زندگی و زمانه «چنگیز جلیلوند»؛ صدای ماندگار مارلون براندو

زندگی و زمانه «چنگیز جلیلوند»؛ صدای ماندگار مارلون براندو

صدای «چنگیز جلیلوند» در بسیاری از فیلم‌های مهمی که به فارسی دوبله شده، شنیده می‌شود. اما برای ما ایرانی‌ها جلیلوند یادآور بازیگران سرشناس خارجی از جمله مارلون براندو، پل نیومن، کلینت ایستوود و دین مارتین بود. برای نسل‌های گذشته هم او یادآور فیلم‌های فارسی و ستارگان آن روزگار همچون بهروز وثوقی، ناصر ملک مطیعی و محمدعلی فردین بود.
کد خبر: ۸۷۳۵۷
بازدید : ۴۷۱۵
۰۳ آذر ۱۳۹۹ - ۱۷:۱۰
زندگی و زمانه «چنگیز جلیلوند»؛ صدای ماندگار مارلون براندو
فرادید| «چنگیز جلیلوند» که از جمله دوبلور‌های سرشناس ایران به حساب می‌آمد، روز یکشنبه ۲ آذرماه بر اثر ابتلا به ویروس کرونا در گذشت. او پنجشنبه هفته گذشته به دلیل درگیری بالای ریه با ویروس کووید ۱۹ در بیمارستان خاتم الانبیاء بستری شده بود. براساس گفته پزشکان بیش از ۷۰ درصد ریه چنگیز جلیلوند با این ویروس در گیر شده بود که در نهایت او را تسلیم بیماری کرد.

به گزارش فراید، تازه سن و سالش از ۸۰ عبور کرده بود. تازه نقش اسقف رومی سریال «سلمان فارسی» را -به گفته عوامل این مجموعه تلویزیونی، "درخشان"- ایفا کرده بود. آن‌هایی که چنگیز جلیلوند را می‌شناسند، می‌گویند که او وجودی سرشار از شوق سیری‌ناپذیر کار و زندگی و سرزندگی بود و هرگز به کم‌کاری کهنسالانه نرسید. اما ویروس کرونا این امید و سرزندگی‌ها و شوق‌ها را نفهمید.

او در آخرین گویندگی هایش در فیلم «قاضی» دوبله صدای "رابرت جاونی جونیور"، «سلطان» دوبله صدای "سلمان خان"، «جومانجی؛ مرحله بعدی» دوبله صدای "داوین جانسون"، «دولیتل» دوبله صدای "رابرت جاونی جونیور" و «جوکر» دوبله صدای "رابرت دنیرو" را برعهده داشت.  

با این وجود حالا دیگر «چنگیز جلیلوند» در میان ما نفس نمی‌کشد و قرار است در روز‌های آینده به خاک سپرده شود. در مورد زمان تشییع پیکر او خانه سینما همه چیز را به بعد از بازگشت دختر ایشان از خارج از کشور موکول کرده است.

به گفته خانه سینما، در حال حاضر تصمیم برای تشییع پیکر استاد در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) قطعی است، اما تا دو روز آینده جزئیات بیشتر تششیع مشخص خواهد شد.

صدای «چنگیز جلیلوند» در بسیاری از فیلم‌های مهمی که به فارسی دوبله شده، شنیده می‌شود. اما برای ما ایرانی‌ها جلیلوند یادآور بازیگران سرشناس خارجی از جمله مارلون براندو، پل نیومن، کلینت ایستوود و دین مارتین بود. برای نسل‌های گذشته هم او یادآور فیلم‌های فارسی و ستارگان آن روزگار بهروز وثوقی، ناصر ملک مطیعی و محمدعلی فردین بود.
 
در سال ۱۳۵۷ خورشیدی جلیلوند به عنوان دوبلور نمونه جهان انتخاب شد.
 
