هیچ کس بلد نبود ژاپنی صحبت کند!
هفتاد سال از تسلیم شدن ژاپن و پایان جنگ جهانی دوم میگذرد. اما وقتی جنگ جهانی دوم در سال 1941 آغاز شد، بریتانیا هنوز آماده نبودند. یکی از مشکلات آنها این بود که هیچکس در بریتانیا نمیتوانست ژاپنی صحبت کند.
کد خبر :
۲۳۲۴
بازدید :
۱۰۵۸۶
فرادید | هفتاد سال از تسلیم شدن ژاپن و پایان جنگ جهانی دوم میگذرد. اما وقتی جنگ جهانی دوم در سال 1941 آغاز شد، بریتانیا هنوز آماده نبودند. یکی از مشکلات آنها این بود که هیچکس در بریتانیا نمیتوانست ژاپنی صحبت کند.
به گزارش فرادید به نقل از بیبیسی انگلیسی، تنها جایی که زبان ژاپنی آموزش داده میشد «مدرسهی مطالعات مشرق زمین و آفریقا» در دانشگاه لندن بود که به اختصار به آن SOAS گفته میشود. بنابراین یک دوره 18 ماههی آموزش زبان ژاپنی برای چند دانشآموزِ پایان دوره دوم که علاقهی فراوانی به یادگیری زبان داشتند، برگزار شد.
به آن دانشآموزان «پسران دالیچ» گفته میشد و اکثر آنها نیز در روابط پس از جنگِ بریتانیا و ژاپن نقشهای بسیار کلیدی داشتند. امکانات این مدرسه در زمان وقوع جنگ کاملا ابتدایی بود.

«سقوط سنگاپور» نیازِ بریتانیا به نیروهای مسلط به زبان ژاپنی را بیشتر کرد
پروفسور آیان براون در تلاش است که تاریخچهای برای مدرسه مطالعات مشرق زمین و آفریقای دانشگاه لندن بنویسد. او میگوید: «اینجا ژاپنی آموزش داده میشد. در سالهای پایانی دهه 30 میلادی، در اینجا دو استاد داشتیم. اما کلاسهای مربوط که درس ژاپنی - و در حقیقت تمام کلاسهای اینجا - خیلی کوچک بودند.»
مسئله اصلی این است که یادگیریِ زبان کشورهای مناطق دور در اولویت بریتانیای امپریالیسمیِ دههی 30 نبود. سِر هیو کُرتازی زبان ژاپنی را در همین مدرسه فرا گرفت و در دهه 80 میلادی سفیر بریتانیا در ژاپن شد. او میگوید: «سرمایهگذاری بریتانیا در ژاپن ناچیز بود و در سوی دیگر، ژاپن اصلا در بریتانیا سرمایهگذاری نکرده بود. در این حین، ژاپن در نظر داشت تا خودش را از غرب کاملا جدا کند. اما به نظرم، رفتار بریتانیاییها کمی با چاشنی غرور همراه بود.»

ساختمان مدرسه مطالعات مشرق زمین و آفریقا در میدان راسل - سال 1943 میلادی
کمبود نیروهای مسلط به زبان ژاپنی همزمان با شروع جنگ بریتانیا و ژاپن در سال 1942 بیشتر به چشم آمد. ژاپنیها در طول چند همه با حملات خود دشمنانش را غافلگیر کرد. آنها به پِرل هاربر حمله کردند و همین اتفاق باعث شد تا آمریکا نیز وارد جنگ شود. «مالایای بریتانیا» مجموعهای از ایالات در شبهجزیره مالایا و سنگاپور بود که بین قرنهای هجدهم تا بیستم تحت کنترل بریتانیا بود. ژاپن به آنجا حمله کرد و همین حمله باعث سقوط بزرگترین پایگاه نظامیِ بریتانیا در سنگاپور شد.
