تربیت معلم قیمتی یا پذیرش معلم به هر قیمتی
دانشگاه فرهنگیان که قرار است معلمانی متناسب با سند تحول بنیادین تربیت کند، چرا از کارزار آموزش و پرورش عقب گذاشته شده و این وزارتخانه در تربیت معلم، کمترین سرمایه گذاری را میکند.
تربیت معلم سابقهای طولانی در کشور ما دارد، اما از سال ۱۳۹۰ در راستای برنامههای تحولی در آموزش و پرورش مقرر شد تا دانشگاه فرهنگیان متولی تربیت فرهنگیان باشد. برنامهای که تا امروز با، اما و اگرهای بسیاری اجرایی شده است تا در روز معلمی دیگر در سال ۱۳۹۷ این سوال مطرح شود که: اگر معلمی را شغل انبیا میدانیم چرا آموزش و پرورش در تربیت این نیرو، کمترین سرمایه گذاری را میکند؟
دانشگاهی که در اساسنامه اش مقرر شده تا سالی ۲۵ هزار دانشجو جذب کند و تامین و تربیت و توانمند سازی منابع انسانی وزارت آموزش و پرورش را به عهده بگیرد چرا به پذیرش سالی ۷ هزار دانشجو رسیده و چرا پس از گذشت ۷ سال از تاسیس آن همچنان با سرپرست اداره میشود؟
دانشگاه فرهنگیان که قرار است معلمانی پیشرو، پژوهشگر و چند بعدی متناسب با سند تحول بنیادین تربیت کند، چرا آنچنان از کارزار آموزش و پرورش عقب گذاشته شده که امروزه شاهد هستیم تمام مسئولان در آموزش و پرورش از کمبود معلم در سالهای تحصیلی پیش رو میگویند و همچنین شاهد هستیم با توجه به انواع گزینشهای موازی در آموزش و پرورش از جمله آزمون استخدامی، جذب حق التدریس و سرباز معلم، خرید ضمن خدمت و... عملا شاهد یکدستی در جمعیت مهمترین نیروی انسانی کشور نیستیم.
همچنین مهمترین وزارتخانه کشور در امر تعلیم و تربیت بادارا بودن نیروی انسانی گسترده در مدیریت منابع انسانی خود و گاه تربیت آن معلمی که شغلش، شغل انبیا ذکر شده، کوتاهی میکند. حال آنکه در سند تحول بنیادین نقش معلم به عنوان هدایت کننده و اســوه امین و بصیر در فراینــد تعلیم وتربیت و مؤثرتریــن عنصر در تحقق مأموریتهای نظام تعلیم وتربیت رسمی ذکر شده است و میطلبد ارزشهای زیربنایی هویت معلمان جدی گرفته شود.
در اهمیت دانشگاه فرهنگیان همین بس که سال گذشته مقام معظم رهبری در دیدار با معلمان و فرهنگیان فرمودند: یک نکته دیگری که در ذیل آن تمجید و تکریمِ از معلّم باید عرض کرد، این [است]که معلّمین، خودشان را برای این مسئولیّت بزرگ آماده کنند. خب، معلّم خود را به چه وسیله آماده کند؟ با وسایلی که دستگاه کشور در اختیار او میگذارد؛ لذا من الان اینجا تأکید میکنم، دانشگاه فرهنگیان را مسئولین جدّی بگیرند؛ دانشگاه فرهنگیان را-که تولیدکنندهی معلّم است- جدّی بگیرند.
هرچه میتوانند برای این سرمایهگذاری کنند؛ به یک لحاظ، اهمّیّت این دانشگاه از همهی دانشگاههای دیگر بیشتر است؛ و ایشان در بخش دیگری از سخنان خود فرمودند: البتّه اینجا من اطلاع پیدا کردم که در آیندهی نه چندان دوری یک تعداد خیلی زیادی معلّم -حالا من رقم نگویم- بازنشسته خواهند شد و نیاز به معلّم وجود خواهد داشت؛ این از جملهی نیازهای نزدیک آیندهی آموزشوپرورش است.
