چرا نفت به ۱۵۰ دلار نرسید؟
با وجود بسته ماندن تنگه هرمز، افزایش صادرات نفت آمریکا و افت واردات چین تاکنون مانع جهش انفجاری قیمتها در بازار نفت شدهاند
ده هفته پس از آغاز جنگ با ایران، راز بزرگ بازار نفت هر روز پیچیدهتر میشود. هر روزی که تنگه هرمز بسته میماند، نزدیک به ۱۴میلیون بشکه نفت معادل ۱۴درصد از تولید جهانی، از بازار حذف میشود. به گزارش اکونومیست تاخیر در تولید و حملونقل به این معناست که حتی اگر تنگه همین امروز باز شود، احتمالا دستکم ۲میلیارد بشکه از مجموع عرضه نفت امسال ناپدید خواهد شد. با این حال، قیمت نفت برنت تنها ۱۰۹ دلار برای هر بشکه است.
این رقم بسیار پایینتر از ۱۲۹ دلاری است که پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ ثبت شد، و اصلا نزدیک به محدوده ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلاری نیست که تحلیلگران در صورت طولانی شدن جنگ ایران پیشبینی کرده بودند.
دو عامل غیرمنتظره در حال محافظت از جهان در برابر فاجعه نفتی هستند. نخستین عامل آمریکا است. صادرات خالص نفت خام و فرآوردههای پالایششده این کشور پس از کسر واردات به ۹میلیون بشکه در روز رسیده است؛ این میزان معادل تقریبا ۴میلیون بشکه در روز بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. همچنین، این وضعیت کارآمدی «ذخایر استراتژیک نفت آمریکا» را تایید میکند؛ ذخایری که دولت از ماه مارس برداشت از آنها را آغاز کرد.
دومین عامل غیر منتظره حفظ بازار نفت، چین است که اکنون روزانه ۴.۵میلیون بشکه نفت خام کمتر از سال گذشته وارد میکند. این موضوع ناشی از کاهش تقاضای مصرفکنندگان برای سوخت گرانتر است. همچنین تصمیمات دولت چین در این امر دخیل بودهاند. این کشور در آغاز جنگ، صادرات فرآوردههای نفتی توسط پالایشگاهها را ممنوع و به آنها اجازه داد از ذخایر داخلی استفاده کنند. در نتیجه، نیاز پالایشگاهها به نفت خارجی کاهش یافت.
جهان در حالی وارد این جنگ شد که ذخایر نفتی در نزدیکی بالاترین سطح ۱۰ساله قرار داشتند. اکنون که کشورهای واردکننده برای جبران کمبود عرضه خلیج فارس از ذخایر خود استفاده میکنند، ممکن است این ذخایر تا ماه ژوئن به کمترین سطح تاریخ برسند. همچنین، ذخایر عظیم نفت شناور در دریا که تا حدی بهدلیل افزایش صادرات خلیج فارس پیش از جنگ فراهم شده بود اکنون تا حد زیادی تخلیه شده است.
در نتیجه، بهزودی ذخایر خصوصی در کشورهای ثروتمند شروع به تخلیه خواهند کرد. در آن صورت، قیمتها ممکن است هم بهدلیل پایین بودن مطلق سطح ذخایر و هم بهخاطر توزیع نامتوازن جغرافیایی آنها، بهطرزی انفجاری افزایش یابند. فرآوردههای پالایششده نخستین قربانی خواهند بود.
والاستریت ژورنال نیز در گزارشی اشاره کرد که مازاد گستردهای از نفت خام که در مخازن ذخیرهسازی و کشتیهای در گردش بود، از دو ماه و نیم پیش که تنگه هرمز مسدود شد، اقتصاد جهانی را از رشد انفجاری قیمت نفت منع کرده است.
این مازاد عرضه اکنون با سرعت بیسابقهای در حال کاهش است و مدیران و تحلیلگران نفتی پیشبینی میکنند که در صورت باز نشدن تنگه هرمز تا آیندهای نزدیک، آرامش نسبی بازارهای انرژی بر هم زده خواهد شد. اگر چین دوباره شروع به خرید بیشتر نفت خام کند، شوک شدیدتر خواهد شد.
