5 شاهکار تماشایی که توانستد مسیر دنیای «انیمه» را تغییر دهند
در اینجا به معرفی پنج انیمه سریالی و سینمایی پرداختهایم که توانستند اثری ماندگار بر صنعت انیمه بگذارند و نگرشها و شیوههای رایج در این حوزه را تغییر دهند.
فرادید| وقتی صحبت از آثار شاخص در دنیای انیمه به میان میآید، محبوبیت و کیفیت تنها عواملی نیستند که جایگاه یک اثر را در تاریخ مشخص میکنند. مفهوم «تأثیرگذاری» نیز اهمیت زیادی دارد؛ یعنی اینکه یک انیمه تا چه اندازه توانسته اثری ماندگار بر صنعت انیمه بگذارد و نگرشها و شیوههای رایج در این حوزه را تغییر دهد.
به گزارش فرادید؛ آثاری مانند «آسترو بوی» و «نبرد فضایی یاماتو» از جمله تأثیرگذارترین انیمههای تاریخ به شمار میروند. البته سنجش میزان تأثیرگذاری یک اثر، زمانی که چندین دهه از انتشار آن گذشته و آثار و پیامدهایش بهتدریج آشکار شدهاند، آسانتر است. بااینحال، حتی اکنون نیز میتوان با اطمینان نسبی تشخیص داد کدام انیمههای دهه ۲۰۱۰ نقش مهمتری در شکلگیری چشمانداز امروزی این صنعت داشتهاند.
«دختر جادویی مادوکای ماگیکا» و برداشت تاریک آن از یک ژانر آشنا
امروزه دشوار است بتوانیم میزان تأثیری را که «دختر جادویی مادوکای ماگیکا» در اوایل دهه ۲۰۱۰ بر دنیای انیمه گذاشت، بهدرستی تصور کنیم؛ عمده دلیل آن هم این است که امروزه تقریباً همه از مهمترین چرخش داستانی آن خبر دارند.
اما در زمان پخش، «مادوکای ماگیکا» بهخوبی خود را بهعنوان یک مجموعه معمولی در ژانر دختر جادویی جا میزد؛ مجموعهای که از زیباییشناسی بامزه و شیرینِ بهجامانده از موج آثار جذاب و شخصیتمحور آن دوران استفاده میکرد و تقریباً تمام کلیشههای رایج این ژانر را به کار میگرفت. بااینحال، در قسمت سوم مشخص شد که این اثر چیزی بسیار تاریکتر و تجربهگراتر از آن چیزی است که در ابتدا به نظر میرسید.
البته «مادوکای ماگیکا» نخستین اثر تاریک در ژانر دختر جادویی نبود. انیمههای این ژانر دههها محبوب بودند و سازندگان نیز همواره از تغییر و آزمایش با قواعد آن استقبال کرده بودند. بااینحال این انیمه به دلیل شیوه منحصربهفردی که در استفاده از کلیشههای آشنا و سپس برهمزدن انتظارات مخاطب داشت، تأثیری کمسابقه بر این ژانر گذاشت. این تجربه با استقبال گسترده مخاطبان و منتقدان روبهرو شد.
این انیمه اگرچه باعث سلطه مجموعههای دختر جادویی تاریک نشد، اما الهامبخش بسیاری از آثاری شد که بعدها با همین ایده ساخته شدند؛ از جمله «سایت دختر جادویی» و «یوکی یونا یک قهرمان است». روایت نامتعارف، نمادپردازی و مضامین این مجموعه تأثیر قابلتوجهی بر انیمههای تجربهگرا گذاشته و همچنان موضوع بحثهای جدی میان طرفداران است.
«نام تو» نقطه عطفی برای انیمههای سینمایی بود
«نام تو» که در سال ۲۰۱۶ اکران شد، پنجمین فیلم بلند ماکوتو شینکای کارگردان ژاپنی بود و اثری محسوب میشد که او را به شهرتی جهانی رساند.
در اواسط دهه ۲۰۱۰، انیمه مدتها بود که به یک رسانه محبوب و پذیرفتهشده در سراسر جهان تبدیل شده بود؛ اما موفقیت خارقالعاده بینالمللی «نام تو» نشان داد که انیمه دیگر بههیچوجه یک پدیده محدود و خاص نیست. این فیلم بیش از ۴۰۰ میلیون دلار در سراسر جهان فروش داشت و تا پیش از آنکه «شیطانکش: قطار موگن» در سال ۲۰۲۰ از آن عبور کند، پرفروشترین فیلم ژاپنی تاریخ بود.
