فرادید | مجله تاریخ - تاریخ ایران

Faradeed

سیل تهران، نیم قرن پیش
سیلاب شمال به جنوب

سیل تهران، نیم قرن پیش

حدود ساعت ۱۰ شب بود که یکی از پل‌های نهر فیروزآباد ۱۰ متر پایین‌تر به پل دیگری متصل شد و راه عبور را سد کرد و در اثر همین حادثه آب به کوچه‌های جوادیه راه یافت و تا نیم متر کوچه را آب فرا گرفت.
چالش رضاشاه با طبقه متوسط سنتی
اعتراض به اجرای قوانین غیردینی

چالش رضاشاه با طبقه متوسط سنتی

اعتراضات ۶-۱۳۰۵، واکنشی بود به اجرای قوانین غیردینی داور و اعزام جوانان شهری به خدمت سربازی. درحالی‌که علمای تهران در قم متحصن شدند، اصناف تهران، قم، قزوین، اصفهان، شیراز و کرمان نیز به اعتصابات عمومی دست زدند.
بحران غذا، ریال و انحلال مجلس
قحطی و شورش خیابانی

بحران غذا، ریال و انحلال مجلس

در ستون «پاورقی» از شماره ۳۳۳ بخش‌هایی از کتاب «سیاست‌ورزی در ایران مدرن*؛ اقتصاد سیاسی ایران، ۱۳۲۰-۱۳۲۵» نوشتۀ دکتر محمود عبدالله‌زاده را می‌خوانید. این کتاب به‌زودی توسط نشر «فرهنگ جاوید» منتشر خواهد شد.
رسوایی در بانک ملی
گزارش ویبرت فن بلوشر از عملکرد مدیران آلمانی در ایران

رسوایی در بانک ملی

او نمی‌خواهد پای آلمانی‌ها را در این ماجرا وارد کند، ولی می‌خواهد مسوولان و مقصران واقعی را پیدا کند. لیندن بلات مرتکب این خطای فاحش شده بود که به وزیر دربار متکی شده بود.
اقتصاد صفویه چگونه سقوط کرد
خروج پول و افزایش تورم

اقتصاد صفویه چگونه سقوط کرد

سود کلان در این میان به جیب شرکت‌های اروپایی می‌رفت که دو بار در این معامله سود می‌بردند، یک بار وقتی که ابریشم ایران را در بازار‌های اروپا به فروش می‌رساندند و بار دیگر هنگامی که ادویه آسیا را در بازار ایران عرضه می‌کردند.
خاطرات سرکنسول انگلیسی از شاهان قاجار و مردم
فردريک اوکانر

خاطرات سرکنسول انگلیسی از شاهان قاجار و مردم

ایرانیان عموما نژادی زیبا و خوش ترکیب‌اند - زیباترین قومی که در شرق و غرب دیده‌ام -، اما با این حال در آن زمان مردان طوایف کوچ نشین از این نظر ممتاز بودند. زنان طبقات بالا هرگز بدون حجاب در اجتماع ظاهر نمی‌شدند و تنها زنانی که حجاب بر چهره نداشتند، پیرزنان سالخورده روستایی بودند
مرگ دیابتی ششمین‌شاه قاجار
محمدعلی شاد در تبعید

مرگ دیابتی ششمین‌شاه قاجار

محمد علی‌شاه قاجار، ششمین‌شاه قاجار ۱۶ فروردین ۱۳۰۳ به علت دیابت حاد و نارسایی کلیه در ۵۲ سالگی در شهر سن رمو ایتالیا درگذشت.
میهمان‌نوازی و دروغ‌گویی ایرانیان در سفرنامه دکتر پولاک
نظر طبیب خاص ناصرالدین شاه درباره مردم ایران

