رابطه با اشغال سفارت و آغاز جنگ ايران و عراق و نيز برخي تحليل‌ها در سال ٨٨ درباره اين واقعه توضيح داده است.
انقلاب اکتبر: اختراع ماشین بخار

انقلاب اکتبر: اختراع ماشین بخار

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
جنگ جهانی اول آنچنان دستاورد ارزشمند و به‌غایت غیرمنتظره‌ای در تاریخ بشر دربر داشت که همواره چون نگینی درخشان بر ویرانه‌های نکبتی آن می‌درخشد.
جامعه ایران، 2‌هزار‌ سال پیش

جامعه ایران، 2‌هزار‌ سال پیش

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
ایرانیان در روزگار باستان، چگونه جامعه را سازمان می‌بخشیده‌اند.

مهاجرت اعراب و تغییر تختگاه اصفهان

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
با فتح اصفهان، اعراب به‌جای جای آن پای نهادند و عده‌ای از ایشان در نقاط مختلف آن رحل اقامت افکندند. فرودآمدن نخست اعراب در اصفهان از آن رو بود که حکومت خویش را برپا سازند و پیش زمینه فتوحات بعدی را فراهم کنند. حاکمان اصفهان که از این پس از سوی خلفای عرب گماشته می‌شدند، بیشتر کاربه دستان و فرودستانشان را از میان هموطنان خویش برمی‌گزیدند و به یاری آنان فرمان می‌راندند. بنابراین، گماشته شدن حاکمان عرب، مهاجرت خویشاوندانشان را در پی داشت؛ به‌عنوان مثال، هنگامی که هذیل بن قیس عنبری در زمان خلافت مروان اموی به حکومت اصفهان منصوب شد، عنبریان نیز به اصفهان کوچیدند. این‌گونه بود که شمار مهاجران عرب به تدریج افزایش می‌یافت.
این زن قدرتمند، ایران را به مغولان داد

این زن قدرتمند، ایران را به مغولان داد

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
صدای پای ستوران از شرق، از بیابان‌ها و استپ‌های آسیای مرکزی می‌آید ... صدا هولناک است؛ گویی هراس را به خود از شرق به غرب می‌آورد ... مغولان در راه‌اند ... هراسی که نام این بیابان‌گردان در دل مردمان افکنده، سده‌ها است در خاطره ایرانیان پیشینه‌ای ندارد. نخستین سال‌های سده هفتم هجری اما ضرب‌آهنگ صدای اسبان مغولان را در حافظه تاریخ این سرزمین ثبت می‌کند ... مغولان در راه‌اند؛ می‌آیند تا ویرانی را با خود برای مردمان سرزمین‌های غربی آسیا به ارمغان آورند. آن‌ها اما تنها نیستند؛ یاورانی در غرب دارند؛ کسانی که راه هجوم را برایشان هموار کردند تا آنان در این مسیر بتازند. در آن‌سوی این هجوم، اما زنی ایستاده که نام خود را با بسیاری از ویژگی‌های خودکامگان تاریخ پیوند زده است؛ تَرکان خاتون!
لشکریان اعراب چگونه به قلب ایران رسیدند؟

لشکریان اعراب چگونه به قلب ایران رسیدند؟

۱۳۹۶/۰۸/۰۹
در مورد فتح شهر اصفهان در منابع تاریخی با دو روایت اصلی روبه‌رو هستیم که به طرز عجیبی هم در مورد تاریخ و هم در مورد اسامی فاتحان با هم اختلاف دارند و همین‌طور در مورد مساله ادامه فتوحات اعراب در ولایت جبال بعد از پیروزی در نهاوند؛ موردی که چنان‌که خواهیم دید در ارتباط با مساله مورد بررسی در بخش اول اهمیتی بی‌مانند دارد. در اینجا منبع اصلی برای روایت اول که ظاهرا مبتنی بر «روایات اهل کوفه در این مورد» است، تاریخ طبری و برای روایت دوم کتاب فتوح‌البلدان بلاذری است که نسبت به دیگر منابع همزمان خود با تفصیل بیشتری به این موضوع پرداخته‌اند و روایاتشان از دقت و اعتبار بیشتری برخوردار است چنان‌که تقریبا همه منابع بعدی روایت خود را از یکی از این‌دو گرفته‌اند. از دیگر معاصران اینها، بعضی مانند دینوری در مورد موضوع اصلی ما سخن نگفته‌اند.
اوضاع ایران همزمان با جشن‌های تاجگذاری محمدرضاشاه

