کشف یک «پر» در مدفوع 66 میلیون‌سالۀ دایناسور
یک تکه کوچک از مدفوع فسیل‌شده یک دایناسور در مونتانا، پس از ۶۶ میلیون سال راز شگفت‌انگیزی را آشکار کرده است. بقایای یک پرنده غواص با چهار پر، قطعات استخوان پا و حتی فلس‌های ماهی درون این فسیل باقی مانده است. مهم‌تر از همه، یکی از پرها به‌صورت سه‌بعدی و با جزئیاتی خارق‌العاده حفظ شده و پژوهشگران آن را یکی از سالم‌ترین پرهای شناخته‌شده از دوران مزوزوئیک می‌دانند.
فرادید| این کشف تصویری کم‌سابقه از پرندگان در زمان پیش از برخورد سیارکی ارائه می‌دهد که حدود ۶۶ میلیون سال پیش به انقراض دایناسورها انجامید. ساختار پرها همچنین سرنخ‌هایی درباره ویژگی‌های پرندگان باستانی و احتمالاً عواملی که به بقای برخی پرندگان و نابودی برخی دیگر پس از این فاجعه کمک کردند، در اختیار دانشمندان گذاشته است.
به گزارش فرادید؛ این فسیل در سال ۲۰۱۶ در سازند هل‌کریک در ایالت مونتانا پیدا شد. دیرینه‌شناسی به نام دیوید دمار جونیور هنگام جست‌وجوی فسیل‌ها قطعه‌ای کوچک از مدفوع فسیل‌شده را برداشت و متوجه چیزی غیرعادی روی سطح آن شد: یک پر بسیار کوچک.
این فسیل که حدودا اندازه یک گیلاس بود، احتمالاً متعلق به یک دایناسور تروپود با جثه متوسط بوده است. پژوهشگران نمی‌توانند گونه تولیدکننده مدفوع را با قطعیت شناسایی کنند، اما نانوتیرانوس یا آنزو از گزینه‌های احتمالی هستند.
برای بررسی درون آن، پژوهشگران از تصویربرداری میکروسی‌تی و اسکن سه‌بعدی سطح استفاده کردند؛ بنابراین بدون شکستن فسیل توانستند محتویات آن را بررسی کنند.
چهار پر و بقایای یک پرنده غواص
بررسی‌ها وجود چهار پر را آشکار کرد: دو پر مربوط به بال و دو پر کرکی‌تر از بدن. شگفت‌انگیزترین نمونه، یک پر اصلی به طول حدود ۹٫۳ میلی‌متر بود که برخلاف بسیاری از پرهای فسیلی، تنها به شکل یک اثر تخت باقی نمانده بود، بلکه ساختار سه‌بعدی خود را حفظ کرده بود.
این پر دارای محور چهارگوش و بخش داخلی اسفنج‌مانندی بود که درون لایه سخت‌تر خارجی قرار داشت. چنین ترکیبی در هیچ پر مزوزوئیکی پیش از این مشاهده نشده بود.
درون مدفوع همچنین دو قطعه از استخوان پا به طول ۱۸ و ۱۲ میلی‌متر پیدا شد. شکل استخوان‌ها نشان می‌دهد که احتمالاً متعلق به هسپِرورنیسی‌فرم‌ها بوده‌اند؛ گروهی از پرندگان غواص کوتاه‌بال و بی‌پرواز که با پرندگان امروزی خویشاوند بودند اما در پایان دوره کرتاسه از بین رفتند.
این کشف از این جهت نیز اهمیت دارد که نخستین پرهای فسیلی شناخته‌شده از هسپِرورنیسی‌فرم‌ها را در اختیار دانشمندان قرار داده است.
برخی از پرهای کشف‌شده ویژگی‌هایی داشتند که به جلوگیری از نفوذ آب در پوشش بدن کمک می‌کردند؛ ویژگی‌ای که برای یک پرنده غواص اهمیت زیادی دارد.
پر اصلی همچنین ساختاری سبک اما نسبتاً سخت داشت که شباهت‌هایی با پرهای پرندگان امروزی نشان می‌دهد. این یافته نشان می‌دهد برخی ویژگی‌های پیچیده پرهای مدرن، پیش از برخورد سیارک و در پایان کرتاسه نیز وجود داشته‌اند.
اما دو پر بدن ساختار ابتدایی‌تری داشتند و شاخه‌های آنها با نظم کمتری قرار گرفته بود. احتمالاً این پرها در گرم نگه داشتن بدن نقش داشتند، اما از نظر عایق‌کاری به اندازه پوشش پرندگان امروزی کارآمد نبودند.
پژوهشگران یک فرضیه جذاب مطرح کرده‌اند: شاید چنین پرهایی برای آب‌وهوای گرم دوران مزوزوئیک کافی بودند، اما زمانی که سیارک برخورد کرد و زمین وارد یک دوره سرد و تاریک شد، دیگر کارایی لازم را نداشتند.
برخورد سیارک مقدار عظیمی غبار، گوگرد و دوده را وارد جو کرد و با کاهش نور خورشید، دمای زمین به‌شدت پایین آمد. پوشش گیاهی آسیب دید و زنجیره‌های غذایی فروپاشیدند. بنابراین ممکن است تفاوت در توانایی عایق‌کاری پرها یکی از عواملی بوده باشد که بر سرنوشت برخی پرندگان تأثیر گذاشت.
البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که این موضوع هنوز یک فرضیه است و نمی‌توان بر اساس چهار پر از یک فرد نتیجه گرفت که ساختار پرها عامل تعیین‌کننده بقای برخی پرندگان در برابر انقراض بوده است.
