چند اثر تاریخی ایران در جنگ آسیب دید؟

 فهرست ١٣۴ اثر تاریخی را که بنابر تایید وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع تا ١٢ فروردین ماه ۱۴۰۵ در اثر تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به کشورمان تخریب شده، خسارت و یا آسیب دیده‌اند، منتشر  شد.

بر اساس آخرین ارزیابی‌های میدانی و گزارش‌های کارشناسی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، شمار آثار تاریخی آسیب‌دیده تا بامداد چهارشنبه ١٢ فروردین ماه ١۴٠۵ به ١٣٢ اثر و بنای تاریخی و تمدنی در نقاط مختلف کشور رسیده است. 

آثار و بناهای تاریخی ١٨ استان در اثر حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تخریب شده یا آسیب دیده‌اند. در آخرین پایش، آثار تاریخی در استان‌های خوزستان، فارس. گیلان، همدان، زنجان و البرز نیز به فهرست آثار قبلی آسیب دیده در جنگ اضافه شده است. 

بر این اساس، در خوزستان ١٣ اثر تاریخی در اثر حملات نظامی دچار آسیب شده‌اند. گفته شده است که مکان‌هایی که ثبت ملی دفاع مقدس هستند مورد حمله قرار گرفته است و به دلیل نظامی بودن سایت‌ها و بناها امکان بازدید و ارزیابی خسارت وجود ندارد. این آثار بنابر آنچه کارشناسان وزارت میراث فرهنگی گردآوری کرده‌اند به این شرح است: پادگان دژ خرمشهر، پایگاه چهارم شکاری دزفول، هوانیروز مسجد سلیمان، پادگان میشداغ هویزه، تپه‌های الله‌اکبر در محدوده تپه‌های باستانی، ساختمان گلف اهواز، پادگان حمیدیه، یادمان شهید تندگویان، ساختمان ستاد فرماندهی لشکر ۹۲ زرهی، محوطه پادگان شلمچه، حمام تاریخی کرناسیون دزفول (موزه مردم‌شناسی)، موزه راه‌آهن (اندیمشک)، موزه بیمارستان صحرایی شهید مخبری ارتش (شوش).

همچنین کانون فرهنگی فاطمه الزهرا (س) (بلدیه قدیم) در فارس، آرامگاه باباطاهر در همدان، قلعه صمصام، کاخ موزۀ سلیمانیه در البرز، حسینیه اعظم - بخش اداری در زنجان و کاخ میان‌پشته بندر انزلی (موزه نیروی دریایی) در گیلان در این حملات دچار تخریب یا آسیب شده‌اند. 

همچنین پیش‌تر اعلام شده بود که بافت‌های تاریخی شهری در شهرهای تهران، اصفهان، سنندج، کرمانشاه، قم و خوانسار نیز در جریان این حملات دچار آسیب‌هایی شده‌اند و در پایش جدید، تایید شد که بافت تاریخی شهری خوزستان و زنجان نیز دچار آسیب شده‌ است. 

همچنان آثار تاریخی تهران در میان استان‌های کشور بیشترین آسیب را دیده‌اند. بر اساس داده‌های به‌روزشده، گفته شده است که ۵٠ اثر ثبتی تهران شامل کاخ گلستان، مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد (ساختمان‌ها و ١۴ موزه مجموعه)، پادگان ۰۶ و مجموعه سلطنت‌آباد در پاسداران، ساختمان سابق مجلس شورای اسلامی (سنا)، دانشگاه جنگ در میدان حر، ساختمان انستیتو پاستور ایران، موزه تاریخ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در میدان شهدا، عمارت کلاه فرنگی عشرت آباد در میدان سپاه، عمارت کلاه فرنگی زندان قصر در خیابان دکتر شریعتی، برج آزادی، کاخ مرمر در خیابان امام خمینی، فرهنگسرای نگارستان (موزه سابق قرآن) در خیابان امام خمینی، مدرسه ابومسلم در میدان منیریه، ساختمان دادسرای عمومی و انقلاب تهران در محدوده ارگ تاریخی تهران، مجلس شورای ملی میدان بهارستان، مسجد اردبیلی‌ها در محدوده حریم سنگلج، کاخ فرح‌آباد (دوشان‌تپه) در بزرگراه شهید یاسینی، عمارت قصر یاقوت، عمارت منظریه در اردوگاه شهید باهنر، آسیاب کهک مرزداران، حسینیه ارشاد در خیابان دکتر شریعتی، عمارت ارباب هرمز در خیابان تهرانپارس، عمارت کلاه پهلوی (بی‌سیم)، ساختمان وزارت میراث فرهنگی و گردشگری در خیابان آزادی، ترمینال شماره یک فرودگاه مهرآباد، خانه تیمورتاش در شمال‌ غرب پادگان باغشاه سابق، خانه بینا در خیابان کارگر جنوبی، خانه پروفسور عدل (پژوهشکده‌ فرهنگ و هنر) روبروی کاخ مرمر، کاروانسرای گمرک در میدان شوش، بقعه سرقبر آقا در میدان شوش، ساختمان رادیو تهران، مسجد ارگ تهران، بانک ملی شعبه بازار، ساختمان وزارت دارایی، ساختمان دادگستری تهران، مدرسه حکیم باشی در محدوده ارگ تاریخی، مسجد سپهسالار ـ مدرسه عالی شهید مطهری، موزه هنرهای ملی، عمارت مسعودیه در محدوده حریم میدان بهارستان، خانه مستوفی‌الممالک در محدوده حریم سنگلج، مجموعه چوگان و سوارکاری فرح‌آباد در بزرگراه شهید یاسینی، آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی در غرب جوادیه، میدان شهدا، میدان بهارستان، میدان ارگ، مجموعه بازار تهران، محور فرهنگی خیابان ولیعصر و موزه آبگینه آسیب دیده‌اند.  

