عکس| این تانک آمریکایی ۳۵ سال سلطنت کرد، اما سرانجام روس ها آن را به زانو درآوردند
تانک آبرامز، نماد قدرت زرهی آمریکا برای سه دهه، سرانجام در میدان نبرد اوکراین و پس از نبردی سخت، به دست یکی از قدیمیترین رقبای خود شکست را تجربه کرد.
سری تانکهای M1 آبرامز، به افتخار ژنرال کریتون آبرامز نامگذاری شده و در سال ۱۹۸۰ میلادی برای مقابله با نیروهای زرهی شوروی در آلمان وارد خدمت شد.
این تانک اصلی میدان نبرد، طی ۳۵ سال حضور در مناطق جنگی مختلف، با چالشهای متعددی روبرو گشت و شهرت خود را به عنوان یکی از مقاومترین و قدرتمندترین تانکهای جهان تثبیت کرد. با این حال، هیچ سلطنتی ابدی نیست و آبرامز نیز از این قاعده مستثنی نبود.
پادشاهی بلامنازع در نبردهای خلیج فارس و عراق
تانک آبرامز اولین بار در فوریه ۱۹۹۱ و در عملیات طوفان صحرا با زرهپوشهای دشمن روبرو شد و نتایج آن به قدری یکطرفه بود که انتظارات را برای یک نسل تغییر داد. دید در شب حرارتی، توپ ۱۲۰ میلیمتری با مهمات اورانیوم ضعیفشده و زرهی که گلولههای عراقی توان نفوذ به آن را نداشت، ترکیب مرگباری را برای ارتش عراق رقم زد. در نبرد ۷۳ ایستینگ، ۹ دستگاه M1A1 آبرامز در ۲۳ دقیقه ۲۸ تانک عراقی را نابود کردند و هیچ وسیلهای را از دست ندادند. در کل این عملیات، هیچ تانک آبرامز توسط آتش تانکهای عراقی منهدم نشد و فقط مینها، آتش خودی یا انهدام توسط خدمه آمریکایی برای جلوگیری از تصرف، باعث از دست رفتن چند تانک شد.
تهاجم سال ۲۰۰۳ به عراق، دومین جنگ متعارف و اولین نبرد شهری برای تانک آبرامز بود. در یورشهای معروف به «ثاندِر رانز» به بغداد، تانکها در برابر آتش آرپیجیها مقاومت خیرهکنندهای از خود نشان دادند. اما سالهای بعد، جنگ چریکی و بمبهای کنار جادهای (IED) و مهمات نفوذگر شکلیافته انفجاری (EFP) که از سال ۲۰۰۴ گسترش یافتند، از نقاط آسیبپذیر آبرامز (زیر و پشت) به آن حمله کردند. دهها تانک برای بازسازی به آمریکا بازگردانده شدند و خدمه در وسایلی جان خود را از دست میدادند که هیچ توپچی دشمنی در سال ۱۹۹۱ موفق به انهدامشان نشده بود. ارتش آمریکا با کیتهای بقای شهری TUSK و زرههای زیر بدنه به این تهدیدات پاسخ داد.
آبرامز در دستان نیروهای دیگر: نقاط ضعف آشکار میشود
فصلهای بعدی نبرد برای تانک آبرامز توسط ارتشهای دیگر نوشته شد. M1A1های ارتش عراق نتوانستند جلوی پیشروی داعش را در موصل بگیرند و تانکهای رهاشده به دست این گروه افتادند.
در یمن نیز، ناوگان M1A2S عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ در برابر حوثیها وارد جنگ شد و ویدئوهایی از انهدام آبرامزهای سعودی توسط موشکهای هدایتشونده ضدتانک ساخت ایران منتشر گشت. باید توجه داشت که این تانکها توسط خدمه آمریکایی هدایت نمیشدند، از نگهداری و دکترین تسلیحات ترکیبی آمریکا بهره نمیبردند و فاقد بستههای زرهی اورانیوم ضعیفشده بودند که تانکهای آمریکایی حمل میکنند.
