فرادید | مجله تاریخ - تاریخ ایران
موسیقی خیابانی از صفویه تا امروز
«در زمان بهرام کار مطربان بالا گرفت، چنان‌که مطربی به روزی صد درم قانع نمی‌شد، بهرام گور از هندوستان دو هزار لولی برای مطربی مردم بیاورد و نسل ایشان هنوز در ایران مطربی می‌کنند». اما پس از ورود اسلام به ایران و استقرار حکومت دینی، محدودیت‌های بسیاری گریبان موسیقی را گرفت. از آن رو هنر خیابانی با شکل جدیدی به میان مردم آمد، به عنوان نمونه در دوره صفویه، و در غرفه‌های فوقانی سر درب قیصریه، دستگاه نقاره استقرار داشته است که همه روزه هنگام طلوع و غروب آفتاب عده‌ای از نوازندگان مطابق یک سنت باستانی، ساز‌های باستانی و نظامی آن زمان را می‌نواختند.
دستور پخت سمبوسه در قرن شانزدهم
سمبوسه را غذای جنوبی می‌دانیم، ولی در این نسخه خطی دستور آن را در یکی از کتب قدیمی هند آورده‌ایم. این کتاب، به دستور یکی از پادشاهان هند در قرن شانزده میلادی به فارسی نوشته شده است.
حاضرجواب‌ترین سیاستمدار ایران
به بهانه سالگرد شهادت سیدحسن مدرس
سیدحسن مدرس را می‌توان یکی از حاضر جواب‌ترین سیاستمداران ایران دانست. پاسخ‌های سریع ایشان تحیر برمی‌انگیخت.
امروز مصادف است با هشتادوششمین سالروز لغو قرارداد دارسی، منعقده میان دولت‌های ایران و انگلستان که امتیاز بهره‌برداری انحصاری از منابع نفت جنوب کشور را برای مدت ٦٠‌سال به ویلیام ناکس دارسی، سرمایه‌دار انگلیسی واگذار می‌کرد.
بیوت سلطنتی و اولین کابینه ایران
تشکیلات دوره ناصری
پس از صفویه، افشاریه و زندیه در ایران، تشکیلاتی شکل گرفت که دیگر با یک مستوفی و لشکرنویس امکان اداره آن نبود. آقامحمدخان، بنیانگذار قاجارها، برای انجام امورات و دستورهایش چند مستوفی و یک مستوفی‌الممالک اختیار کرد و به نوعی این سنگ بنایی برای تشکیل کابینه در ایران بود. به طور رسمی نیز ناصرالدین شاه وزارتخانه و در اصل کابینه را در یاران شکل داد.
عشق‌ها و وسواس‌های عجیب ناصرالدین شاه
خانم‌های جا افتاده که سمت ریاست بر حرمخانه داشتند، خدمتکار‌هایی تربیت می‌کردند. شاه آن‌ها را اگر می‌پسندید، به شیخ اسدالله، شیخ الحرم که برای آموختن قرائت و مسائل نماز خانم‌های حرم هر روز مواظب خدمت بود، فورا دختر خدمتکار را برای شاه صیغه می‌کرد و بر عده زن‌ها یکی افزوده می‌شد.
سرگذشت بازیگران
دختر لر ۸۵ ساله شد
اولین فیلم ناطق ایران «دختر لر» است که در سال ۱۳۱۲ تولید و در بمبئی ساخته شد. دختر لر، چون در هند تولید شده بعضی از بازیگران لهجه هندی دارند و گلنار بازیگر نقش اول فیلم دختر لر که باید نقش‌آفرین دختری با لهجه لری باشد لهجه غلیظ کرمانی دارد!
خاطرات یک فرانسوی از سفر به ایران در عصر ناصرالدین‌شاه
گزارش روششوار، کاردار سفارت فرانسه از ایران
رباط‌کریم، خان‌آباد، نووران، رزاک و بی‌بی‌آباد. او از مسیر و گرمای هوا گله می‌کند و از دشت‌هایی می‌گوید که تنها خارشتر در آن‌ها روییده؛ اما معتقد است که اگر در این دشت‌ها پنبه کشت شود، آباد و ثروتمند خواهد شد. روششوار پس از ترک همدان راهی بروجرد شده که برای رسیدن به آن سه روز در سفر بوده. شب اول را در دهی به نام سمنان‌آباد گذرانده و شب دوم را در دولت‌آباد. او در توصیفاتش از بروجرد از رودخانه‌ای سخن می‌گوید که تمام آب آن صرف کشاورزی نمی‌شود، بلکه بخشی از آن در خدمت رنگرزان است که کالای خود را برای شستن و مالیدن و خشک کردن به کنار آن می‌برند. او همچنین از صنعت پارچه کتانی به نام چیت گفته که صنعت متداول در بروجرد است.
