تهران، شهر بیقهرمان
آیا تهران پایتخت ایران است؟ پایتختی که روزگاری آغوشی گشوده برای همه مردم ایران بود و قهرمانهای سیاه و سفید از سراسر کشور سرازیر میشدند تا رویاهایشان را در آن پیگیری کنند حالا دیگر جایی برای همه مردم نیست.
میثم سفرچی | «تهران پایتخت ایران است»؛ تهران همیشه زیر سایه پایتخت قرار داشته است. نسلهای متعدد مهاجران بدون داشتن تصویری روشن از تهران روانه پایتخت میشدند.
جمله معروف فیلم دختر لر «تهران تهران که میگن جای خوبیه، اما مردمش بدن» جمله پیشینی در مورد تهران نیست. آنها آمدهاند و دیدهاند و بعد به چنین نتایجی رسیدهاند. آنها همه رهسپار شهری بودند که برایشان جز پایتخت بودن معنای دیگری نداشته است.
تهران حالا دیگر آن تهران دهه ۴۰ فیلم خشت و آینه نیست که از ترس همسایهها باید عشق را در پستوی خانههایش پنهان کرد، حالا دیگر قهرمانهای سرخورده کند و از میدان راهآهن رهسپار تجریش نمیشوند، آنها آن پایینها معتاد میشوند و هیچوقت پایشان به آن بالاها نمیرسد. تهران دیگر آوارههای جنگ را در هتل باتمانقلینج فیلم آبادانیها نمیپذیرد آنها جایی در سواد شهر بارشان را زمین میگذارند.
حالا دیگر در تهران میشود آواز خواند و لازم نیست خواننده اپرا روی پشتبام منزل اجارهای در حال فروپاشی تمرین کند، رویای آزادی در تهران محقق شده، اما فقط با پول میتوان آن را خرید.
تهران شهری تسخیرشده است؛ بنگاهیهای فیلم اجارهنشینها و برجسازهای فیلم هامون تهران را تسخیر کردهاند. حالا دیگر همه پذیرفتهاند که شهر از آن برجسازها و مستغلاتیهاست؛ تهران دیگر حتی در بازنمایی هنری، عرصه تقابل خیر و شر نیست؛ تهران یکسره تسلیم شر شده است. شهری بیقهرمان که رویای پیشرفت را با رویای بقا جایگزین کرده است.
شاید حالا باید آن جمله بدیهی را دوباره برانداز کنیم: آیا تهران پایتخت ایران است؟ پایتختی که روزگاری آغوشی گشوده برای همه مردم ایران بود و قهرمانهای سیاه و سفید از سراسر کشور سرازیر میشدند تا رویاهایشان را در آن پیگیری کنند حالا دیگر جایی برای همه مردم نیست.
تهران جایی است که دیگر خیلی نمیتوان به پیشرفت در آن امید داشت، همین که بتوانید از پس هزینههای رو به تزاید مسکن در این شهر بربیایید و سالی را بدون سقوط از هرم طبقاتی -که کاملا آرایش جغرافیایی پیدا کرده بگذرانید، میتوانید خودتان را جزو رستگاران به حساب آورید.
تهران دیگر حتی شما را نمیخورد؛ تهران شما را تف میکند و به خاطر همین جمله خبری «تهران پایتخت ایران است» حتی اگر درست باشد دیگر معنای سابق را ندارد.