هویت سینمای مستند تثبیت شده است
مهدی باقری یکی از مستندسازان جوان است. او در کارنامه خود ساخت فیلمهایی چون «مرغ سحر»، «اهمیت عارف بودن»، «ناگهان تو گم شدی»، «و کید کوکبی متوهم است»، «پیرپسر»، «تهراننشینان» و... را ثبت کرده است.
کد خبر :
۱۰۶۵۷
بازدید :
۱۲۹۱

مهدی باقری یکی از مستندسازان جوان است. او در کارنامه خود ساخت فیلمهایی چون «مرغ سحر»، «اهمیت عارف بودن»، «ناگهان تو گم شدی»، «و کید کوکبی متوهم است»، «پیرپسر»، «تهراننشینان» و... را ثبت کرده است.
باقری امسال در جشنواره فیلم فجر مستند «اهالی خیابان یک طرفه» را ارایه داده است. به بهانه اکران این فیلم با این کارگردان به گفتوگو نشستهایم.
با وجود آنکه خیابانهای دیگری در تهران وجود دارند که شاید پیشینه فرهنگی و تاریخی آنها به مراتب از خیابان سیتیر بیشتر باشد چرا خیابان سیتیر را دستمایه ساخت این مستند قرار دادید؟
شاید جالب باشد بدانید سیتیر اتفاقا قرار نبوده هیچگاه تبدیل به خیابان شود؛ در دهههای پیشین سیتیر راهی میان باغها بوده که آب قناتها از میان آن میگذشته است. مهمترین مسألهای که درباره سیتیر وجود دارد ساختمانهایی است که به لحاظ تاریخی ارزشمند هستند.
در دهههای گذشته عدهای از رجال قاجار در سیتیر به خرید باغ پرداختند، یکی از آنها اتابک اعظم بود که ملک وسیعی را در سیتیر خریداری کرد؛ این ملک بعدها به سفارت روسیه مبدل شد، اما فردی به نام ارباب جمشید که از اتابک اعظم طلب داشته، این ملک را به جای بدهی از او برمیدارد ولی روسها به هر ترفندی این ملک را از از دست ارباب جمشید به جای بدهی نداشتهاش برمیدارند.
ارباب جمشید فرد متمولی بود که به مشروطهخواهان بابت فعالیتهای مبارزهطلبانه وام میداد ولی سرنوشت این آدم طوری بود که در سال ١٣١٦ درحالی درگذشت که از دار دنیا فقط یک الاغ برایش باقی مانده بود و از کمکهای مردمی روزگار میگذراند. وقتی پژوهش این فیلم تمام شد، متوجه شدم آنچه پشت دیوارهای این خیابان اتفاق افتاده مهمتر از سایر مولفههاست.
به همین خاطرسعی کردید به جای روایت تاریخی صرف از این خیابان، هشت شخصیت مثل دختر «شیرینیفروش»، «بچه عزیزخان» و... را هم در این مستند بگنجانید؟
همینطور است. ما در طول مستند هشت شخصیت را میبینیم که هریک روایتهای خودشان را از خیابان سیتیر دارند و درعینحال زندگی روزمرهشان را در این خیابان روایت میکنند.
میخواستم با آوردن این هشت شخصیت در مستند به نوعی تکثر را در خیابان سیتیر به تصویر بکشم و به این مسأله اشاره کنم، سیتیر از معدود خیابانهای تهران بوده که روزگاری تمام ادیان از ارامنه تا کلیمیها در آن در کنار هم زندگی میکردند. سیتیر مظهر فرهنگی ما است و بسیاری از کافهها و سینماهای معروف در این خیابان بنا شده بودند.
فکر میکنید در صورت اکران عمومی، این مستند چقدر میتواند با نسل امروز که شاید چندان هم حوصله شنیدن تاریخ نداشته باشند، ارتباط برقرار کند؟
من سعی کردم فرم روایت را در این مستند بهگونهای انتخاب کنم که مستند تنها متکی به روایت تاریخی صرف نباشد. از اینها گذشته تصور میکنم بازتاب یک فیلم مستند در طول زمان خود را نشان میدهد. امیدوارم این فیلم در گروه هنر و تجربه اکران شود؛ اما اگر در قالب ویدیورسانه هم عرضه شود به نظرم اتفاق خوبی است.
تلاش کردم در حین ساخت این مستند، تمام فصول یک سال را در سیتیر تصویر کنم؛ کاری که اورهان پاموک در برخی از کتابهایش انجام میدهد. از این نظر میتوان گفت مستند «اهالی خیابان یک طرفه» فیلمی شبیه جستارنویسی در ادبیات است.
بهطورکلی فکر میکنید هویت سینمای مستند چقدر توانسته تثبیت شود؟
طبعا از اینکه فرصتی پیش آمده تا مستندسازان هم آثارشان را در کنار فیلمهای سینمایی در جشنواره فیلم فجر به نمایش بگذارند خوشحالم. در سالهای گذشته شاهد تبعیض میان مستندسازان و کارگردانان فیلمهای سینمایی بودیم.
این تبعیض حتی در اهدای هدایایی مثل کیف جشنواره هم اثر گذاشته بود؛ اما در سالهای اخیر خوشبختانه نگاهها به مستند تفاوت کرده است، بهویژه در سالهای اخیر که مرتضی رزاقکریمی دبیری بخش مستند را به عهده گرفته این مسأله بهبود یافته است.
امروز مستند هم در کنار آثار سینمایی به معرض دید مخاطبان گذاشته میشود. میتوان گفت یک جور هویتبخشی نسبت به فیلمهای مستند صورت گرفته و دیگر آن پیشفرضها که آثار مستند به وسیله آماتورها ساخته میشود، از میان برداشته شده است.
۰