اکثر کسانی که در مدرسه مطالعات مشرق زمین و آفریقا زبان ژاپنی را فرا گرفتند، در شرق آسیا مشغول به کاری نشدند و البته این مسئله جای تعجب هم نداشت. آنها اغلب در سقوط سنگاپور به اسارت درآمدند.
از این رو، وزارت دفاع بریتانیا بورسیههایی را برای دورههای 18 ماههی یادگیری زبانهای ژاپنی، چینی، ترکی و فارسی (پیشبینی میشد که مقصد بعدی جنگ ایران باشد) تبلیغ میکرد. آن دورهها در ماه مه 1942 شروع میشد.
یکی از افرادی که در آن دورهها ثبتنام کرد «گای دو موبرای» بود که در ماه ژوئن و در سن 90 سالگی درگذشت. او در مالایا متولد شده بود و خانوادهاش همچنان در آنجا زندگی میکردند. گای دو موبرای در مدرسه لورِتو در نزدیکی ادینبورو درس میخواند.
او در مصاحبهای گفت: «والدین من در فوریه 1942 اسیر شدند و همان حول و حوش بود که من خودم را آماده آزمون بورسیه کردم. این تصمیم من از دو جهت اهمیت داشت: هم میخواستم به خاطر خانوادهام این کار را بکنم و هم میخواستم یک سال زودتر مدرسه را تمام کنم.»
گای دو موبرای یکی از 30 دانشآموزی بود که ژاپنی درس میخواند. آنها در کالج دالیچ در جنوب لندن درس میخواندند. او و دانشآموزان دیگر دالیچ هر روز با قطار به ویکتوریا و (اگر پول داشتند) از آنجا با اتوبوس به دانشکده میرفتند. گاهی اوقات که پول نداشتند هم این مسیر را پیاده میرفتند. دانشکده مطالعات مشرق زمین و آفریقا آن روزها موقتا در بالای ایستگاه سن جیمز قرار گرفته بود. این دانشکده در همان سالهای به موقعیت کنونیِ خود در بلامزبری منتقل شد.
آدمهای مختلفی در آن دانشکده مشغول به تحصیل بودند. «سندی ویلسون» یکی از آنها بود که مدتی بعد هم انصراف داد. او در دهه 50 میلادی ترانهسرای معروفی شد. او هرگز آن دوره را جدی نگرفت و به ترانهسرایی علاقه داشت.
پیتر پارکر بعدها ریاست راه آهن بریتانیا را عهده دار شد و بچههای دالیچ (Dulwich Boys) او را به عنوان موفق ترین شخصِ بین خودشان معرفی کردند. برخی از دانشآموزان آن دوره میگفتند که او خیلی انعطافپذیر است و برخی دیگر نیز با او میانه خوبی نداشتند.

پیتر پارکر
رونالد دور یکی دیگر از دانش آموزان مدرسه دالیچ بود. او میگوید که کلاسشان به دو گروه تقسیم شده بود: گروه دانش آموزان مدرسههای عمومی و گروه پایینتر از سطح متوسط. دور به دسته دوم تعلق داشت. او میگوید که کلاسشان بازتاب جامعه طبقه طبقهی آن روزهای بریتانیا بود.
دور حالا 90 ساله شده و همراه با سه دانش آموز دیگر در SAOS مشغول به تدریس است. ورود دانش آموزان نخبهی بورسیهای به دانشکده باعث شد تا آنجا در دوران پس از جنگ هم نقشی کلیدی داشته باشد. در سال 1942 اما بزرگترین مشکل کمبود معلم بود. پیش از جنگ آنجا دو استاد ژاپنی داشت، اما با شروع جنگ یکی از آنها لندن را ترک کرد. «سابورو یوشیتاکه» مدرس ژاپنی آن دوره بود.
دور میگوید: «مدیر دپارتمان و استاد اصلی کسی به اسم فرانک دنیلز بود. او کارمند اداره نيروى دريايى بود و به ژاپن هم سفر کرده بود. او وقتی در ژاپن بود کاملا مشتاقانه زبان آنها را فرا گرفت.»