خب چه کار کنیم؟ فرض بفرمایید ظرفیّتِ دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه شهید رجائی هم جواب نمیدهد. چه کار کنیم؟ راه را باز کنیم و همینطور بیحسابوکتاب افراد را وارد آموزش پرورش کنیم؟ نه، باید فکر کرد. اوّلاً در درجهی اوّل ظرفیّتهای این دانشگاههای معلّمپرور را باید تا آنجایی که ممکن است افزایش داد، این از همه مقدّم است؛ اگر این هم جواب ندهد باید ضابطه گذاشت؛ مراکز اصلی بنشینند، ضابطه بگذارند برای [جذب]معلّم. این یک جمله دربارهی معلّم.
دو نکته بسیار مهم در سخنان روشنگر مقام معظم رهبری وجود دارد که بدون شک باید مورد توجه مسئولان آموزش و پرورش قرار بگیرد: یکی جدی گرفتن دانشگاه فرهنگیان و دیگری گذاشتن ضابطههای جدی برای جذب معلم از طریق شیوههای دیگر.
متاسفانه این دو نکته امروزه مورد غفلت جدی آموزش و پرورش است. ما پذیرش ۲۵ هزار نفری دانشگاه فرهنگیان را رها کرده ایم و به جذب ۱۷ هزار نیرو در آزمون استخدامی رسیده ایم که در آن شرط سنی شرکت در آزمون برای دارندگان مدرک کارشناسی ۳۵ سال و برای ارشد و دکتری ۴۰ و ۴۵ سال خواهد بود. اینکه چگونه میخواهیم یک فرد ۳۵ ساله را تازه برای معلمی تربیت کنیم خود مجالی دیگر میطلبد.
ریزش سال به سال جذب دانشجو در دانشگاه فرهنگیان
حسین خنیفر سرپرست دانشگاه فرهنگیان که ۱۴۰ روز است در این مستند قرار گرفته است در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ریزش سال به سال پذیرش در دانشگاه فرهنگیان گفت: همانطور که مطلع هستید در برنامههای راهبردی و اسناد بالادستی از ۷ سال پیش به این طرف ۴۰۰ مرکز تربیت معلم را تبدیل به ۹۸ پردیس و مرکز کرد که دانشگاه فرهنگیان و شهید رجایی به عنوان متولیان اصلی تربیت و تامین معلمان، این مهم را به عهده گرفتند. البته این نافی گرفتن معلم از روشهای دیگر مانند ماده ۲۸ و خرید خدمت و تمدید بازنشستگی و سرباز معلمان و و... نیست، اما متولی اصلی تربیت معلم در کشور طبق اسناد بالادستی ما هستیم.
طبق پایشی که من انجام دادم نشان میدهد از سال ۹۱ تا ۹۶ کاهش شتابان و ریزش زیاد بین ظرفیت واقعی و گرفتن دانشج ودر دانشگاه فرهنگیان صورت گرفته است
وی اضافه کرد: طبق پایشی که من انجام دادم نشان میدهد از سال ۹۱ تا ۹۶ کاهش شتابان و ریزش زیاد بین ظرفیت واقعی و گرفتن دانشج ودر دانشگاه فرهنگیان صورت گرفته است. سال اول ۲۱ هزار دانشجو پذیرش شد، اما بعد به ۱۶ هزار نفر و ۱۱ هزار نفر و هزار نفر و بعد سه هزار نفر رسید و نهایتا به عدد ۷ هزار نفر رسیدیم.
۲۵ هزار صندلی خالی بدون استفاده
وی با اشاره به اینکه این دانشگاه بین ۲۰ تا ۲۵ هزار جای خالی دارد و برای کلاس، تخت و رفاهیات اماده پذیرش ۲۰ تا ۲۵ هزار دانشجوست بیان کرد: ما یک برنامه یکساله و یک برنامه هشت ساله برای دانشگاه داریم. اما هنوز جواب روشنی به ما داده نشده است. من به وزیر آموزش و پرورش و مجلس نامه نوشتم و انصافا تنها کسی که تمام قد از ما حمایت کرده است آقای بطحایی است، چون خود ایشان تربیت معلمی هستند.