«نام تو» نه بر یک مجموعه محبوب قبلی متکی بود و نه از سوی استودیویی با شهرت تثبیتشدهای مانند استودیو جیبلی تولید شده بود؛ همان استودیویی که پیش از آن با «شهر اشباح» پرفروشترین فیلم انیمهای تاریخ را در اختیار داشت.
«نام تو» صرفاً بر اساس تواناییهای خود به موفقیتی خیرهکننده دست یافت. انیمیشن بسیار پرجزئیات و چشمنواز، داستانی که بارها انتظارات مخاطب را تغییر میداد و هسته عاطفی قدرتمند فیلم، مخاطبان سراسر جهان را تحت تأثیر قرار داد. فیلم توانست با طیف گستردهای از مخاطبان ارتباط برقرار کند؛ حتی کسانی که پیش از آن علاقه چندانی به انیمه نداشتند.
«نام تو» علاوه بر کمک به تثبیت جایگاه شینکای، زمینه را برای دو فیلم دیگر از سهگانه او درباره فجایع طبیعی فراهم کرد: «آسمان را میکاویم» و «سوزومه». این فیلم همچنین به اعتبار بیشتر انیمه بهعنوان یک صنعت بینالمللی کمک کرد و در ژاپن نیز با استقبال گستردهای روبهرو شد. موفقیت آن را میتوان یکی از عوامل مؤثر در افزایش محبوبیت فیلمهای انیمهای دانست که بر احساسات عمیق و باورپذیر تمرکز دارند.
«شیطانکش» تأثیر خود را تا دهه ۲۰۲۰ ادامه داد
«شیطانکش» نخستین فصل خود را در سال ۲۰۱۹ پخش کرد و از نظر زمانی، بهطور رسمی یکی از انیمههای دهه ۲۰۱۰ محسوب میشود؛ اما از نظر میزان تأثیرگذاری، بیشترین اثر را بر دوره کنونی انیمه گذاشته و به نوعی نقطه اتصال میان دو دهه بوده است.
از نظر داستانی، نمیتوان «شیطانکش» را اثری کاملاً انقلابی دانست. این مجموعه اگرچه فضایی تاریکتر و خطراتی جدیتر از بسیاری از آثار معمول شونن دارد، در روایت چندان ریسک نمیکند و در شخصیتپردازی، جهانسازی و پیشبرد داستان، به بسیاری از الگوهای سنتی این ژانر وفادار میماند.
بااینحال، «شیطانکش» با وجود آنکه در نگاه نخست اثری نسبتاً معمولی به نظر میرسد، توانست به یکی از بزرگترین و محبوبترین انیمههای جهان، بهویژه در میان مخاطبان نسل جدید، تبدیل شود. بخش عمده این موفقیت به کیفیت خیرهکننده اقتباس استودیو یوفوتیبل بازمیگردد.
انیمه «شیطانکش» استاندارد تازهای برای صنعت تعیین کرد؛ انیمیشنی روان و سینمایی، ترکیبی یکپارچه از انیمیشن دوبعدی و رایانهای و کارگردانی فوقالعاده در صحنههای اکشن. این ویژگیها از عناصر شاخص سبک یوفوتیبل بودند که در اوایل دهه ۲۰۱۰ به شهرت این استودیو کمک کردند، اما در «شیطانکش» به شکلی کاملتر به اجرا درآمدند.
تأثیر «شیطانکش» را میتوان در بسیاری از آثار محبوب شوننِ امروزی مشاهده کرد و این تأثیر تنها به افزایش انتظارات مخاطبان از کیفیت انیمیشن محدود نمیشود. موفقیت فیلمهای سینمایی این مجموعه، از جمله «قطار موگن» و «قلعه بینهایت»، تأثیر قابلتوجهی بر صنعت گذاشت و نشان داد فیلمهای انیمهای میتوانند از نظر فروش بلیت با آثار عظیم هالیوودی رقابت کنند. این موفقیت همچنین مجموعههای دیگری مانند «مرد ارهای» را ترغیب کرد تا بخشهایی از داستان خود را در قالب فیلمهای سینمایی پرهیجان و بزرگ تولید کنند.
«هنر شمشیرزنی آنلاین»؛ جنجالی اما تأثیرگذار بر ایسکای مدرن
چه آن را دوست داشته باشید و چه از آن متنفر باشید، «هنر شمشیرزنی آنلاین» بدون تردید یکی از تأثیرگذارترین انیمههای دهه ۲۰۱۰ بود و جرقهای محسوب میشود که موج جدید ژانر ایسکای را به راه انداخت.
