دانشمندان برای اولین بار متلاشی شدن زمین زیر اقیانوس آرام را دیدند!

در یک پیشرفت بزرگ در علم زمین‌شناسی، دانشمندان موفق شدند تصاویر بسیار دقیقی از فرآیند شکسته شدن یک صفحه تکتونیکی در نزدیکی سواحل جزیره ونکوور ثبت کنند.

دانشمندان به جای یک ترک ساده، با سیستمی پیچیده روبرو شدند که در آن یک لایه عظیم سنگی حدود ۵ کیلومتر سقوط کرده و به جای یک شکستگی تمیز، در حال تبدیل شدن به چندین «ریزصفحه» (Microplates) است.

این کشف که به «سونوگرافی لرزه‌ای» از اعماق زمین تشبیه شده، می‌تواند درک ما از نحوه وقوع زلزله‌ها و سونامی‌ها در منطقه کاسکادیا را دگرگون کند.

در نزدیکی سواحل جزیره ونکوور، دانشمندان موفق به ثبت تصاویری غیرمعمول و شفاف از یک صفحه تکتونیکی شده‌اند که در حین فرورفتن به زیر آمریکای شمالی، در حال متلاشی شدن است.

آن‌ها سقوط یک لایه سنگی (Slab) به عمق حدود ۵ کیلومتر (تقریباً ۳ مایل) و توقفی مرحله‌بندی شده را توصیف می‌کنند که به جای یک شکستگی ناگهانی و تمیز، «ریزصفحه‌های» کوچکتری ایجاد می‌کند. اگرچه این موضوع ممکن است شبیه داستانی برای کتاب‌های درسی زمین‌شناسی به نظر برسد، اما سواحل شمال غربی اقیانوس آرام با پیامدهای آنچه در اعماق دریا رخ می‌دهد، زندگی می‌کنند. گسیختگی صفحات می‌تواند بر محل تمرکز زلزله‌ها، چگونگی تحریک سونامی‌ها و حتی محل خروج مایعات گرم و متان از بستر دریا تأثیر بگذارد.

این تحقیق بر بخش شمالی منطقه کاسکادیا تمرکز دارد، جایی که صفحات «خوان دو فوکا» (Juan de Fuca) و «اکسپلورر» (Explorer) در نزدیکی یک تقاطع پیچیده از پشته‌ها، گودال‌ها و گسل‌ها به زیر صفحه آمریکای شمالی حرکت می‌کنند. در تصاویر جدید، مرزی به نام «منطقه گسلی نوتکا» (Nootka Fault Zone) به قطعه‌قطعه شدن صفحه ورودی کمک می‌کند، در حالی که بخش‌های مجاور همچنان به فرورانش ادامه می‌دهند.

پژوهشگران برای مشاهده این پدیده، تصویربرداری بازتاب لرزه‌ای عمیق را با کاتالوگ‌های زلزله منطقه‌ای ترکیب کردند. «براندون شاک»، نویسنده اصلی پژوهش، این دستاورد را اولین تصویر واضح از یک منطقه فرورانش «در حین مرگ» توصیف کرد و آن را به «تماشای خروج یک قطار از ریل، واگن به واگن» تشبیه نمود. این «سونوگرافی» لرزه‌ای از امواج صوتی ارسال شده از یک کشتی حاصل شده که توسط رشته‌ای ۱۵ کیلومتری از حسگرهای زیر آب ثبت شده است. این پژواک‌ها، گسل‌ها و شکستگی‌های عمیق در زیر کف اقیانوس را آشکار کردند، از جمله یک جابه‌جایی بزرگ که در آن بخشی از لایه سنگی حدود ۵ کیلومتر سقوط کرده است.

چرا این موضوع برای سواحل و اکوسیستم‌ها اهمیت دارد؟

کاسکادیا فقط یک خط روی نقشه نیست؛ بلکه مولد خطرات بزرگ است. طبق اعلام مرکز منابع طبیعی کانادا، ساحل اقیانوس آرام زلزله‌خیزترین منطقه این کشور است و در ۷۰ سال گذشته بیش از ۱۰۰ زلزله با قدرت ۵ ریشتر یا بیشتر در غرب جزیره ونکوور رخ داده است. شواهد زمین‌شناسی نشان می‌دهد که زمین‌لرزه‌های عظیم فرورانش هر ۳۰۰ تا ۸۰۰ سال یک بار این سواحل را می‌لرزانند.

نقشه جدید گسیختگی به این معنا نیست که خطر ناگهان برطرف شده است، اما به محققان کمک می‌کند تا مدل‌سازی‌های دقیق‌تری از رفتار گسل‌ها در آینده انجام دهند.

در کنار بحث زلزله، یک داستان زیست‌محیطی بی‌صدا نیز در جریان است. در تصاویر این مطالعه، منطقه فعال گسلی «نوتکا» به عنوان یک شبکه گسلی به عرض ۲۰ کیلومتر ظاهر می‌شود که مانند مجموعه‌ای از «لوله‌های شکسته» عمل می‌کند. این شکاف‌ها می‌توانند باعث خروج مایعات گرم و گاز متان از رسوبات شوند. متان یک گاز گلخانه‌ای قوی است و در اقیانوس می‌تواند شیمی و بیولوژی محلی را تغییر داده و نقاط داغ زیستگاهی (Habitat Hotspots) برای موجودات دریایی ایجاد کند.

در طول میلیون‌ها سال، این گسیختگی می‌تواند نحوه حرکت گرما را در یک منطقه تغییر دهد. با جدا شدن لایه سنگی، «پنجره‌هایی» باز می‌شود که اجازه می‌دهد گوشته داغ زمین بالا بیاید و پالس‌هایی از آتشفشان و برآمدگی ایجاد کند. در عمل، مرزهای صفحات درزهای ثابتی نیستند. نویسندگان پیش‌بینی می‌کنند که در آینده، با جدا شدن بخش «اکسپلورر»، منطقه فرورانش شمالی کاسکادیا حدود ۷۵ کیلومتر کوتاه‌تر شده و مرزهای زمین‌شناسی دوباره پیکربندی شوند؛ تغییری که البته در مقیاس زمان زمین‌شناسی (میلیون‌ها سال) رخ می‌دهد، نه در چرخه اخبار روزانه.

منبع: خبرآنلاین