سرنوشت خانواده میرزارضای کرمانی بعد از قتل ناصرالدین‌شاه
حکایت وارثان میرزا رضای شاه‌شکار
«دختر خردسال میرزا که سه، چهار سال بیشتر نداشت، زیر دست و پای اوباش و اراذل از بین رفت و من و خواهرم ناچار شدیم بچه‌های دیگر یعنی مادر [معصومه]و دایی [تقی] تو را برداریم و به خانه اقوام و دوستان برویم. حدود یک سال شاید هم بیشتر هیچ کدام از ما جرأت نمی‌کردیم از در خانه بیرون برویم. مردم عادی و لجاره‌ها و اراذل هرچه فحش و ناسزا در چنته داشتند، تحویل ما دادند. حتی یک روز که خواهرم بعد از چند ماه می‌خواست به حمام برود، زن‌های توی حمام حسابی کتکش زدند و چادرش را به سرش تیکه و پاره کردند»
سالگرد انتشار اعلامیه رسمی دربار شاهنشاهی درباره طلاق شاه و فوزیه
ازدواج ما، برای اعلیحضرت و من، آن سعادتی را که حق هر دوی ماست، به ارمغان نیاورد و بعد از تفکر زیاد به این نتیجه رسیدم که تنها طلاق است که می‌تواند سعادت ما را به‌صورت جداگانه تأمین کند. از شما درخواست می‌کنم موافقت کنید نقطه پایانی را به این وضع که ادامه بیشتر آن امکان ندارد، بگذاریم.
صد سال پیش در ایران؛ قحطی مصنوعی به لطف اعلی‌حضرت
غضب خداوند یا ظلم اعلی‌حضرت
جنگ جهانی اول واقعه‌ای که پایان آن را آغاز ورود ایران به دوران مدرن می‌دانند و بزرگترین فاجعه انسانی صد سال اخیر است. صد سال پیش در چنین روز‌هایی به پایان رسید، اما تاثیرگذارترین رویداد یک قرن اخیر گویی از خاطره ایرانیان محو شده است. شاید هم آن قدر دردناک بوده که حافظه جمعی می‌خواسته آن را فراموش کند.
اخراجی دارالفنون
بررسی حیات سیاسی عبدالمجید میرزا عین‌الدوله در سالگرد درگذشت او
پس از مرگ امین السلطان، عین‌الدوله بار دیگر به حکومت مرکزی نزدیک می‌گردد، به‌نظر می‌رسد در قلب مظفرالدین شاه قاجار علاقه شدید به عین‌الدوله بوده است که حتی در شرایط اثبات نیات او، از وی برای تشکیل دولت تقاضا می‌شود. حتی پس از بازگشت دوباره عین‌الدوله به تهران، به لقب «نبیل وزیر اعظمی» مفتخر می‌شود.
سیدحسین فاطمی؛ روزنامه‌نگاری که وزیر خارجه شد
حسین فاطمی در دوران دبیرستان نخستین تجربه‌های روزنامه‌نگاری خود را در نشریه هفتگی «باختر» کسب کرد و در اصفهان سردبیر روزنامه «باختر» شد. پس از شهریور ۲۰، فاطمی اولین فعالیت آشکار سیاسی خود را در اصفهان آغاز کرد و مقاله‌ای تند در روزنامه «باختر» علیه پیمان سه‌جانبه فروغی منتشر کرد و او را عامل خارجی و دشمن ملت ایران خواند. در پی انتشار این مقاله، روزنامه «باختر» توقیف و فاطمی بازداشت شد. فاطمی پس از آزادی از زندان، روزنامه «باختر» را به تهران منتقل کرد و با کمک همفکرانش، مخالفت با کابینه فروغی را ادامه داد. در دهه ٢٠، «باختر» سرسخت‌ترین منتقد حکومت پهلوی بود و حملات تند فاطمی به پهلوی‌ها تا ١٢ سال بعد ادامه یافت. دکتر مصدق چند روز پیش از شروع انتخابات، از مدیران جراید ازجمله حسین فاطمی دعوت کرد جراید خود را در اختیار مردم بگذارند و از سلامت انتخابات مجلس شانزدهم دفاع کنند. از این تاریخ همراهی وفادارانه فاطمی با دکتر مصدق آغاز شد. هیئت هفت‌نفره مدیران جراید به همراه دکتر مصدق تصمیم گرفتند برای روشنگری و همراهی افکار عمومی با خود، دست به تحصن بزنند. تحصن یک روز پیش از سفر شاه به آمریکا صورت گرفت و خبر آن در جراید اصلاح‌طلب کشور منتشر شد. در پی همین تحصن، هسته اولیه «جبهه ملی» شکل گرفت.
قتل در لاله‌زار
نگاهی به زندگی موسس دارالصناعه وطنیه
داریوش شهبازی میرعبدالرزاق جوان پر شور و تندرو و گمنام دوران مشروطه که دارالصناعه وطنیه را ساخت تا برای خود و وطن قدمی بردارد جانش فدای جاه‌طلبی و جنگ قدرت سیاست‌مدارانی نظیر تقی‌زاده و آیت‌الله بهبهانی و ... شد.
ایران در جنگ جهانی اول؛ هشت زن که بچه‌ها را می‌پختند و می‌خوردند!
اما وضع از این هم بدتر شد. مردم گرسنگی کشیده که از این رنج به جنون رسیده بودند به خوردن گوشت انسان روی آوردند. آدم‌خواری تا بحال جرمی ناشناخته در پرشیا بوده بنابراین طبق قانون پرشیا مجازاتی برای آن در نظر نگرفته شده است. مجرمان عمدتا زنان هستند و قربانیان کودکانی که از مقابل در خانه‌هایشان ربوده شده‌اند یا در شلوغی معابر بازار. مادرانی که برای گدایی نان بیرون می‌رفتند نگران کودکانشان بودند تا مبادا در غیاب آن‌ها دزدیده و خورده شوند.
    صفحه  از ۵۲
پرطرفدار