همچنین ١١ اثر واجد ارزش در تهران نیز از آسیب‌های جنگ در امان نبوده‌اند که شامل خانه احمد مصدق، عمارت باغ وثوق‌الدوله، دانشگاه افسری امام علی، ساختمان کاخ سفید (موزه نگارستان سابق)، پردیس حکومتی، ساختمان ژاندارمری سابق، کلانتری بازار، سینما شکوفه، ورزشگاه آزادی، ساختمان مجاور کلانتری نواب، ساختمان مجاور کلانتری انقلاب، تالار حوزه هنری می‌شود. 

بر اساس پایش جدید سه بنای کارخانه ریسندگی نوین، مسجد مریم بیگم، دبیرستان تاریخی سعدی نیز در اصفهان تخریب یا آسیب دیده‌اند. پیش‌تر نیز اعلام شده بود ٢٠ اثر شامل کاخ موزه چهل‌ستون، موزه هنرهای تزیینی (عمارت رکیب خانه)، مسجد جامع عباسی، مجموعه بناهای میدان نقش جهان (مسجد شیخ لطف‌الله، کاخ عالی قاپو، سردر قیصریه)، تالار اشرف، جبه خانه، تالار تیموری، مجموعه توحیدخانه (دانشگاه هنر)، خانه امین، کاخ هشت بهشت، خانه جبارزاده، خانه مشکی، تکیه میرزا رفیعا نایینی، بقعه بابا رکن‌الدین، تکیه مادر شاهزاده، حمام جارچی باشی، موزه خصوصی خط و کتابت (پیدنی)، مسجد جامع خوانسار، خانه تاریخی ابهر و مسجد رییسان در خوانسار  آسیب دیده‌اند. 

خانه حبیبی کردستان نیز از دیگر آثاری است که به فهرست آثار تخریب شده این استان اضافه شده است. پیش‌تر اعلام شد بود، عمارت سالار سعید (موزه باستان‌شناسی)، عمارت آصف وزیری (خانه کرد ـ موزه مردم‌شناسی)، عمارت خسروآباد، منزل آیت‌الله مجتهدی، مسجد و امامزاده پیرعمر، مسجد جامع، عمارت ملک‌التجار، منزل صحرایی، منزل امین‌الاسلام، منزل نصرت نوری، منزل متوسل، حمام دو خزینه، در کردستان آسیب دیدند. 

در کرمانشاه نیز مسجد ابوتراب، تکیه بیگلربیگی (موزه خط و کتابت و موزه پارینه سنگی)، دبیرستان کزازی (موزه آموزش و پرورش) و خانه سوری دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند.

در استان بوشهر، عمارت سبز آباد (موزه منطقه‌ای) و خانه وایت هاوس، و در استان قم، مسجد جامع و مدرسه جهانگیرخان درگیر موج‌ انفجارهای این جنگ شده‌اند.

کاخ صفی آباد در استان مازندران، موزه سنجش در آذربایجان شرقی، موزه باستان‌شناسی دره شهر در ایلام، محوطه کوه خواجه در سیستان و بلوچستان، موزه مردم‌شناسی مهاباد در آذربایجان غربی نیز در حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی آسیب دیده‌اند.

منبع: ایسنا