دانشجویان زبان ژاپنی در دانشکده مطالعات مشرق زمین و آفریقا
اتومه دنیلز هم در این دوره تدریس میکرد. دو گروهبان ژاپنیِ نسل دومی که در ارتش کانادا خدمت میکردند هم هرز گاهی کمک میکردند. ژنرال سر فرانسیس پیگوت، مشاور نظامیِ سابق بریتانیا در توکیو نیز به آنها کمک میکرد. دانشآموزان تمامی القاب نظامی ژاپن را از او به خوبی یاد گرفتند. دو خبرنگار و روزنامهنگار ژاپنی که از بازداشت آزاد شده بودند هم در امر آموزش به این دانشکده کمک میکردند.
رونالد دور در آموزشهای ابتدایی نظامی آسیب دید و به همین دلیل از حضور در ارتش کنار گذاشته شد. اما کمبود معلم آنقدر احساس میشد که پس از اتمام دوره و خط خوردن از لیست در همانجا مشغول به تحصیل شد.
همزمان خواندن و صحبت کردن به زبان ژاپنی، آن هم در زمانی کوتاه کاری بسیار دشوار بود. بنابراین دو نوع دوره ژاپنی وجود داشت. دوره اول مخصوص مترجمان شفاهی بود که فقط نیاز بود بتوانند خوب صحبت کنند و دوره دوم نیز مختص به مترجمان کتبی بود که فقط باید خوب میخواندند.
از پسران دالیچ چندین بار کمک خواسته شد. اما اولین تلاش آنها برای بهکارگیری آنچه آموخته بودند همیشه هم موفقیتآمیز نبود. گای دو موبرای به خط مقدم برمه ارسال شد تا امواج بیسیمهای ارتش ژاپن را رصد کند. او میگوید: «هر بار که ما به خط مقدم میرفتیم، یکی از ماها باید از یک درخت ساج بالا میرفت تا آنتن را در بلندترین نقطه ممکن نصب کند. در این صورت بود که ما میتوانستیم امواج رادیوهای ارتش ژاپن را رصد کنیم. ما چندین ماه تلاش کردیم، اما متاسفانه حتی یکبار هم موفق نشدیم.»
او میگوید که احتمالا جنگل ساج آنقدر زیاد درخت داشت که امواج رادیویی از آن نمیتوانستند عبور کنند. وقتی که سنگاپور آزاد شد، او اولین سرباز بریتانیایی بود که پا در ساحل گذاشت. والدین او سه سال در اسارت ژاپنیها بودند، ولی گای موفق شد آنها را در آنجا پیدا کرد. او از 14 سالگی آنها را ندیده بود.
دوران پس از جنگ
اما اهمیت پسران دالیچ به دوران پس از جنگ مربوط میشود. دکتر کریستوفر گِرتِیس، مدیر مرکز پژوهشهای زبان ژاپنیِ دانشکدهی مشرق زمین و آفریقا میگوید: «اگر آنها نبودند، الان رابطه بریتانیا و ژاپن هم معنا نداشت. اگر هم رابطهای بود، مانند دهه 30 میلادی به طبقه آریستوکراسی محدود میشد. آنها کاملا حرفهای هستند. آنها در ایجاد سازمان ملل دست داشتند و چارچوبهای پس از جنگ سرد را نیز تنظیم کردند. لیبرال دموکراسیِ در دورانِ پس از جنگ در ژاپن مدیون این افراد است.»
پسران دالیچ نقشی کلیدی را در دهههای اخیر ایفا کردهاند. برخی مانند کرتازی دیپلمات شدند و برخی نیز مانند رونالد دور استاد زبان ژاپنی شدند. در کنار این افراد نیز نمیتوان نام «سِر پیتر پارکر» را نادیده گرفت.
او پس از اینکه از راه آهن کنار گرفت، مدیر شرکت میتسوبیشی شد. او در دهه 80 نیز از دولت خواست در دانشکدهی زبانهای «دشوار» مشغول به تدریس شود و تدریس ژاپنی در دانشگاه کمبریج نیز یکی از نتایج درخواستش بود.
