نزدیک به ۳۰ سالگی چاق نشوید!

یک مطالعه سوئدی که بیش از ۶۲۰ هزار نفر را بررسی کرد، نشان داد افزایش وزن بین سنین ۱۷ تا ۲۹ سالگی با مرگ زودهنگام ارتباط قوی‌تری دارد نسبت به افزایش وزن در میانسالی یا سنین بالاتر.

به نقل از اس‌اف، این ارتباط در بیش از ۱۲ علت مرگ مشخص دیده شد، از جمله بیماری قلبی، دیابت نوع ۲، سرطان کبد و بیماری کلیه که دیابت نوع ۲ قوی‌ترین ارتباط را نشان داد.

در زنان، افزایش وزن در هر سنی حتی بعد از ۴۵ سالگی با افزایش نرخ مرگ ناشی از سرطان همراه بود؛ الگویی که پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند، ممکن است تا حدی به تغییرات هورمونی پس از یائسگی مربوط باشد.

افزایش وزن آهسته و پیوسته‌ای که در بسیاری از بزرگسالان رخ می‌دهد، موضوعی آشناست. معمولا پس از دبیرستان شروع می‌شود و هرگز به‌طور کامل متوقف نمی‌شود. اما یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که همه افزایش وزن‌ها خطر یکسانی ندارند و وزن اضافه‌ شده در اواخر نوجوانی و دهه ۲۰ زندگی ممکن است مهم‌ترین پیامدها را داشته باشد.

این مطالعه، بیش از ۶۲۰ هزار مرد و زن سوئدی را در طول دهه‌ها دنبال کرده تا بررسی کند چگونه زمان افزایش وزن با خطر مرگ از بیماری‌های مختلف مرتبط است.

افرادی که قبل از ۳۰ سالگی چاق شدند، حدود ۷۰ درصد خطر مرگ بیشتری در طول دوره مطالعه نسبت به کسانی که تا ۶۰ سالگی هرگز چاق نشدند، داشتند. افزایش سریع وزن بین سنین ۱۷ تا ۲۹ نیز با افزایش مرگ ناشی از طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها از جمله بیماری قلبی و برخی سرطان‌ها مرتبط بود.

در حالی که مطالعات گذشته معمولا افزایش وزن را به مرگ زودتر مرتبط دانسته‌اند، تعداد کمی از آن‌ها وزن واقعی افراد را در طول سال‌های طولانی و در نقاط زمانی متعدد بررسی کرده‌اند تا مشخص شود چه زمانی افزایش وزن بیشترین ارتباط را با مرگ دارد.

در این مطالعه مشخص شد که دوره‌های اولیه زندگی بیشترین ارتباط را دارند، اگرچه این پژوهش نمی‌تواند رابطه علت و معلولی را ثابت کند.

برای کاهش احتمال اینکه بیماری‌های قبلی باعث هم تغییر وزن و هم مرگ شده باشند، مرگ‌ها حداقل پنج سال پس از آخرین اندازه‌گیری وزن محاسبه شدند. همچنین عوامل مؤثر دیگر مانند قد، وزن در ۱۷ سالگی، سطح تحصیلات، کشور تولد، وضعیت تأهل و وضعیت سیگار کشیدن نیز در تحلیل لحاظ شد. میانگین افزایش وزن بین ۱۷ تا ۶۰ سال حدود ۱۸ کیلوگرم برای هر دو جنسیت بود.

اما این روند یکنواخت نبود. در جوانی سریع‌تر بود، به‌ویژه در مردان و با افزایش سن به‌تدریج کندتر می‌شد. وقتی پژوهشگران افراد را به پنج گروه بر اساس شدت افزایش وزن تقسیم کردند، گروهی که بیشترین شیب افزایش وزن را داشتند، حدود ۴۰ درصد خطر مرگ بیشتری نسبت به گروهی با کمترین افزایش وزن داشتند.

قوی‌ترین نتایج در بررسی دوره‌های سنی خاص دیده شد. به ازای هر ۰.۵ کیلوگرم افزایش وزن در سال بین سنین ۱۷ تا ۲۹، مردان ۱۸ درصد افزایش خطر مرگ و زنان ۱۶ درصد افزایش خطر مرگ داشتند.

این افزایش وزن همچنین با مرگ ناشی از ۱۳ مورد از ۲۳ علت بررسی ‌شده در مردان و ۱۲ مورد از ۱۹ علت در زنان مرتبط بود. این موارد شامل بیماری قلبی، چندین سرطان، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های گوارشی و ادراری بودند.

افزایش وزن در سنین بالاتر (۳۰ تا ۶۰ سال) نیز با افزایش مرگ مرتبط بود، اما این ارتباط معمولاً ضعیف‌تر بود. نکته مهم این است که پژوهشگران هنگام بررسی سنین بالاتر، اثر افزایش وزن‌های قبلی را کنترل کردند، بنابراین نتایج دوره‌های بعدی تحت تأثیر وزن قبلی قرار نگرفته بود.

در میان علل مرگ، دیابت نوع ۲ قوی‌ترین ارتباط را با افزایش وزن و چاقی زودهنگام داشت. همچنین فشار خون بالا، سرطان کبد در مردان و سرطان رحم در زنان ارتباط بسیار قوی نشان دادند. چند بیماری دیگر مانند سرطان مثانه و برخی سرطان‌های خونی در مردان و سرطان روده راست، معده و تخمدان در زنان هیچ ارتباط معناداری با وزن نشان ندادند.

معنای این یافته‌ها برای پیشگیری

حمله قلبی، سکته، دیابت، سرطان کبد و بیماری کلیوی طیف بیماری‌هایی که در این مطالعه با افزایش وزن زودهنگام مرتبط بودند، شامل شایع‌ترین علل مرگ در کشورهای ثروتمند هستند.

یافته ثابت این است که وزن اضافه‌ شده قبل از ۳۰ سالگی قوی‌ترین ارتباط را با مرگ دارد و این موضوع نشان می‌دهد که پیشگیری باید بر نوجوانان و جوانان تمرکز بیشتری داشته باشد.

در زمانی که نرخ چاقی در جهان در حال افزایش است، دوره پس از نوجوانی اهمیت ویژه‌ای دارد، به ‌خصوص برای جوانانی که ممکن است تصور کنند پیامدهای افزایش وزن مربوط به آینده دور است.

این مطالعه نمی‌تواند رابطه علت و معلولی را ثابت کند و عواملی مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی و ژنتیک که به‌طور کامل بررسی نشده‌اند ممکن است نقش داشته باشند، اما الگوی مشاهده‌شده آن‌قدر قوی است که نیاز به توجه جدی دارد.

این مطالعه فقط ارتباط بین الگوهای افزایش وزن و علت‌های مرگ را در یک جمعیت بزرگ سوئدی بررسی کرده است، اما ثابت نکرده که افزایش وزن مستقیماً باعث این پیامدها می‌شود.

پژوهشگران داده‌ای درباره رژیم غذایی، فعالیت بدنی، بیماری‌های قبلی و داروها نداشتند که می‌تواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد. این یافته‌ها ممکن است برای همه جمعیت‌ها یکسان نباشد. خوانندگان باید قبل از هر تغییر در رژیم غذایی، ورزش یا درمان پزشکی با پزشک متخصص مشورت کنند.

منبع: ایسنا