زندگی و زمانه «چنگیز جلیلوند»؛ صدای ماندگار مارلون براندو

زندگی وزمانه «چنگیز جلیلوند»؛ از تئاتر و گویندگی تا بازیگری

«چنگیز جلیلوند» متولد ۱۳۱۹ شیراز بود. او با پایان بردن تحصیلات متوسطه، فعالیت گویندگی خود را در ۱۳۳۸ خورشیدی و همزمان با ابوالحسن تهامی چهره سرشناس و دانای دوبلاژ کار دوبله را آغاز کرد. او در ۱۳۳۹ خورشیدی در فیلم «سگ و مادر زن» برای نخستین‌بار در نقش اول فیلم صحبت کرد.

اما بعد از وقوع انقلاب اسلامی با نگرانی بابت این که دوبلور ثابت ستاره‌های پیش از انقلاب بوده، از ایران رفت.
نگرانی او با توجه به ممنوع‌الکاری برخی بازیگرانی که مردم با صدای جلیلوند می‌شناختند -ملک‌مطیعی، وثوقی و محمدعلی فردین- کاملاً قابل‌درک به نظر می‌رسید. اما وقتی در جریان دگرگونی‌های دوره اصلاحات، برخی از سفرکرده‌های فضای فرهنگی به امید امکان کار دوباره بازگشتند، جلیلوند نیز در سال ۷۷ از آمریکا به تهران برگشت و دریغ خود در طول سال‌های دوری از دوبله را در چندین گفتگو بازگو کرد.

این‌جاست که می‌توانیم به فروتنی او بازگردیم و ببینیم با آن خودباوری همیشگی، تضادی نداشت: در مقطع اخیر فعالیت او طی بیست و دو سال اخیر، بار‌ها در جلسات سخنرانی یا گفتگو‌های تصویری، یاد نقش‌های مشهورش در سال‌های پیش از انقلاب را با ادای دیالوگ‌های آنان زنده می‌کرد. لحن‌های هر کدام، با تیپ‌سازی همراه بود و معمولاً دیالوگ‌هایی را دوباره می‌گفت که طنز و شوخی در دل خود داشت؛ بنابراین هدفش شادمانی مخاطب بود و همان گونه که در «نامبر وان» دانستن خودش تعارف نمی‌کرد، در این که مثلاً صدای خودش در هر دو نقش وثوقی و ملک‌مطیعی در «طوقی» را بازآفرینی کند، هیچ رواداری و تعارفی نداشت.

تیپ سازی خلاقانه و ایده پردازی در نقش گوینده اصلی فیلم‌ها از دیگر کار‌های این هنرمند ماندگار بود. او در حدود ۱۵۰۰ فیلم خارجی و ۸۰۰ فیلم ایرانی قبل و بعد از انقلاب اسلامی را صداپیشگی و به گفته خودش با تمام بازیگران هم ذات پنداری کرده است.

دوبله و مدیریت دوبلاژِ آثاری مثل «کسی آن بالا مرا دوست دارد، گربه‌ای روی شیروانی داغ، بیلیارد باز، آسمان خراش جهنمی، زنده باد زاپاتا، اتوبوسی به نام هوس، در بارانداز و شیر‌های جوان» در کارنامه جلیلوند ثبت شده است.

او ۱۳ بار هم به جای ریچارد برتون حرف زده و ۱۴ بار به جای سلمان خان و ۱۴ بار به جای شان کانری صداپیشگی کرده است و البته صدایش را به جای این بازیگران را نیز شنیده ایم: کرک داگلاس، کلینت ایستوود، جان وین، گری گوری پک، رابرت دنیرو، کلارک گیبل و ...
گفتگوی موزه سینما با «چنگیز جلیلوند» در سال 1386 

آغاز فعالیت هنری با تئاتر

آنگونه که «چنگیز جلیلوند» می‌گوید او فعالیت هنری خود را با بازیگری تئاتر را زمان تحصیلات راهنمایی  و متوسطه آغاز کرده است. چنانچه او سال های قبل گفته بود: "من در زمان نوجوانی با تئاتر وارد کار هنری شدم. دلم هم می‌خواست در تئاتر ماندگار شوم اما متاسفانه به خاطر پایین بودن سطح کیفی تئاتر در آن زمان که با کنسرت‌ها و پیش‌پرده‌خوانی‌هایی مخلوط شده بود، از این هنر دور شدم. روز به روز از ارزش تئاتر کم می‌شد و کار به جایی رسید که دیگر نمی‌دانستیم چه اسمی رویش بگذاریم؛ بالاخره هم آن تئاتری که ما انتظارش را داشتیم، نابود شد."
 
