عکس| پروژه ۱۰۰ میلیارد دلاری جنگنده نسل ششمی اروپا به دلیل اختلاف آلمان و فرانسه لغو شد

سامانه هوایی رزمی آینده (FCAS) که سال‌ها به خاطر مشکلات و اختلافات متعدد زمینگیر شده بود، نتوانست از مراحل اولیه توسعه عبور کند و خبرگزاری رویترز رسماً گزارش داده است که این پروژه چندملیتی لغو شده است. FCAS مدت‌ها به‌دلیل اختلافات فرانسه و آلمان بر سر مالکیت فکری، تقسیم کار و رقابت میان بزرگ‌ترین شرکت‌های هوافضای اروپا برای رهبری پروژه، در بن‌بست قرار داشت.

پایان FCAS در شرایط بازآرایی دفاعی اروپا

این پروژه در سال ۲۰۱۷ و در دوران صدراعظمی آنگلا مرکل آغاز شد، اما برنامه‌ای با ارزش حدود ۱۰۰ میلیارد یورو برای ماه‌ها درگیر اختلافات تجاری و صنعتی بود. لغو جاه‌طلبانه‌ترین پروژه دفاعی مشترک تاریخ اروپا در حالی رخ می‌دهد که بسیاری از فرماندهان نظامی غربی نسبت به افزایش تهدید روسیه هشدار می‌دهند؛ تهدیدی که با کاهش حضور نظامی آمریکا در اروپا جدی‌تر شده است.

رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده است که دو غول صنعتی اروپا اکنون به دنبال همکاری در توسعه سامانه‌هایی خارج از جنگنده اصلی هستند. FCAS قرار بود مشابه جنگنده نسل ششم F-47 آمریکا، یک «سامانه از سامانه‌ها» باشد که شامل جنگنده پنهانکار، «ابر رزمی» و هواگردهای رزمی بدون سرنشین می‌شد.

این پهپادهای موسوم به «بال‌ وفادار» قرار بود از طریق لینک‌های داده تاکتیکی توسط جنگنده FCAS کنترل شوند و شبکه‌ای موسوم به «Kill Web» را شکل دهند.

تصمیم به انحلال رسمی FCAS بیشتر جنبه نمادین دارد؛ زیرا پروژه هنوز به مرحله مهمی از توسعه نرسیده بود و عملاً در حد یک چارچوب مفهومی باقی مانده بود. این اقدام اکنون به‌عنوان تلاشی دیپلماتیک برای حفظ همکاری‌های گسترده‌تر صنایع دفاعی اروپا تفسیر می‌شود. اتحادیه کارگری IG Metall آلمان از این تغییر مسیر استقبال کرده، در حالی که ایرباس و داسو هنوز واکنشی نشان نداده‌اند.

آینده فرانسه و آلمان پس از FCAS

گمانه‌زنی‌های زیادی درباره جایگزین FCAS مطرح شده است. آلمان آشکارا علاقه خود را به خرید تعداد بیشتری جنگنده پنهانکار F-35 Lightning II ساخت لاکهید مارتین اعلام کرده است.

با این حال، این جنگنده در نسخه‌های جدید نرم‌افزاری با مشکلات قابل‌توجهی روبه‌رو شده و آمادگی عملیاتی بسیاری از ناوگان‌های F-35 در جهان را کاهش داده است.

از سوی دیگر، F-35 یک جنگنده نسل ششم محسوب نمی‌شود و بسیاری از فناوری‌های موردنظر FCAS را در اختیار ندارد. همچنین انتظار نمی‌رود آمریکا جنگنده نسل ششم F-47 را به خارج صادر کند.

به همین دلیل، احتمال دیگری که مطرح شده پیوستن آلمان به برنامه GCAP به رهبری بریتانیا و شرکت BAE Systems است.

یکی از مهم‌ترین اختلافات میان داسو و ایرباس به نیازهای متفاوت فرانسه و آلمان بازمی‌گشت. نیروی هوایی و نیروی دریایی فرانسه هر دو از جنگنده Rafale استفاده می‌کنند و قصد دارند این رویه را حفظ کنند.

در مقابل، آلمان نیازی به جنگنده ناونشین نداشته و تمایلی به صرف هزینه برای توسعه چنین قابلیتی ندارد. به همین دلیل، احتمال اینکه فرانسه به‌صورت مستقل توسعه یک جنگنده نسل ششم را دنبال کند، بیشتر از پیوستن این کشور به GCAP ارزیابی می‌شود.

جدایی اسپانیا و احتمال همکاری با ترکیه

اسپانیا برخلاف بسیاری از متحدان آمریکا، در اوت ۲۰۲۵ تصمیم گرفت هیچ جنگنده F-35 برای نیروی هوایی خود خریداری نکند.

وزارت دفاع اسپانیا مذاکرات با لاکهید مارتین را به‌طور نامحدود متوقف کرد و اعلام کرد که به‌جای آن روی فناوری‌های دفاعی اروپایی سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

نبود کنترل حاکمیتی کامل بر F-35 یکی از مهم‌ترین دلایل این تصمیم عنوان شده است و برخی معتقدند برنامه GCAP نیز ممکن است محدودیت‌های مشابهی داشته باشد.

از آنجا که F-35 کنار گذاشته شده و GCAP نیز جذابیت چندانی برای مادرید ندارد، اسپانیا مذاکراتی را با شرکت Turkish Aerospace Industries آغاز کرده است.

نشریه The Defense Post گزارش داده که احتمال دارد اسپانیا به‌عنوان شریک کامل به برنامه توسعه جنگنده پنهانکار KAAN ترکیه بپیوندد؛ مشارکتی که کنترل کامل ناوگان را برای مادرید تضمین خواهد کرد.

منبع: روزیاتو