کرتازی میگوید که ژاپنیهای پیتر را دوست دارند: «به نظرم آنها به پیتر احترام میگذارند. او شخصیتی والایی دارد و به فرهنگ ژاپن هم احترام میگذارد. او همیشه هایکو میخواند. او مراسم مربوط به فرهنگ ژاپن را به خوبی مدیریت میکند.» اما تلخی داستان اینجا است که حتما باید جنگی صورت میگرفت که تعدادی بچهی باهوش بیایند و رابطه ژاپن و بریتانیا را تا این اندازه قوی کنند.
به گزارش فرادید به نقل از بیبیسی انگلیسی، تنها جایی که زبان ژاپنی آموزش داده میشد «مدرسهی مطالعات مشرق زمین و آفریقا» در دانشگاه لندن بود که به اختصار به آن SOAS گفته میشود. بنابراین یک دوره 18 ماههی آموزش زبان ژاپنی برای چند دانشآموزِ پایان دوره دوم که علاقهی فراوانی به یادگیری زبان داشتند، برگزار شد.
به آن دانشآموزان «پسران دالیچ» گفته میشد و اکثر آنها نیز در روابط پس از جنگِ بریتانیا و ژاپن نقشهای بسیار کلیدی داشتند. امکانات این مدرسه در زمان وقوع جنگ کاملا ابتدایی بود.

«سقوط سنگاپور» نیازِ بریتانیا به نیروهای مسلط به زبان ژاپنی را بیشتر کرد
پروفسور آیان براون در تلاش است که تاریخچهای برای مدرسه مطالعات مشرق زمین و آفریقای دانشگاه لندن بنویسد. او میگوید: «اینجا ژاپنی آموزش داده میشد. در سالهای پایانی دهه 30 میلادی، در اینجا دو استاد داشتیم. اما کلاسهای مربوط که درس ژاپنی - و در حقیقت تمام کلاسهای اینجا - خیلی کوچک بودند.»
مسئله اصلی این است که یادگیریِ زبان کشورهای مناطق دور در اولویت بریتانیای امپریالیسمیِ دههی 30 نبود. سِر هیو کُرتازی زبان ژاپنی را در همین مدرسه فرا گرفت و در دهه 80 میلادی سفیر بریتانیا در ژاپن شد. او میگوید: «سرمایهگذاری بریتانیا در ژاپن ناچیز بود و در سوی دیگر، ژاپن اصلا در بریتانیا سرمایهگذاری نکرده بود. در این حین، ژاپن در نظر داشت تا خودش را از غرب کاملا جدا کند. اما به نظرم، رفتار بریتانیاییها کمی با چاشنی غرور همراه بود.»

ساختمان مدرسه مطالعات مشرق زمین و آفریقا در میدان راسل - سال 1943 میلادی
کمبود نیروهای مسلط به زبان ژاپنی همزمان با شروع جنگ بریتانیا و ژاپن در سال 1942 بیشتر به چشم آمد. ژاپنیها در طول چند همه با حملات خود دشمنانش را غافلگیر کرد. آنها به پِرل هاربر حمله کردند و همین اتفاق باعث شد تا آمریکا نیز وارد جنگ شود. «مالایای بریتانیا» مجموعهای از ایالات در شبهجزیره مالایا و سنگاپور بود که بین قرنهای هجدهم تا بیستم تحت کنترل بریتانیا بود. ژاپن به آنجا حمله کرد و همین حمله باعث سقوط بزرگترین پایگاه نظامیِ بریتانیا در سنگاپور شد.
اکثر کسانی که در مدرسه مطالعات مشرق زمین و آفریقا زبان ژاپنی را فرا گرفتند، در شرق آسیا مشغول به کاری نشدند و البته این مسئله جای تعجب هم نداشت. آنها اغلب در سقوط سنگاپور به اسارت درآمدند.
