«زوزۀ گربه» چه معنایی دارد؟
زوزه کشیدن گربهها فقط یک صدای بلند و آزاردهنده نیست؛ این صدا میتواند نشانه ترس، اضطراب، درد، درگیری با گربههای دیگر یا حتی روشی آموختهشده برای جلب توجه انسان باشد. برای فهمیدن معنای آن، باید به موقعیت، زمان بروز صدا و رفتارهای همراه گربه توجه کرد.
فرادید| پژوهشگران رفتارشناسی گربهها میگویند چیزی که انسانها بهطور کلی زوزه مینامند، در شرایط مختلف میتواند معناهای متفاوتی داشته باشد. در معنای دقیقتر، زوزه معمولاً با یک وضعیت هیجانی شدید و ناخوشایند ارتباط دارد؛ به همین دلیل، صدای زوزه را میتوان بیشتر نوعی هشدار عاطفی دانست تا یک ارتباط معمولی.
به گزارش فرادید؛ به گفته پژوهشگران، این نوع صدا احتمالاً بسیار قدیمیتر از گربههای خانگی است و حتی پیش از اهلی شدن آنها وجود داشته است. گربه وحشی آفریقایی، نزدیکترین خویشاوند زنده گربههای خانگی، نیز چنین صداهایی تولید میکند؛ بنابراین گربهها مدتها پیش از آنکه در کنار انسانها زندگی کنند، برای رویارویی با رقیبان و دفاع از قلمرو خود از چنین آواهایی استفاده میکردند.
تولید صداهای بلند برای دفاع از قلمرو در بسیاری از جانوران دیده میشود. قلمرو برای حیوان با دسترسی به غذا، امنیت و فرصت جفتگیری ارتباط دارد و در نتیجه، ایجاد یک علامت صوتی هشداردهنده میتواند به حیوان کمک کند بدون درگیری فیزیکی، رقیب را دور نگه دارد.
به همین دلیل، وقتی دو گربه در برابر یکدیگر قرار میگیرند و یکی از آنها زوزه میکشد، در واقع رفتاری بسیار قدیمی را تکرار میکند؛ رفتاری که میلیونها سال در خدمت هشدار دادن و جلوگیری از درگیری شکل گرفته است.
ترس، درگیری و پریشانی
گربه ممکن است زمانی زوزه بکشد که ترسیده، در گوشهای گرفتار شده یا تلاش میکند حیوان یا انسانی را وادار به عقبنشینی کند. به گفته متخصصان رفتارشناسی دامپزشکی، گربهای که هنگام نزدیک شدن فردی زوزه میکشد، ممکن است در واقع پیام سادهای داشته باشد: بیشتر از این نزدیک نشو.
موقعیتهای پراسترس نیز میتوانند باعث چنین صداهایی شوند؛ برای مثال هنگام مراجعه به دامپزشک، زمانی که گربه مهار شده یا در جریان درگیری با گربههای دیگر. گربههای ماده در دوره فحلی نیز ممکن است صداهای بلند و کشیده تولید کنند و گربههای نر نیز هنگام رقابت بر سر جفت چنین رفتاری دارند.
اگرچه انسانها گاهی این صدا را شبیه جیغ تصور میکنند، پژوهشگران ترجیح میدهند آن را بیان یک وضعیت هیجانی شدید و ناخوشایند بدانند. گاهی این صدا مستقیماً خطاب به حیوان یا فرد دیگری است و گاهی صرفاً بازتاب وضعیت عاطفی خود گربه است و لزوماً به معنای درخواست آگاهانه برای کمک نیست.
گربهها یاد گرفتهاند که انسانها به صدایشان واکنش نشان میدهند
البته هر صدای بلندی که گربه تولید میکند، زوزه واقعی نیست. گربهها مجموعه بسیار متنوعی از صداها دارند و بسیاری از صداهایی که صاحبانشان هر روز میشنوند، بخشی از شیوه ارتباطی ویژهای است که در جریان زندگی در کنار انسانها شکل گرفته است.