البته «هنر شمشیرزنی آنلاین» نخستین انیمه ایسکای تاریخ نبود. مفهوم ایسکای چندین دهه پیش از پخش این مجموعه وجود داشت و آثاری مانند «دونباین» از نمونههای قدیمی آن بودند. حتی در دهه ۲۰۰۰ نیز مجموعههای ایسکای یا آثار نزدیک به این ژانر محبوب بودند؛ از جمله «هک.ساین» و «آشنای صفر».
«هنر شمشیرزنی آنلاین» در اصل بهعنوان یک رمان اینترنتی در سال ۲۰۰۲ شکل گرفت؛ تقریباً همزمان با برخی از آثار پیشگام ایسکای مانند «موشوکو تنسی». بااینحال، محبوبیت گسترده این مجموعه یک دهه بعد و با پخش اقتباس انیمهای استودیو ای-وان پیکچرز در سال ۲۰۱۲ به اوج رسید.
حتی در همان زمان نیز بسیاری از مخاطبان با این مجموعه ارتباط برقرار نکردند و از ریتم نامتوازن داستان، نحوه پرداخت شخصیتهای زن و استفاده از کلیشههای سادهانگارانه درباره قهرمانان بیشازحد قدرتمند انتقاد کردند. بااینحال، این واکنشهای منفی مانع محبوبیت گسترده مجموعه نشد.
موفقیت عظیم «هنر شمشیرزنی آنلاین» نهتنها بسیاری از عناصر آشنای ایسکای، مانند واقعیت مجازی و قهرمانان بیشازحد قدرتمند را محبوب کرد، بلکه مهمتر از آن نشان داد که تولید انیمههای ایسکای میتواند از نظر اقتصادی بسیار سودآور باشد.
این مجموعه در دهه ۲۰۰۰ در خط مقدم شکلگیری فرهنگ رمانهای اینترنتی ایسکای قرار داشت و در دهه ۲۰۱۰ نیز جذابیت این ژانر را برای مخاطبان انیمه به اثبات رساند. در نتیجه، الهامبخش تعداد زیادی اثر پس از خود شد و به تبدیل ایسکای به یکی از پرکاربردترین و پرتولیدترین ژانرهای انیمه امروزی کمک کرد.
«حمله به تایتان» آغاز دوران انیمههای شونن تاریک بود
«حمله به تایتان» یکی از محبوبترین انیمههایی بود که بیش از هر اثر دیگری فضای شونن فانتزی تاریک دهه ۲۰۱۰ را تعریف کرد. این مجموعه از همان زمان پخش نخستین قسمت خود در سال ۲۰۱۳ به یک پدیده تبدیل شد و برای تقریباً یک دهه مخاطبان را با خود همراه نگه داشت.
از همان ابتدا، عوامل زیادی «حمله به تایتان» را از آثار دیگر متمایز میکردند: کیفیت خیرهکننده تولید، جهانی تاریک و پرتنش که مملو از خطر و راز بود و روایتی بیرحم و غافلگیرکننده که از نمایش خشونت و مرگ، حتی از همان قسمت نخست، ابایی نداشت.
«حمله به تایتان» تقریباً بلافاصله به یکی از مهمترین آثار ورودی برای مخاطبان تازهوارد به دنیای انیمه تبدیل شد. این مجموعه داستانی نسبتاً مستقل را در اختیار مخاطب قرار میداد که ترکیبی مناسب از هیجان و بلوغ داشت و در عین حال به کلیشههای معمول شونن که بسیاری از آثار مشهور این ژانر بر آنها تکیه میکردند، وابستگی چندانی نداشت.
البته پیش از «حمله به تایتان» نیز آثار شونن تاریک وجود داشتند، اما هیچیک از آثار پیشین به همان اندازه مرزهای ژانر را جابهجا نکرده بودند یا خشونت را در چنین مقیاسی به کار نگرفته بودند و در عین حال به موفقیتی تا این اندازه گسترده دست نیافته بودند.
پس از «حمله به تایتان»، گرایش به سمت داستانهای جسورانهتر و بیپرواتر در انیمههای شونن بهوضوح افزایش یافت. دوران مجموعههای شونن خوشبینانه با داستانهای بسیار طولانی و صدها قسمت، بهتدریج جای خود را به آثاری با ریتم سریعتر و خطرات بزرگتر داد؛ آثاری مانند «جوجوتسو کایسن» و «مرد ارهای» که در مرکز توجه قرار گرفتند.
انیمههای اکشن شونن نیز بهطور کلی از الگوهای محافظهکارانه و یکنواخت فاصله گرفتند. در میان آثار محبوب امروزی این ژانر، ویژگیهایی مانند عبور از مرزهای معمول، ابهام اخلاقی، غیرقابلپیشبینی بودن و هویت منحصربهفرد اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