وی اضافه کرد: مقدمترین و مقدسترین و هموارترین راه تربیت معلم رسمی در کشور نظام تربیت معلم یا همین دانشگاه فرهنگیان است. از کشور فرانسه تا مراکش، از کانادا تا ژاپن تربیت معلم از همین راه میگذرد. در فرانسه اگر کسی با فوق لیسانس تاریخ بیاید که معلم تاریخ شود میگویند برو فوق دیپلم از مراکز ما بگیر، چون ما معلم حافظه محور که نمیخواهیم. ما در دانشگاه فرهنگیان ۷ محور را تدریس میکنیم.
یکی کارورزی است که اساس کار ماست. دیگری فنون تدریس، ارزشیابی آموزشی، روان شناسی تربیتی، مشاوره، روشهای تدریس دروس خاص، تکنولوژی آموزشی است. ما امسال برای مهر ۹۷ نزدیک به ۱۳۵۰ معلم را تحویل آموزش و پرورش میدهیم و علاوه بر آن ۱۴ هزار نیرویی که آموزش و پرورش گرفته و نزد ما دوره دیده اند.
رسیدن به راههای سهل الوصول جذب معلم
دانشگاه فرهنگیان اگر هر سال بتواند ۱۵ هزار نفر دانشجو بگیرد در یک فرایند ۵ ساله نیاز آموزش و پرورش را طراز میکنیم
سرپرست دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه در سه سال اخیر به علت رسمیت پیدا کردن دانشگاه فرهنگیان و امکان اشتغالی که فارغ التحصیلان دارند رتبههای زیر ۱۰۰ نیز این دانشگاه را انتخاب کردند، اظهار کرد: در دنیا به خاطر امتیازات و حقوق و احترام اجتماعی افراد میروند معلم میشوند در کشور ما هم دارد انجام میشود. من یک جملهای دارم میگویم باید معلم قیمتی تربیت کنیم نه معلم به هر قیمتی.
معلم به هر قیمتی میشود راههای سهل الوصول. دانشگاه فرهنگیان اگر هر سال بتواند ۱۵ هزار نفر دانشجو بگیرد در یک فرایند ۵ ساله نیاز آموزش و پرورش را طراز میکنیم. من به شخصه دست تمام معلمان شاغل از هر زاویه که وارد نظام اموزشی شدند را میبوسم، اما حرف ما الان کارشناسی و مقایسه با دنیاست وگرنه من ممنون معلمی هستم که با حداقلها چراغ درس را روشن نگه داشته است. اما ما باید به جایی برسیم که در شان نظام مقدس جمهوری اسلامی و همچنین کشوری است نفتی با ذخایر معدنی فراوان.
انباشت نیازها نتیجه بی توجهی به دانشگاه فرهنگیان
اسدالله اسدی گرمادوری اولین سرپرست دانشگاه فرهنگیان که اشراف کاملی به زمینههای تاسیس این دانشگاه و علتهای آن دارد، در گفتگو با خبرنگار مهر با انتقاد از اینکه در سالهای اخیر این دانشگاه مورد بی مهری قرار گرفته است، گفت: دانشگاه فرهنگیان پتانسیل بالایی برای تامین و تربیت معلمان مورد نیاز سند تحول بنیادین دارد که به نظر میرسد مسئولان ارشد نظام هنوز به این باور نرسیده اند که چنین پتانسیلی در این دانشگاه وجود دارد.
وی ادامه داد: ما به میزانی که برای جذب دانشجو برای این دانشگاه براورد شده بود، به اجرا نرسیدیم و حالا با انباشت نیازها رو به رو هستیم و متاسفانه باز هم داریم راه دیگری را طی میکنیم. سرپرست دانشگاه فرهنگیان اعلام میکند ۲۵ هزار تخت خالی در این دانشگاه وجود دارد، اما یک پنجم آن را هم پذیرش نمیدهند و این بسیار باعث تاسف است. من بارها گفته ام حاضرم در یک مناظره ثابت کنم علاوه بر آثار تربیتی که این دانشگاه در جذب معلم خواهد داشت، کاملا پذیرش معلم از این طریق اقتصادی است.