گربههای بالغ در طبیعت معمولاً برای برقراری ارتباط با یکدیگر زیاد میو نمیکنند. میو کردن بیشتر رفتاری است که بچهگربهها برای ارتباط با مادرشان به کار میبرند. به نظر میرسد گربههای خانگی این رفتار دوران کودکی را تا بزرگسالی حفظ کرده و آن را به سمت انسانها هدایت کردهاند.
یکی از فرضیهها این است که صدای میوی گربه خانگی در طول نسلها نرمتر و شبیهتر به صدای نوزاد انسان شده و همین شباهت باعث شده انسانها به آن واکنش بیشتری نشان دهند. گربهها نیز خیلی زود متوجه شدهاند که میو کردن میتواند توجه انسان را جلب کند.
این فرایند حتی میتواند باعث شکلگیری عادت شود. اگر گربهای هر روز ساعت پنج صبح شروع به صدا کردن کند و صاحبش بلافاصله برایش غذا بریزد، گربه بهسرعت یاد میگیرد که صدا کردن نتیجه دارد. در نتیجه ممکن است این رفتار بیشتر شود؛ نه به این دلیل که گربه قصد آزار صاحبش را دارد، بلکه چون یاد گرفته این روش مؤثر است.
چرا تشخیص زوزه اینقدر دشوار است؟
بخشی از سردرگمی درباره زوزه به این دلیل است که انسانها صداهای گربه را همیشه بر اساس ویژگیهای صوتی دستهبندی نمیکنند. در پژوهشی در سال ۲۰۲۵، از افراد خواسته شد نمونههای مختلف صداهای گربهها را به گروههایی مانند میو، صداهای کوتاه و زیر و زوزه تقسیم کنند.
برخی صداها بهراحتی قابل تشخیص بودند، اما درباره زوزه توافق بسیار کمتری وجود داشت. صداهایی که افراد زوزه مینامیدند، از نظر زیر و بمی و طول مدت تفاوت زیادی با یکدیگر داشتند.
پژوهشگران احتمال میدهند که انسانها زوزه را نه بر اساس ویژگی فیزیکی صدا، بلکه بر اساس احساسی که از آن دریافت میکنند تشخیص میدهند. اگر صدای گربه مضطرب، ناراحت یا تهدیدکننده به نظر برسد، احتمال بیشتری دارد که انسان آن را زوزه بنامد، حتی اگر ویژگی صوتی آن با زوزههای دیگر متفاوت باشد.
همین مسئله توضیح میدهد که چرا صاحبان گربه معمولاً در تشخیص معنای صداهای گربه خودشان موفقترند. پژوهشها نشان دادهاند صاحبان یک گربه میتوانند با دقت نسبتاً خوبی تشخیص دهند گربهشان در چه موقعیتی صدا تولید کرده است، اما در مورد گربهای ناآشنا عملکرد بسیار ضعیفتری دارند.
چه زمانی زوزه میتواند نشانه بیماری باشد؟
بلند صدا کردن گربه در بسیاری از موارد رفتاری طبیعی است، اما اگر این رفتار ناگهان افزایش پیدا کند، بهویژه در گربههای مسن، ممکن است نشانه یک مشکل پزشکی باشد.
دو مورد از مهمترین مشکلاتی که دامپزشکان در چنین شرایطی بررسی میکنند، پرکاری تیروئید و اختلال عملکرد شناختی مرتبط با افزایش سن هستند. هر دو مشکل میتوانند باعث افزایش صدا کردن، بهخصوص در طول شب، شوند.
سن گربه یکی از نخستین عواملی است که دامپزشکان هنگام گزارش زوزههای غیرعادی در نظر میگیرند. گربه ممکن است به دلیل اضطراب، اضطراب ناشی از جدایی یا درد نیز بیش از حد معمول صدا تولید کند.
بنابراین نباید فقط خود صدا را بررسی کرد. زمان بروز آن، شرایطی که گربه در آن قرار دارد و هرگونه تغییر در برنامه روزمره یا رفتارهای معمول حیوان نیز اهمیت دارند.