اوکراین جایی بود که دو مسیر تلاقی یافت: یک تانک درجهیک، اپراتوری غیرآمریکایی و میدان نبردی مملو از پهپادها. ۳۱ دستگاه M1A1 که واشنگتن به اوکراین ارسال کرد، در فوریه ۲۰۲۴ وارد نبرد در دفاع از آودیوکا شدند و طی چند روز دچار تلفات گشتند. تا آوریل همان سال، مقامات آمریکایی اعلام کردند که این تانکها از خط مقدم عقب کشیده شدهاند تا تاکتیکها بازنگری شوند.
تا بهار ۲۰۲۵، شمارشهای منابع آزاد، ۲۵ دستگاه از ۳۱ تانک اولیه را از بین رفته، رهاشده، آسیبدیده یا یک دستگاه را به عنوان غنیمت به روسیه منتقلشده نشان میدهد. گزارشها حاکی از آن است که پهپادها و حملات از بالا عامل اصلی تمام تلفات بودند، به جز یک مورد؛ این استثنا، تنها مورد از نوع خود در ۳۵ سال نبرد تانک آبرامز، توسط توپ یک دستگاه تانک روسی T-72B3 صورت گرفت. این تنها تلفات تانک به تانک، در مقابل فهرستی از قربانیان ناشی از سلاحهایی که ارزانتر از سوخت خود آبرامز هستند، قرار میگیرد.
با این حال، اوکراین از این تانک دست نکشید و استرالیا ۴۹ دستگاه M1A1 بازنشسته را ارسال کرد. تانکهای باقیمانده و جایگزینشده اکنون با «قفسهای بقا» (Cope Cages) جوشدادهشده، زرههای واکنشگرای الگوی شوروی و جمرهای جنگ الکترونیک میجنگند و واحدهای اوکراینی از بقای خدمه پس از چندین ضربه پهپاد FPV در خودروهای اصلاحشده گزارش میدهند. تانک همچنان کار میکند، اما دیگر تنها، بدون تغییر یا ارزانقیمت عمل نمیکند.
بازاندیشی آمریکایی: ارتقای M1E3 و آینده تانک آبرامز
ارتش آمریکا تمام این پنج فصل را رصد کرده و دست به کار شده است. بودجه فعلی این ارتش بیش از ۱۰۷ میلیون دلار را به ارتقای بقاپذیری حدود ۴۰۰ دستگاه تانک آبرامز اختصاص داده که شامل زره زیر بدنه و محافظت در برابر حملات از بالا میشود و نشاندهنده پاسخی مستقیم به تجربیات اوکراین است.
پاسخ بزرگتر در سپتامبر ۲۰۲۳ آمد، زمانی که ارتش برنامه ارتقای تدریجی خود را لغو کرد و M1E3 را معرفی کرد؛ بازطراحی که مدیر برنامه آن به صراحت آن را توجیه کرد: سرلشکر گلن دین گفت که آبرامز «دیگر نمیتواند قابلیتهای خود را بدون افزایش وزن رشد دهد».
تانک M1E3 وزن حدود ۶۰ تن را هدف قرار میدهد، در مقایسه با ۷۰ تن کنونی، و از یک سامانه پیشرانه هیبریدی-الکتریکی، بارگذار خودکار و انتقال خدمه از برجک به داخل بدنه بهره میبرد. اولین نمونه اولیه در دسامبر ۲۰۲۵ به ارتش رسید؛ سربازان در فورت هود آزمایشهای عملیاتی را با دستههای اولیه در تابستان سال جاری آغاز کردند و ارتش امیدوار است تولید را از اوایل سال آینده و سالها جلوتر از برنامه اصلی آغاز کند.
منبع: خبرآنلاین