از این رو، وزارت دفاع بریتانیا بورسیههایی را برای دورههای 18 ماههی یادگیری زبانهای ژاپنی، چینی، ترکی و فارسی (پیشبینی میشد که مقصد بعدی جنگ ایران باشد) تبلیغ میکرد. آن دورهها در ماه مه 1942 شروع میشد.
یکی از افرادی که در آن دورهها ثبتنام کرد «گای دو موبرای» بود که در ماه ژوئن و در سن 90 سالگی درگذشت. او در مالایا متولد شده بود و خانوادهاش همچنان در آنجا زندگی میکردند. گای دو موبرای در مدرسه لورِتو در نزدیکی ادینبورو درس میخواند.
او در مصاحبهای گفت: «والدین من در فوریه 1942 اسیر شدند و همان حول و حوش بود که من خودم را آماده آزمون بورسیه کردم. این تصمیم من از دو جهت اهمیت داشت: هم میخواستم به خاطر خانوادهام این کار را بکنم و هم میخواستم یک سال زودتر مدرسه را تمام کنم.»
گای دو موبرای یکی از 30 دانشآموزی بود که ژاپنی درس میخواند. آنها در کالج دالیچ در جنوب لندن درس میخواندند. او و دانشآموزان دیگر دالیچ هر روز با قطار به ویکتوریا و (اگر پول داشتند) از آنجا با اتوبوس به دانشکده میرفتند. گاهی اوقات که پول نداشتند هم این مسیر را پیاده میرفتند. دانشکده مطالعات مشرق زمین و آفریقا آن روزها موقتا در بالای ایستگاه سن جیمز قرار گرفته بود. این دانشکده در همان سالهای به موقعیت کنونیِ خود در بلامزبری منتقل شد.
آدمهای مختلفی در آن دانشکده مشغول به تحصیل بودند. «سندی ویلسون» یکی از آنها بود که مدتی بعد هم انصراف داد. او در دهه 50 میلادی ترانهسرای معروفی شد. او هرگز آن دوره را جدی نگرفت و به ترانهسرایی علاقه داشت.
پیتر پارکر بعدها ریاست راه آهن بریتانیا را عهده دار شد و بچههای دالیچ (Dulwich Boys) او را به عنوان موفق ترین شخصِ بین خودشان معرفی کردند. برخی از دانشآموزان آن دوره میگفتند که او خیلی انعطافپذیر است و برخی دیگر نیز با او میانه خوبی نداشتند.

پیتر پارکر
دور حالا 90 ساله شده و همراه با سه دانش آموز دیگر در SAOS مشغول به تدریس است. ورود دانش آموزان نخبهی بورسیهای به دانشکده باعث شد تا آنجا در دوران پس از جنگ هم نقشی کلیدی داشته باشد. در سال 1942 اما بزرگترین مشکل کمبود معلم بود. پیش از جنگ آنجا دو استاد ژاپنی داشت، اما با شروع جنگ یکی از آنها لندن را ترک کرد. «سابورو یوشیتاکه» مدرس ژاپنی آن دوره بود.
دور میگوید: «مدیر دپارتمان و استاد اصلی کسی به اسم فرانک دنیلز بود. او کارمند اداره نيروى دريايى بود و به ژاپن هم سفر کرده بود. او وقتی در ژاپن بود کاملا مشتاقانه زبان آنها را فرا گرفت.»

دانشجویان زبان ژاپنی در دانشکده مطالعات مشرق زمین و آفریقا
اتومه دنیلز هم در این دوره تدریس میکرد. دو گروهبان ژاپنیِ نسل دومی که در ارتش کانادا خدمت میکردند هم هرز گاهی کمک میکردند. ژنرال سر فرانسیس پیگوت، مشاور نظامیِ سابق بریتانیا در توکیو نیز به آنها کمک میکرد. دانشآموزان تمامی القاب نظامی ژاپن را از او به خوبی یاد گرفتند. دو خبرنگار و روزنامهنگار ژاپنی که از بازداشت آزاد شده بودند هم در امر آموزش به این دانشکده کمک میکردند.
