تابوت 100 هزارکیلوگرمی گاو مقدس؛ مهندسی شگفت‌انگیز مصریان باستان در «سراپیوم»

فرادید| این مکان برای باستان‌شناسان ناشناخته نیست. سراپیوم در سال ۱۸۵۰ توسط مصرشناس فرانسوی «اوگوست ماریت» کشف شد. اما هنوز هم یک موضوع باعث شگفتی بازدیدکنندگان امروزی می‌شود: ابعاد خارق‌العاده آن. راهروهای طولانی به اتاق‌های تدفین می‌رسند؛ جایی که تابوت‌های سنگی غول‌پیکر ساخته‌شده از گرانیت و بازالت در تاریکی قرار گرفته‌اند و دقت ساخت آن‌ها هنوز هم بحث‌های زیادی را برمی‌انگیزد.

به گزارش فرادید؛ در ممفیس باستان، گاو آپیس یک حیوان معمولی نبود. کاهنان مصری گاوی را انتخاب می‌کردند که تصور می‌شد نشانه‌های الهی دارد و در طول زندگی‌اش جایگاهی بسیار مقدس پیدا می‌کرد. پس از مرگ، بدن این گاو را مومیایی می‌کردند و با آیین‌های باشکوه به خاک می‌سپردند، سپس گاو مقدس دیگری انتخاب می‌شد.

ورودی معبد زیرزمینی سراپیوم

بر اساس اطلاعات وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر، سراپیوم از دوران حکومت «آمنهوتپ سوم» در دوره پادشاهی نوین تا عصر بطلمیوسی مورد استفاده بود. زمانی جاده‌ای از مجسمه‌های ابوالهول به این مجموعه می‌رسید و تالارهای زیرزمینی آن محل نگهداری بقایای مومیایی‌شده حیوانات مقدس بود.

بخش اصلی شگفتی سراپیوم به تابوت‌های سنگی آن مربوط می‌شود. برخی از بزرگ‌ترین این تابوت‌ها تا صد تُن وزن دارند و درپوش‌های سنگین آن‌ها روی فضای داخلی تراش‌خورده و دقیق قرار گرفته است. تنها اندازه این سازه‌ها نشان می‌دهد که ساخت آن‌ها نیازمند سازمان‌دهی پیشرفته‌ای برای استخراج سنگ، جابه‌جایی، نیروی کار، برنامه‌ریزی و کنترل فضاهای باریک زیرزمینی بوده است.

تصویر بازسازی شده از مدفن گاو مقدس آپیس

گاهی ادعا می‌شود که این تابوت‌ها با «فناوری گمشده» ساخته شده‌اند، اما بسیاری از مصرشناسان این موضوع را با استفاده از مهارت بالای سنگ‌تراشان، مواد ساینده، سورتمه‌های حمل سنگ، غلتک‌ها، اهرم‌ها و کار طاقت‌فرسای انسانی توضیح می‌دهند. البته این توضیح چیزی از عظمت دستاورد مصریان کم نمی‌کند. سراپیوم نشان می‌دهد که مهندسی مصر باستان زمانی که مذهب، حمایت حکومتی و مهارت فنی در کنار هم قرار می‌گرفتند تا چه اندازه پیشرفته می‌شد.

یکی از دلایلی که سراپیوم همچنان محل گمانه‌زنی است، این است که بسیاری از تابوت‌ها خالی یا آسیب‌دیده پیدا شده‌اند. بعضی افراد از این موضوع نتیجه گرفته‌اند که این تابوت‌ها در اصل برای گاوها ساخته نشده بودند. اما توضیح ساده‌تر و پذیرفته‌تر این است که این مجموعه در طول زمان بارها غارت و تخریب شده است.

تابوت سنگی و عظیم یکی از گاوهای مقدس آپیس

تفسیر رسمی همچنان سراپیوم را محل دفن گاوهای آپیس می‌داند. خود سقاره نیز یکی از مهم‌ترین گورستان‌های مصر باستان بود و دفن گاوهای آپیس بخشی از چشم‌انداز مقدسی محسوب می‌شد که با شهر ممفیس، خدای پتاح و باورهای مربوط به زندگی پس از مرگ ارتباط داشت.

سراپیوم فقط یک آرامگاه نبود؛ بلکه نمادی از قدرت و ایمان به شمار می‌رفت. هر تابوت عظیم، مرگ یک گاو مقدس را به آیینی جاودانه تبدیل می‌کرد و تالارهای زیرزمینی آن، تدفین حیوانات را به معماری‌ای در مقیاس سلطنتی بدل ساخته بود.

به همین دلیل است که این مکان هنوز هم چنین تأثیر عمیقی بر انسان امروزی می‌گذارد. پرسش اصلی این نیست که آیا خدایان یا تمدنی ناشناخته آن را ساخته‌اند یا نه؛ بلکه مسئله مهم‌تر این است که جامعه مصر باستان چگونه توانسته بود باورهای دینی، نیروی کار و دانش مهندسی را چنان هماهنگ کند که حتی آرامگاه گاوها نیز به بنایی تبدیل شود که تخیل انسان مدرن را به چالش بکشد.