در واقع قبل از اینکه هر نگاه فرهنگی و تعلیم و تربیتی و بحثهای دینی و ارزشی مطابق با سند را بخواهم مطرح کنم که اساسا عضو لاینفک سند تحول این دانشگاه و کارکرد آن است، ثابت میکنم به لحاظ ماندگاری نیرو، کیفیت و توزیع در کشور که مباحث اقتصادی است چه میزان اهمیت این دانشگاه عیان است.
«تعهد» حکم حیات برای دانشگاه فرهنگیان را دارد
اسدی گرمارودی بیان کرد: اینکه چقدر جذب معلمان از شیوههای دیگر چقدر درست است و آنها چقدر مهارت آموزشی دارند یا روان شناسی میدانند و یا چقدر از بد حادثه به معلمی رسیده اند و اگر کار بهتر با درآمد بهتر پیدا کنند میروند یا میمانند به کنار، ما بالاخره باید با یک سیستمی بفهمیمی چقدر به یک دکترای ریاضی محض در سیستم آموزش و پرورش نیاز داریم یا هر مدرک دیگری.
امروزه آموزش و پرورش هزینه هایش را در بخش نیروی انسانی غلط هزینه میکند. ارتقائی میتوانست در نیروی انسانی با بهره گیری از دانشگاه فرهنگیان صورت بگیرد که نشد. البته این سالها رتبههای ممتاز جذب دانشگاه فرهنگیان شدند منتهی باز هم ریل گذاری عوض شد.
وی در پاسخ به این پرسش که شنیده شده تصمیم دارند تعهد را از این دانشگاه بگیرند در این صورت آیا جذب دانشجوهای نخبه با مشکل مواجه نمیشود نیز گفت: تعهد برای این دانشگاه حکم حیات را دارد. اصلا جذب دانشجوهای نخبه بیشتر به خاطر همین بحث است. ضمن اینکه کلی فایده دارد. بیشترین مشکل این دانشگاه تهدیدهای بیرونی است نه ظرفیتهای درونی. در واقع فرصتهایی که این دانشگاه میتواند از سوی نهادهای دیگر داشته باشد کم است وگرنه در دانشگاه نیروهای وفادار و پای کار و با تجربه هستند. نظریات شخصی وارد این دانشگاه میشود. من در پاسخ به شما بگویم هیات امنای این دانگشاه رئیسش رئیس جمهور و معاونانش آقای انصاری و نوبخت هستند. چند بار در جلسات حضور داشتند. در این چهار سال برای این دانشگاه تازه تاسیس تنها یکبار در جلسه حاضر شدند؛ و هنوز دانشگاه با سرپرست اداره میشود.
وی اضافه کرد: حال بار تربیت نیروی آموزش و پرورش را هم به این دانشگاه سپرده اند. یک برنامه ۵ ساله ما برای این دانشگاه تصویب کرده بودیم، اما چرا اجرایی نشد؟ جذب هیات علمی و دانشجو چرا طبق آن پیش نرفت؟ تابستان برای کسانی که جذب آموزش و پرورش شدند تنها یک ماه دوره کارورزی گذاشتند در حالی که باید این دوره یکسال باشد. هیچ کجای دنیا چنین کاری نمیکنند. حداقل دو سال کارورزی لازم است. پیش بینی اولیه جذب سالیانه ۲۵ هزار نیرو بود اگر این کار را میکردند روی ریل میافتاد همه چیز.
حال سوال این است که در آینده برای مهمترین راه پرورش معلمان در آموزش و پرورش یعنی دانشگاه فرهنگیان چه راهکاری میاندیشیم. همین مسیر بیراهه را ادامه خواهیم داد یا بالاخره به الزامات سند تحول بنیادین باز خواهیم گشت. آن هم در دوره وزارت وزیری که اساس کار خود را اجرای سند تحول بنیادین ذکر میکند.