رونالد دور در آموزشهای ابتدایی نظامی آسیب دید و به همین دلیل از حضور در ارتش کنار گذاشته شد. اما کمبود معلم آنقدر احساس میشد که پس از اتمام دوره و خط خوردن از لیست در همانجا مشغول به تحصیل شد.
همزمان خواندن و صحبت کردن به زبان ژاپنی، آن هم در زمانی کوتاه کاری بسیار دشوار بود. بنابراین دو نوع دوره ژاپنی وجود داشت. دوره اول مخصوص مترجمان شفاهی بود که فقط نیاز بود بتوانند خوب صحبت کنند و دوره دوم نیز مختص به مترجمان کتبی بود که فقط باید خوب میخواندند.
از پسران دالیچ چندین بار کمک خواسته شد. اما اولین تلاش آنها برای بهکارگیری آنچه آموخته بودند همیشه هم موفقیتآمیز نبود. گای دو موبرای به خط مقدم برمه ارسال شد تا امواج بیسیمهای ارتش ژاپن را رصد کند. او میگوید: «هر بار که ما به خط مقدم میرفتیم، یکی از ماها باید از یک درخت ساج بالا میرفت تا آنتن را در بلندترین نقطه ممکن نصب کند. در این صورت بود که ما میتوانستیم امواج رادیوهای ارتش ژاپن را رصد کنیم. ما چندین ماه تلاش کردیم، اما متاسفانه حتی یکبار هم موفق نشدیم.»
او میگوید که احتمالا جنگل ساج آنقدر زیاد درخت داشت که امواج رادیویی از آن نمیتوانستند عبور کنند. وقتی که سنگاپور آزاد شد، او اولین سرباز بریتانیایی بود که پا در ساحل گذاشت. والدین او سه سال در اسارت ژاپنیها بودند، ولی گای موفق شد آنها را در آنجا پیدا کرد. او از 14 سالگی آنها را ندیده بود.
دوران پس از جنگ
اما اهمیت پسران دالیچ به دوران پس از جنگ مربوط میشود. دکتر کریستوفر گِرتِیس، مدیر مرکز پژوهشهای زبان ژاپنیِ دانشکدهی مشرق زمین و آفریقا میگوید: «اگر آنها نبودند، الان رابطه بریتانیا و ژاپن هم معنا نداشت. اگر هم رابطهای بود، مانند دهه 30 میلادی به طبقه آریستوکراسی محدود میشد. آنها کاملا حرفهای هستند. آنها در ایجاد سازمان ملل دست داشتند و چارچوبهای پس از جنگ سرد را نیز تنظیم کردند. لیبرال دموکراسیِ در دورانِ پس از جنگ در ژاپن مدیون این افراد است.»
پسران دالیچ نقشی کلیدی را در دهههای اخیر ایفا کردهاند. برخی مانند کرتازی دیپلمات شدند و برخی نیز مانند رونالد دور استاد زبان ژاپنی شدند. در کنار این افراد نیز نمیتوان نام «سِر پیتر پارکر» را نادیده گرفت.
او پس از اینکه از راه آهن کنار گرفت، مدیر شرکت میتسوبیشی شد. او در دهه 80 نیز از دولت خواست در دانشکدهی زبانهای «دشوار» مشغول به تدریس شود و تدریس ژاپنی در دانشگاه کمبریج نیز یکی از نتایج درخواستش بود.
کرتازی میگوید که ژاپنیهای پیتر را دوست دارند: «به نظرم آنها به پیتر احترام میگذارند. او شخصیتی والایی دارد و به فرهنگ ژاپن هم احترام میگذارد. او همیشه هایکو میخواند. او مراسم مربوط به فرهنگ ژاپن را به خوبی مدیریت میکند.» اما تلخی داستان اینجا است که حتما باید جنگی صورت میگرفت که تعدادی بچهی باهوش بیایند و رابطه ژاپن و بریتانیا را تا این اندازه قوی کنند.
۰