ابداع یک واکسن جهانی همهکاره
دانشمندان از مؤسسات سراسر ایالات متحده اکنون یک واکسن جهانی تولید کردهاند که موشها را در برابر طیف وسیعی از ویروسها، باکتریها و حتی آلرژیها محافظت کرده است.
یک واکسن استنشاقی جهانی میتواند بسیاری از ویروسها، باکتریها و آلرژیها را تنها با یک بار اسپری دور کند.
هر چقدر هم که واکسنها حیاتی باشند، میتوانند به طرز ناامیدکنندهای در مورد اهداف خود، گزینشی عمل کنند.
دانشمندان از مؤسسات سراسر ایالات متحده اکنون یک واکسن جهانی تولید کردهاند که موشها را در برابر طیف وسیعی از ویروسها، باکتریها و حتی آلرژیها محافظت کرده است.
این واکسن جدید موسوم به «GLA-3M-052-LS+OVA» را میتوان به صورت اسپری بینی دریافت کرد. سه دوز از این واکسن، موشها را به مدت سه ماه از عفونت ناشی از کووید-19 و سایر ویروسهای خانواده کرونا محافظت کرد و بار ویروسی را در ریههای آنها در مقایسه با موشهای واکسینه نشده، 700 برابر کاهش داد.
این واکسن همچنین پاسخ ایمنی موشها به ویروس کووید را تسریع کرد. در حالی که سیستم ایمنی تطبیقی ریههای آنها معمولاً تا دو هفته طول میکشد تا به ویروس پاسخ دهد، موشهایی که واکسن را دریافت کردهاند، تنها سه روز طول کشید تا یک ضدحمله را آغاز کنند.
در آزمایشهای بعدی مشخص شد که این واکسن از حیوانات در برابر عفونتهای باکتریایی نیز محافظت میکند که شامل «استافیلوکوکوس اورئوس» و «آسینتوباکتر بومانی» میشد که هر دو اغلب در محیطهای بیمارستانی یافت میشوند و به طور فزایندهای در برابر آنتیبیوتیکها مقاوم میشوند.
شگفتانگیزتر از همه اینکه این واکسن، خطر آسم را نیز کاهش داد. وقتی موشهای واکسینه شده در معرض گرد و غبار قرار گرفتند، پاسخهای آسم آنها مانند افزایش تولید سلولهای ایمنی و مخاط اضافی ریه به مدت سه ماه کاهش یافت.
بالی پولندران (Bali Pulendran)، میکروبیولوژیست دانشگاه استنفورد و نویسنده ارشد این مطالعه میگوید: من فکر میکنم آنچه ما داریم، یک واکسن جهانی علیه تهدیدات تنفسی متنوع است.
تصور کنید که در ماههای فصل پاییز، یک اسپری بینی دریافت کنید که شما را از همه ویروسهای تنفسی از جمله کووید-۱۹، آنفلوانزا، ویروس سینسیشیال تنفسی و سرماخوردگی معمولی و همچنین ذاتالریه باکتریایی و آلرژنهای اوایل بهار محافظت میکند. این واکسن، عملکرد پزشکی را متحول خواهد کرد.
بیشتر واکسنها با ارائه یک قطعه بیضرر از یک پاتوژن به سیستم ایمنی کار میکنند و به بدن اجازه میدهند تا در صورت ظاهر شدن عامل بیماریزا، مجموعهای از آنتیبادیهای هدفمند را برای مبارزه با آن آماده کند. این کار بر روی چیزی انجام میشود که به عنوان ایمنی تطبیقی شناخته میشود.
این کار برای قرنها یک استراتژی نجاتبخش بوده است، اما واکسنها به طرز ناامیدکنندهای خاص هستند. این قطعات نه تنها بین عوامل بیماریزا، بلکه اغلب حتی بین سویهها نیز متفاوت هستند. به همین دلیل است که واکسنهای آنفلوانزا هر ساله با میزان اثربخشی متفاوت بهروزرسانی میشوند.
سایر واکسنهای به اصطلاح «جهانی» عموماً خانواده یکسانی از ویروسها، مانند آنفلوانزا را هدف قرار میدهند، اما گنجاندن عوامل بیماریزای کاملاً متفاوت، مانند باکتریها و حتی آلرژنها، معنای جدیدی به این حوزه میدهد.
این واکسن جدید بر اساس مکانیسم متفاوتی کار میکند. به جای هدف قرار دادن خود عامل بیماریزا، بر پاسخ بدن تمرکز دارد. اساساً این واکسن برای پیوند دادن دو بازوی اصلی سیستم ایمنی طراحی شده است؛ ایمنی تطبیقی طولانیمدت اما خاص که اکثر واکسنها روی آن کار میکنند و ایمنی ذاتی کوتاهمدت اما متنوع.
ایمنی ذاتی کوتاهمدت اما متنوع، اولین خط دفاعی ما در برابر تهدیدات ناآشنا است، اما عموماً پس از چند روز با یادگیری سیستم ایمنی تطبیقی برای مبارزه با عامل بیماریزا از بین میرود.
در کار قبلی، محققان دریافتند که چرا یک واکسن رایج سل، یک پاسخ ذاتی شگفتآور و طولانیمدت را القا میکند. معلوم شد که سلولهای T (بخشی از پاسخ تطبیقی) سلولهای ایمنی ذاتی را گرد هم میآوردند و آنها را برای چند ماه فعال نگه میداشتند.
محققان پس از جداسازی سیگنالهای حیاتی سلولهای T اکنون دریافتهاند که آنها میتوانند فراخوان خود را به صورت مصنوعی تقلید کنند تا ایمنی ذاتی را مدتها پس از حالت عادی فعال نگه دارند و به نوعی ایمنی جهانی کمک کنند.
مراحل بعدی، آزمایشهای انسانی است و تیم امیدوار است که اگر تحقیقات ادامه یابد، این نوع واکسن جهانی بتواند ظرف پنج تا هفت سال در دسترس قرار گیرد.
جاناتان بال(Jonathan Ball)، ویروسشناس مولکولی در دانشکده پزشکی گرمسیری لیورپول در بریتانیا که در این مطالعه شرکت نداشت، میگوید: اگرچه هیجانانگیز است، اما هنوز گامهای بزرگی برای تحقق یک واکسن واقعاً جهانی وجود دارد. سؤالات کلیدی این است که آیا این واکسن در انسان نیز به همان اندازه مؤثر عمل خواهد کرد و آیا ایمن است؟
وی افزود: ما در حال حاضر شاهد محافظت «خارج از هدف» در افرادی هستیم که واکسنهای خاصی دریافت میکنند که نشان میدهد این پتانسیل واقعی است. با این حال باید اطمینان حاصل کنیم که نگه داشتن بدن در حالت «هشدار بالا» منجر به واکنش خودی نشود؛ جایی که یک سیستم ایمنی فوقالعاده آماده به طور تصادفی عوارض جانبی ناخواستهای را ایجاد میکند.
این پژوهش در مجله Science منتشر شده است.
منبع: ایسنا
