حقایقی جالب درباره «برگ گیاهان»

فرادید| اگر با دقت به برگ گیاهان (برگ هر گیاهی) نگاه کنید، درمی‌یابید پشت و روی برگ‌ها یکسان نیستند. روی برگ تیره‌تر و اغلب براق‌ و مومی‌شکل است، اما زیر برگ رنگ‌پریده‌تر، نرم‌تر و اغلب کرک‌دار است.

از آنجا که دو روی برگ یکسان نیستند، یک برگ دو کار مختلف انجام می‌دهد. برگ از سمت زیر خود نفس می‌کشد و از سمت روی خود نور خورشید را جذب می‌کند و برای گیاه یا درخت غذا می‌سازد.

چرا برگ‌ها نفس می‌کشند؟ به همان دلیل که ما انسان‌ها نفس می‌کشیم. برگ گیاه از اکسیژن موجود در هوا برای تبدیل غذا به انرژی استفاده می‌کند. گیاه بدون انرژی بدست‌آمده از غذا نمی‌تواند زنده بماند و رشد کند، درست مانند ما انسان‌ها.

گیاه از طریق روزنه‌هایی که دارد نفس می‌کشد (سوراخ‌های کوچک زیر برگ). این سوراخ‌ها به‌قدری ریز هستند که بدون میکروسکوپ قابل‌دیدن نیستند. با تغییر آب و هوا، شکل و اندازه این سوراخ‌ها هم تغییر می‌کند. در روزهای گرم و خشک، سوراخ‌های ریزِ زیر برگ تقریباً بسته می‌شوند تا جلوی هدررفتِ بیش از حد آب گرفته شود. در روزهای معتدل، این سوراخ‌ها باز می‌شوندتا گیاه آسان‌تر نفس بکشد.

وظیفه دیگر سوراخ‌های روی برگ اینست که آب را از ریشه‌ها بالا بکشند. با از دست رفتن آب از طریق روزنه‌های باز برگ، گیاه آب بیشتری را به سمت بالا می‌مکد. نقش مهم برگ‌ها اینست که این جریان آب از ریشه‌ها به سمت شاخه‌های بالایی را حفظ کنند.

روی برگ، کار مهم دیگری انجام می‌شود. در طول ساعات آفتابی در تمام نقاط دنیا، هر برگ این وظیفه خطیر را انجام می‌دهد. برگ‌ها از آغاز حیات روی زمین، از انرژی خورشید برای تأمین نیروی بزرگ‌ترین «کارخانه» روی زمین استفاده کرده‌اند. این کارخانه نه چرخ دارد و نه دود تولید می‌کند، در عوض هوا را پاکیزه می‌کند!

سازوکار این کارخانه کلروفیل است، همان ماده شیمیایی سبز رنگ موجود در برگ‌ها که روی صفحات کوچک، صاف و سبز حمل می‌شود. وقتی نور خورشید بیش از حد قوی است، این صفحات طوری می‌چرخند که لبه‌هایشان به سمت خورشید باشد تا تنها بخش‌های کوچکی از هر صفحه، نور خورشید را دریافت کنند. این صفحات در روزهای ابری و کم‌نور، سطوح صاف‌شان را به سمت خورشید می‌گیرند تا بتوانند بیشترین میزان نور خورشید را دریافت کنند.

انرژی خورشید سبب فعال شدن کلروفیل می‌شود و کلروفیل به نوبه خود با آب و دی‌اکسیدکربن شروع به کار می‌کند و این مواد را به قندها و نشاسته‌های موردنیاز گیاهان تبدیل می‌کند.

زندگی ما انسان‌ها به غذایی که توسط کارخانه‌ی گیاهان ساخته می‌شود، بستگی دارد. ما باید گیاهان یا گوشت حیواناتی را مصرف کنیم که آنها نیز خودشان وابسته به گیاهان هستند. به همین دلیل، جای تعجب نیست که کلروفیل را «خون سبزرنگ جهان» می‌نامند.

طی فرایند تهیه غذا درون برگ، مقداری اکسیژن آزاد می‌شود که از طریق روزنه‌های موجود در برگ عبور کرده و وارد هوا می‌شود. باد این اکسیژن را ترکیب و در سراسر زمین پخش می‌کند. بدون این گاز، تمامی حیوانات مدت‌ها پیش از روی زمین محو می‌شدند.

نقش دیگر برگ‌ها تهویه هوای طبیعی است. آب از طریق روزنه‌های روی برگ بیرون آمده و در نتیجه‌ی گرمای بیرون خشک شده و وارد هوا می‌شود. به همین دلیل، هوای پیرامون برگ‌ها اندکی خنک است.

منبع: ریدرز دایجست