تصاویر| همه چیز درباره جنگنده A10؛ گراز وحشی 53 ساله
هواپیمای A10 دارای بدنهای نسبتاً ساده با بالهای مستقیم و موتورهای دوقلو است که در بخش عقب و بالا قرار گرفتهاند تا از آسیب احتمالی در عملیات نزدیک به زمین در امان بمانند.
فرادید| هواپیمای فیرچایلد ریپابلیک A-۱۰ تاندربولت دو، که بیشتر با نام مستعار «گراز وحشی» شناخته میشود، یکی از هواپیماهای تهاجمی تخصصی نیروی هوایی آمریکاست که برای پشتیبانی نزدیک هوایی از نیروهای زمینی طراحی شده است.
به گزارش فرادید، این جنگنده تکسرنشین و دو موتوره، با تمرکز بر حمله به اهداف زرهی و پشتیبانی مستقیم از نیروهای خودی در میدان نبرد، از دهه ۱۹۷۰ تاکنون در ناوگان آمریکایی حضور دارد.
برخلاف بسیاری از جنگندههای مدرن که بر سرعت و پنهانکاری تکیه دارند، این هواپیما بر دوام، دقت در ارتفاع پایین و قدرت آتش مستقیم تأکید دارد.
این هواپیما در پاسخ به نیازهای عملیاتی پس از تجربیات جنگ ویتنام توسعه یافت. هدف اصلی طراحان، ایجاد یک پلتفرم ساده اما مقاوم بود که بتواند در شرایط جنگی نزدیک به خط مقدم، تانکها، خودروهای زرهی و نیروها را هدف قرار دهد.
نخستین پرواز آزمایشی آن در ۱۰ مه ۱۹۷۲ انجام شد و تولید انبوه از سال ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۴ ادامه یافت. در مجموع ۷۱۶ فروند از این هواپیما ساخته شد که همه آنها به نیروی هوایی آمریکا و واحدهای ذخیره آن تحویل داده شدند. هیچ کشور دیگری تاکنون کاربر عملیاتی این جنگنده نبوده است.
مشخصات فنی و طراحی جنگنده A10
ای-۱۰ دارای بدنهای نسبتاً ساده با بالهای مستقیم و موتورهای دوقلو است که در بخش عقب و بالا قرار گرفتهاند تا از آسیب احتمالی در عملیات نزدیک به زمین در امان بمانند. موتورهای آن دو دستگاه جنرال الکتریک تیاف-۳۴-جیئی-۱۰۰ توربوفن هستند که هر کدام حدود ۹۰۶۵ پوند نیروی پیشران تولید میکنند. این موتورها امکان پرواز در سرعتهای پایین و مانورپذیری خوب در ارتفاع کم را فراهم کردهاند.
ابعاد اصلی هواپیما به شرح زیر است:
طول: ۱۶٫۲۶ متر
فاصله دو سر بال: ۱۷٫۵۳ متر
ارتفاع: ۴٫۴۲ متر
حداکثر وزن برخاست: حدود ۲۳ هزار کیلوگرم
حداکثر سرعت آن حدود ۶۷۰ کیلومتر در ساعت است، اما در مأموریتهای پشتیبانی نزدیک، معمولاً با سرعت ۳۲۰ تا ۴۵۰ کیلومتر در ساعت و در ارتفاع پایین عمل میکند. برد عملیاتی آن بسته به بار تسلیحاتی حدود ۱۲۸۰ کیلومتر گزارش شده و قابلیت پرواز طولانیمدت یکی از نقاط قوت آن برای حمایت مداوم از نیروهای زمینی است.
یکی از ویژگیهای برجسته ای-۱۰، زرهپوشی سنگین آن است. کابین خلبان با لایهای ضخیم از تیتانیوم محافظت میشود و سیستمهای پروازی نیز به صورت پشتیبان طراحی شدهاند تا در صورت آسیب، هواپیما همچنان قادر به بازگشت به پایگاه باشد. این ویژگی در عملیات واقعی بارها مورد آزمایش قرار گرفته است.
تسلیحات و قابلیتهای جنگنده A10
سلاحی که بیشترین شهرت را برای این هواپیما به ارمغان آورده، توپ ۳۰ میلیمتری جیاییو-۸/ای اونجر است. این توپ هفتلولهای گاتلینگ میتواند تا ۳۹۰۰ گلوله در دقیقه شلیک کند و مهمات آن شامل گلولههای ضدزره اورانیوم ضعیفشده و انفجاری است. این سلاح برای نابودی تانک و زرهپوشها در فاصله نزدیک طراحی شده است. علاوه بر توپ اصلی، هواپیما ۱۱ نقطه سخت (۸ نقطه زیر بال و ۳ نقطه زیر بدنه) برای حمل تسلیحات دارد و میتواند تا ۷۲۰۰ کیلوگرم مهمات متنوع حمل کند.
این مهمات شامل بمبهای امکی-۸۲ و امکی-۸۴، موشکهای هوا به زمین ایجیام-۶۵ ماوریک، راکتهای ۲٫۷۵ اینچی، بمبهای هدایت لیزری و جیپیاس، موشکهای ایآیام-۹ سایدوایندر برای دفاع محدود و تجهیزات جنگ الکترونیک است. نسخه ارتقایافته ای-۱۰سی که از سال ۲۰۰۷ عملیاتی شد، با افزودن سیستمهای دیجیتال، نمایشگرهای مدرن و قابلیت حمل مهمات هدایتشونده دقیق، دقت و انعطافپذیری آن را افزایش داد.
تاریخچه عملیاتی و وضعیت کنونی جنگنده A10
این هواپیما برای نخستین بار در جنگ خلیج فارس در سال 1991 و در مقیاس وسیع به کار گرفته شد و نقش قابل توجهی در حمله به نیروهای زرهی داشت. پس از آن در عملیاتهای مختلفی حضور یافت. تمرکز اصلی مأموریتهای آن همیشه پشتیبانی مستقیم از نیروهای زمینی، کنترل هوایی جلو و گاهی جستجو و نجات بوده است.
در حال حاضر، ناوگان این جنگنده همچنان در خدمت نیروی هوایی آمریکاست و واحدهای آن در پایگاههای مختلفی مستقر هستند.
با این حال، نیروی هوایی آمریکا از چند سال پیش برنامهریزی برای بازنشستگی تدریجی این هواپیما را آغاز کرده است. بر اساس گزارشهای بودجهای اخیر، حدود ۱۶۲ فروند از این جنگنده باقی مانده و برنامهای برای خروج کامل آن از خدمت تا پایان سال مالی ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷ وجود دارد.
با وجود این، کنگره آمریکا در برخی موارد محدودیتهایی برای سرعت بخشیدن به این فرآیند اعمال کرده است. ارتقاهای قبلی مانند تعویض بالها، عمر عملیاتی برخی فروندها را تا اواخر دهه ۲۰۳۰ افزایش داده است، اما روند کلی به سمت جایگزینی با پلتفرمهای جدیدتر است.
A10 به عنوان یک جنگنده تخصصی با طراحی دهه ۱۹۷۰، همچنان نمونهای از رویکرد «ساده اما مؤثر» در مهندسی نظامی محسوب میشود. تمرکز آن بر دوام و قدرت آتش در محیطهای پرخطر، آن را از جنگندههای چندمنظوره مدرن متمایز کرده است. با وجود برنامههای بازنشستگی، تجربیات عملیاتی گذشته نشان میدهد که این هواپیما در مأموریتهای نزدیک به زمین همچنان قابلیتهای موثری دارد.