اوضاع ایران همزمان با جشن‌های تاجگذاری محمدرضاشاه

۱۳۹۶/۰۸/۰۸
هموطنانش در ایران او را با عناوینی چون شاهنشاه و نماینده خدا روی زمین می‌ستایند. هموطنانش در خارج از ایران او را قاتل و قیصر دست‌نشانده آمریکا لقب می‌دهند. هموطنانش در داخل، خیابان‌ها و سردر خانه‌ها، پنجره‌ها و ماشین‌ها و دفاتر و بوتیک‌ها را با عکس‌های او تزئین می‌کنند. هموطنانش در خارج تصاویر او را لگدمال و یا با تخم‌مرغ گندیده و گوجه آن را آلوده کرده و او را فردی تحت پیگرد معرفی می‌کنند.
ناصرالدین شاه؛ شاه متجدد یا شاه مستبد

ناصرالدین شاه؛ شاه متجدد یا شاه مستبد

۱۳۹۶/۰۸/۰۸
در پنجم ربیع الاول و 123 روز قبل از قتل امیر، دارالفنون با ورود یکصد نفر از اولاد شاهزادگان و رجالی که برای مدرسه انتخاب شده بودند افتتاح شد و فعالیت خود را البته نه آن طور که امیر می خواست شروع کرد و در سال 1274 با ریاست شاهزاده فاضل «اعتضادالسلطنه» از رونق بیشتری برخوردار شد.
حجاز زیر سیطره ایران

حجاز زیر سیطره ایران

۱۳۹۶/۰۸/۰۳
به تدریج دامنه نفوذ ساسانیان از ساحل شرقی عربستان به بخش غربی آن، حجاز نیز سرایت کرد و رفت و آمد آنان به درون حجاز چندان شد که حتی برخی مورخان دوران اسلامی بر این عقیده بودند که ایرانیان قدیم به زیارت کعبه می‌رفتند.
حضور مخفیانه زنان در یک مکان ممنوعه در تاریخ ایران

حضور مخفیانه زنان در یک مکان ممنوعه در تاریخ ایران

۱۳۹۶/۰۸/۰۳
مادام کارلاسرنا، جهانگرد پرآوازه ایتالیایی که در روزگار قاجار به ایران سفر کرده است، در سفرنامه خود «آدم‌ها و آیین‌ها در ایران» هنگام توصیف وضع زنان طبقه ثروتمند جامعه ایرانی به یک پدیده جالب در زندگی آنها اشاره می‌کند «خانم‌های طبقه اعیان خیلی کم پیاده بیرون می‌آیند، مگر در اوقاتی که بخواهند برای مچ‌گیری از همسرانشان و یا دلربائی از آنان از خانه خارج شوند.
خواسته زنان در ۹۰ سال قبل چه بود؟

خواسته زنان در ۹۰ سال قبل چه بود؟

۱۳۹۶/۰۸/۰۲
«پیک سعادت نسوان» یکی از نخستین روزنامه‌های زنان در ایران و در شهر رشت بود که به سردبیری روشنک نوع‌دوست منتشر شد؛ روزنامه‌ای که برخلاف بسیاری از نشریات زنان هم‌دوره‌اش در اعلام و احقاق حقوق زنان با صدای بلند و در تمام صفحاتش پرهیز نکرد.