جنجال درآمد ۱۳۰ پوندی فیفا از توپهایی که کارگران با دستمزد هفتگی ۲۶ پوند میسازند
توپ مسابقات ترایوندا که با الهام از رنگهای پرچم کشورهای میزبان یعنی آمریکا، کانادا و مکزیک طراحی شده، گرانترین توپ رسمی تاریخ این رقابتها به شمار میرود و سود هنگفتی را نصیب شرکتهای بزرگ و مدیران فوتبال کرده است. با این حال، همین توپ با هزینهای بسیار ناچیز تولید میشود.
در حالی که قیمت توپهای رسمی جام جهانی به حدود ۱۳۰ پوند میرسد، گزارشها حاکی از آن است کارگرانی که این توپها را تولید میکنند، هفتهای حدود ۲۶ پوند دستمزد میگیرند. مدیران فوتبال و فیفا از فروش توپ آدیداس ترایوندا درآمد میلیونی کسب میکنند، اما از سوی دیگر، کارگران خط تولید در پاکستان حتی برای تأمین غذای خانوادههایشان با مشکل روبهرو هستند. فعالان حقوق کارگری تأکید کردهاند که این کارگران باید دستمزدی دریافت کنند که امکان «زندگی شرافتمندانه» را برایشان فراهم میسازد.
توپ مسابقات ترایوندا که با الهام از رنگهای پرچم کشورهای میزبان یعنی آمریکا، کانادا و مکزیک طراحی شده، گرانترین توپ رسمی تاریخ این رقابتها به شمار میرود و سود هنگفتی را نصیب شرکتهای بزرگ و مدیران فوتبال کرده است. با این حال، همین توپ با هزینهای بسیار ناچیز تولید میشود.
شرکت فوروارد گروپ که مسئول تولید این توپهاست، به برخی از کارگران خود در شهر سیالکوت پاکستان حداقل دستمزد ماهانه حدود ۱۰۶ پوند پرداخت میکند؛ رقمی که بسیار ناچیز توصیف شده است. آنا برایر، از فعالان گروه بریتانیایی Labour Behind the Label، در اینباره میگوید:
اینکه توپها با قیمتی بیش از ۱۰۰ پوند فروخته میشوند، اما فرزندان کارگرانی که آنها را میسازند حتی توان خریدشان را ندارند، نشاندهنده عدم پاسخگویی جدی است. آدیداس و فیفا باید مسئولیت کامل زنجیره تأمین خود را بپذیرند و مطمئن شوند که همه کارگران دستمزدی دریافت میکنند که امکان یک زندگی شرافتمندانه را فراهم سازد. وقتی نماد اصلی فوتبال بر پایه استثمار ساخته شده، دیگر «بازی جوانمردانه» چه معنایی دارد؟
شرکت پاکستانی فوروارد گروپ قراردادی با آدیداس امضا کرده تا حدود ۱۰ میلیون توپ ترایوندا را پیش از آغاز مسابقات تولید کند. قیمت این توپها از ۱۳ پوند برای نسخه مینی شروع شده و به ۱۳۰ پوند برای مدل حرفهای میرسد.
آدیداس اما مدعی است که این توپها در «شرایط کاری منصفانه و ایمن، همراه با دستمزد عادلانه» تولید میشوند. با این حال، بسیاری از کارگران میگویند افزایش قیمت سوخت پس از جنگ ایران باعث رشد تورم در پاکستان (تا حدود ۱۰.۹ درصد) شده و همین موضوع تأمین هزینههای زندگی را برایشان دشوارتر کرده است.
این گزارش در حالی منتشر شده که مدیران فیفا از مدیریت «اخلاقمدارانه» فوتبال سخن میگویند. شهر سیالکوت که حدود ۷۰ درصد توپهای فوتبال جهان در آن تولید میشود، سالهاست با اتهاماتی درباره کارگاههای استثماری و حتی استفاده از نیروی کار کودک روبهرو بوده است. برخی گزارشها نیز از برونسپاری تولید به کارگاههای غیررسمی با شرایط کاری نامناسب حکایت دارند.
شرکت فوروارد که اکنون بزرگترین تولیدکننده توپ در این منطقه محسوب میشود، مدعی شده که در تلاش برای بهبود شرایط کاری خود است. آدیداس نیز گفته این کارخانه بزرگ را با حدود ۲۰ هزار کارگر همواره زیر نظر دارد و آن را بازرسی میکند. با این حال، دستمزد کارگران خط تولید همچنان فاصله زیادی با حقوقهای پرداختی در کشورهای توسعهیافته دارد و تنها بخش کوچکی از آن محسوب میشود. آصف خان، فعال کارگری از فدراسیون کارگران پاکستان، در اینباره میگوید:
در گذشته تعداد زیادی کودک و زن کارگر در این صنعت مورد استثمار قرار میگرفتند. شرایط حالا تا حدی تغییر کرده، اما بسیاری از کارگران کودک و افرادی که دستمزدهای بسیار پایین میگیرند، به منطقه نارووال منتقل شدهاند.
از زمانی که آدیداس تهدید کرد فعالیتهایش را در سیالکوت متوقف میکند و به دنبال آن، حضور مستقیم نایکی در تولید توپ فوتبال در این منطقه کاهش یافت، شرکتها محتاطتر شدهاند. کارگران تازهکار معمولاً ماهانه حدود ۱۰۶ پوند دریافت میکنند، در حالی که نیروهای باتجربهتر بین ۱۱۹ تا ۱۳۲ پوند حقوق میگیرند.
با این حال، خان مدعی شده که دستمزد برخی کارگران حتی کمتر از این ارقام است و تأکید میکند که همچنان پیگیر پروندههای مربوط به حقوق کارگران در دادگاههاست.
در مقابل، آدیداس و شرکت فوروارد هرگونه استفاده از کارگاههای طرف قرارداد با دستمزد کمتر از حداقل قانونی پاکستان را رد کردهاند. سخنگوی آدیداس میگوید:
ما اطمینان حاصل میکنیم که تمام محصولاتمان در شرایط کاری عادلانه و ایمن، همراه با دستمزد منصفانه تولید میشوند. در ۱۲ ماه گذشته بیش از هزار بازرسی در محل انجام دادهایم. شرکت فوروارد اسپورتس بهعنوان یکی از تأمینکنندگان مورد تأیید آدیداس، با بهبود نظام دستمزد، مزایا و برنامههای رفاهی، سطح زندگی کارکنان را بهتدریج ارتقا میدهد. در پاکستان، درآمد یک کارگر ماهر در زنجیره تأمین ما قابل مقایسه با حقوق یک معلم محلی است. آدیداس بیش از ۲۵ سال است که برای تضمین شرایط کاری عادلانه و ایمن در زنجیره تأمین خود اقدامات مختلفی انجام داده است.
حسن خواجه، مدیرعامل فوروارد گروپ نیز میگوید:
اکثریت نیروی کار ما نیمهماهر هستند و دستمزدی بالاتر از حداقل حقوق دریافت میکنند. کمتر از یک درصد کارکنان ما حداقل دستمزد مصوب را میگیرند. ساعات کاری روزانه حداکثر هشت ساعت است و در صورت افزایش سفارشها، از سیستم شیفتی استفاده میکنیم. ما به تولید توپ تریوندا و سایر محصولات افتخار میکنیم.
در نهایت، سخنگوی فیفا اعلام کرده که اظهارنظر بیشتری فراتر از توضیحات آدیداس ندارد.
منبع: روزیاتو