میهمان‌نوازی و دروغ‌گویی ایرانیان در سفرنامه دکتر پولاک

ایرانی دوست دارد میهمانی بدهد، فرودست‌ترین نوکران نیز حاضر است تمام حقوق ماهانه‌اش را صرف یک پذیرایی از دوستان کند. با وجود این از مفهوم میهمان نوازی خبر ندارد. وی فقط از آن جهت میهمانی می‌دهد که آن‌ها نیز متقابلاً میهمانش کنند
وزیر یا تربیت‌کننده ناصرالدین شاه
۱۶۷ مین سالگرد عزل امیرکبیر

وزیر یا تربیت‌کننده ناصرالدین شاه

«به این طفره‌ها و امروز و فردا کردن و از کار گریختن در ایران به این هرزگی حکماً نمی‌توان سلطنت کرد. گیرم من ناخوش یا مُردم، فدای خاک پای همایون، شما باید سلطنت بکنید یا نه؟» شاید باور نکنید، ولی این سخنان را امیرکبیر به ناصرالدین شاه می‌گوید. او سعی کرد شاه را تربیت کند و هنر کشورداری بیاموزد. ناموفق نبود، ولی شاید اگر شاه تربیت‌پذیرتر می‌بود روزی میرزاتقی عزل و فرمان قتلش صادر نمی‌شد.
بازاریانی که به مصدق پیوستند
نقش بازار در ملی شدن صنعت نفت

بازاریانی که به مصدق پیوستند

زمانی که جبهـه ملـی بـه عنوان یک گروه مخالف قوی علیه قدرت دربار مبـارزه می‌کرد، بسیاری از بـازاری‌ها از ایـن جبهـه حمایـت کردند.
دست کمک ترومن به سمت شاه
اصل چهار ترومن و گستره فعالیت آن در ایران

دست کمک ترومن به سمت شاه

آمریکا سود خود را در ایجاد ایران مستقل و قدرتمند در برابر کمونیست‌ها می‌دید
ورود لباس فرنگی
نخستین‌بار که ایرانیان جامه‌فرنگی پوشیدند

ورود لباس فرنگی

گسترش لباس اروپایی در سراسر جهان، در سده نوزدهم و اوایل سده بیستم، تا حد زیادی ناشی از قدرت اقتصادی و سیاسی اروپا بود و در نتیجه پرستیژ ناشی از آن.
درگذشت سید اصلاح‌طلب
سیدجمال‌الدین اسدآبادی در شکل‌گیری جریان سوم

درگذشت سید اصلاح‌طلب

مشکل اساسی در راه مبارزه با استعمار، که حتی سبب توقف مقاومت و اصلاحات در کشور‌های اسلامی شد، بر سر نحوه رویارویی با غرب و جبران عقب‌ماندگی‌ها بوده است که در نهایت موجب جدایی و رویارویی افراد و افکار مختلف درون این کشور‌ها شد.
روزهای آخر مصدق

روزهای آخر مصدق

محمد مصدق، نخست‌وزیر ایران، نمایندگی چند دوره مجلس شورای ملی، وزارت مالیه، وزارت دادگستری و استانداری فارس و آذربایجان را برای مدتی بر عهده داشت. اما در میان همه این مسوولیت‌ها که اغلب دوران کوتاهی هم داشتند، خدمات او در دوران نخست‌وزیری‌اش بیش از همه چشمگیر و اثرگذار بوده است؛ خدماتی که با سرسختی و سماجت او نهایتا منجر به ملی شدن صنعت نفت ایران شد و لقب «رهبر نهضت ملی‌شدن نفت» را به نامش ثبت کرد.
چرا کمبوجیه به مصر لشکر کشید

چرا کمبوجیه به مصر لشکر کشید

لشکرکشی کمبوجیه به مصر به خاطر یک زن رخ داد. زیرا وقتی کمبوجیه آگاه شد که زنان مصری در عشق‌ورزیدن برتر از دیگران‌اند، نزد آماسیس پادشاه مصر فرستاد، و از یکی از دخترانش برای ازدواج خواستگاری کرد. اما پادشاه دختری از خودش به او نداد، زیرا از آن بیم داشت که مبادا با او نه در شأن همسر، بلکه در شأن کنیز رفتار شود. پس نئیتِتیس، دختر آپریاس را فرستاد.