اما این پایان فعالیت او در تئاتر نبود. جلیلوند بار دیگر با نمایش «پدر» بعد از چند دهه بار دیگر گام بر صحنه تئاتر گذاشت. نمایش پدر نوشته فلوریان زلر نویسنده جوان فرانسوی است که مورد توجه کارگردانان ایرانی قرار گرفت و برای ۲ بار روی صحنه تئاتر رفت. مخاطب در این نمایش با روزگار احتضار پیرمردی مبتلا به آلزایمر مواجه است که هرچه از نمایش می‌گذرد بر شدت بیماری و فراموشکاری‌اش افزوده می‌شود تا در نهایت نام خودش را هم از یاد می‌برد. شخصیت اصلی داستان همواره با آشفتگی های ذهنی ببینده همراه است.

 

جلیلوند در نقش پدر تمام تلاش خودش را برای بازنمایی صحیح آنچه نویسنده و کارگردان از او طلب می‌کنند به کار می بندد، صدایی که خاطرات دیداری و نوستالژیک سینمای جهان را برای مخاطب زنده می‌کند و این ویژگی تنها موتور پیش برنده اجرای بازیگری همچون جلیلوند بود.

 

گویندگی

جلیلوند در بیش از ۸۰ فیلم ایرانی به عنوان دوبلور و سرپرست گویندگان حضور داشته و حالا نام شخصیت‌های زیادی با صدای او پیوند خورده است.

آن طور که خودش اظهار می‌دارد، نخستین تجربه دوبلوری اش به فیلم «چشمه عشاق» بر می‌گردد. آشنا‌ترین صدایی که هر مخاطب از جلیلوند به یاد می‌آورد در فیلم «کندو» است. او در «آقای قرن بیست و یکم و گنج قارون» حرف زده و در فیلم «ستارخان» علی حاتمی هم به جای عزت الله انتظامی صحبت کرده است.

او در سال‌های اخیر به جای محمدرضا گلزار در فیلم سلام بمبئی و حامد بهداد در فیلم جرم صداپیشگی کرده است. صحبت به جای سعید راد در «سفر سنگ» را هم نباید فراموش کرد.

چنگیز جلیلوند از تن صدایش استفاده‌های مختلفی می‌کرد. گاهی تو دماغی حرف می‌زد و گاه به صدایش حجم می‌داد. او تبحر ویژه‌ای در جان دادن به صدای شخصیت‌های خشن داشت و می‌توانست برای هر کدام تیپی متفاوت خلق کند. بهترین توصیف را خودش در این باره کرده است: «من در حنجره ام می‌دانم کدام تار صوتی مخصوص چه نوع صدایی است و همه این‌ها تحت کنترل خودم است.»
زندگی و زمانه «چنگیز جلیلوند»؛ صدای ماندگار مارلون براندو

بازیگری

 چنگیز جلیلوند علاوه بر بازیگری تئاتر سابقه بازی در مجموعه‌های تلویزیونی هم داشت. آخرین بازی او نقش‌آفرینی درخشان در سریال "سلمان فارسی" به کارگردانی داوود میرباقری بود.
 
چنانچه سازندگان این سریال در توصیف بازی او می‌نویسند: "پاییز پارسال بود که استاد چنگیز جلیلوند به کاروان تازه به حرکت درآمده سریال سلمان فارسی پیوست. آن زمان وقتی چنگیز جلیلوند در قامت اسقفی رومی جلوی دوربین قرار گرفت و صدای سحرانگیز استاد در جزیره سحرانگیز قشم طنین افکند، همگان مبهوت بازی درخشان او شدند. "

آن‌ها می‌گویند که "استاد چنگیز جلیلوند با اینکه ۸۰ سال سن داشت، اما در دقایقی که برای سریال سلمان فارسی، بازی کرد، نقشی مقتدر و ماندگار ایفا کرد."
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
نگاه
تازه‌‌ترین عناوین