چرا دستهای «تیرکس» کوچک بودند؟
تیراناسوروس رکس قطعا یکی از ترسناکترین دایناسورهای جهان بوده است؛ اما در ظاهر ترسناک این جانور یک نقطهضعف هم وجود داشته است: بازوهای بسیار کوچک و مضحکش.
فرادید| دانشمندان مدتهاست بر این باورند که بازوهای کوچک تیرکس تقریباً بیفایده بودهاند، اما اینکه چرا آنها در روند تکامل چنین اندازهای پیدا کردهاند هنوز محل بحث است. اما اکنون پژوهش جدیدی ممکن است پاسخ این پرسش را روشن کرده باشد.
به گزارش فرادید؛ پژوهشگران کالج دانشگاهی لندن (UCL) و دانشگاه کمبریج 82 گونه از دایناسورهای تروپود را بررسی کردند؛ گروهی از دایناسورهای دوپا و عمدتاً گوشتخوار که T. rex نیز به آن تعلق دارد. نتیجه نشان داد هرچه سر و فک این دایناسورها بزرگتر میشد، بازوهایشان کوچکتر میگردید.
این یافته نشان میدهد که تیرانوسوروس و دیگر دایناسورهای شکارچی بهتدریج به جای استفاده از پنجهها و بازوها، از سر و آروارههای خود بهعنوان سلاح اصلی حمله استفاده کردهاند. در نتیجه، بازوها به مرور زمان و به دلیل استفادهنشدن کوچک شدند؛ تا جایی که در نهایت در مقایسه با فک عظیم و بدن بزرگ دایناسور تقریباً به زائدههایی کوچک و نمادین تبدیل شدند.
دانشمندان مدتهاست میدانند که بازوهای تیرکس نوعی اندام «پسمانده» بودهاند؛ یعنی در روند تکامل بخش زیادی از کارکرد اولیه خود را از دست دادهاند. اما ارتباط مستقیم میان کوچک شدن بازوها و بزرگ شدن سر، دیدگاهی تازه در این زمینه است.
این مطالعه که در مجله Proceedings of the Royal Society B منتشر شده، نشان میدهد کوچک بودن بازوها بیشتر با رشد جمجمهها و فکهای قدرتمند مرتبط بوده است، نه صرفاً با بزرگ شدن کلی بدن دایناسور. این یعنی کوچک بودن بازوهای تیرکس فقط نتیجه بزرگ شدن بدنش نبوده است.
چارلی راجر شِرِر، پژوهشگر دکتری علوم زمین در UCL و نویسنده اصلی مطالعه، توضیح میدهد: «در واقع سر جای بازوها را بهعنوان ابزار حمله گرفت. این یک حالتِ «استفاده کن یا از دست بده» است؛ بازوها دیگر کاربردی نداشتند و به مرور زمان کوچک شدند».
او ادامه میدهد: «این سازگاریها اغلب در محیطهایی رخ میداد که طعمههای بسیار بزرگ وجود داشت. تلاش برای گرفتن یک ساروپود 100 فوتی با پنجهها چندان کارآمد نبود. در عوض، حمله و نگه داشتن با آروارهها احتمالاً مؤثرتر بوده است».
اگرچه معمولاً بازوهای بسیار کوچک را با تیرکس میشناسیم، اما تروپودهای دیگری هم وجود داشتند که در «مسابقۀ بازو» حتی از تیرکس هم شکست میخوردند. شِرِر به Carnotaurus اشاره میکند که بازوهایی حتی کوچکتر از تیرکس داشته است.
