چرا «سفید شدن مو» یک نشانۀ مثبت است؟

فرادید| یک مطالعه جدید که روی موش‌ها انجام شده، سازوکارهای قابل‌توجهی را آشکار کرده که نشان می‌دهد بدن چگونه با آسیب‌های سلولی مقابله می‌کند؛ فرآیندی که هم در پیری و هم در شکل‌گیری سرطان نقشی اساسی دارد.

به گزارش فرادید، با افزایش سن، آسیب‌های سلولی به‌تدریج سلول‌ها را ضعیف کرده و عملکرد طبیعی آن‌ها را مختل می‌کنند. در مورد سرطان، سلول‌های معیوب یا ترمیم‌نشده می‌توانند منجر به رشد کنترل‌نشده و تشکیل تومور شوند.

این پژوهش پیوند شگفت‌انگیزی میان از دست رفتن رنگدانه‌های مو و مکانیسم‌هایی را نشان می‌دهد که می‌توانند از بروز سرطان‌های کشنده جلوگیری کنند.

نقش کلیدی سلول‌های بنیادی ملانوسیتی

در قلب این کشف، «سلول‌های بنیادی ملانوسیتی» قرار دارند. این سلول‌ها در عمق فولیکول‌های مو مستقر هستند و به‌عنوان مخزنی برای ملانوسیت‌ها عمل می‌کنند؛ سلول‌هایی که عامل تولید رنگدانه و تعیین رنگ مو و پوست هستند.

در شرایط طبیعی، سلول‌های بنیادی ملانوسیتی از طریق بازسازی چرخه‌ای، سلول‌های تولیدکننده رنگدانه را تجدید می‌کنند؛ فرآیندی که شامل مراحل متوالی فعالیت، استراحت و نوسازی می‌شود و با چرخه طبیعی رشد و ریزش مو هماهنگ می‌شود. این مکانیسم سبب می‌شود در بیشتر سال‌های زندگی، موها رنگ طبیعی خود را حفظ کنند.

اما سلول‌های بدن هر روز در معرض آسیب به دی‌ان‌ای قرار دارند؛ آسیب‌هایی که می‌توانند ناشی از پرتوهای فرابنفش، مواد شیمیایی یا حتی فرآیندهای طبیعی متابولیسم سلولی باشند. این آسیب‌ها هم در پیری و هم در افزایش خطر سرطان‌هایی مانند «ملانوم» به عنوان نوعی سرطان پوست نقش دارند.

«فداکاری سلولی» با سفید شدن موها

این مطالعه جدید نشان داده زمانی که سلول‌های بنیادی ملانوسیتی دچار آسیب به دی‌ان‌ای می‌شوند، چه اتفاقی رخ می‌دهد. در چنین شرایطی، این سلول‌های بنیادی ممکن است وارد فرآیندی به نام«سنودیفرنشیایشن» (senodifferentiation) شوند.

معنایش اینست که سلول‌های بنیادی به‌طور برگشت‌ناپذیر به سلول‌های رنگدانه‌ای بالغ تبدیل شده و سپس می‌میرند و از مخزن سلول‌های بنیادی حذف می‌شوند. نتیجه این فرآیند، ظهور تدریجی موهای سفید است.

این مکانیسم محافظتی به‌طور دقیق توسط مسیرهای پیام‌رسانی درون‌سلولی تنظیم می‌شود. حذف این سلول‌های بالغ از جمعیت سلول‌های بنیادی مانعِ تجمع و گسترش جهش‌های ژنتیکی یا آسیب‌های دی‌ان‌ای می‌شود که در غیر این‌صورت می‌توانستند به سرطان منجر شوند.

به‌بیان دیگر، هر تار موی سفید می‌تواند نمادی از یک فداکاری سلولی باشد، سلولی که ترجیح می‌دهد کنار برود تا به یک سلول سرطانی تبدیل نشود.

منبع: انتخاب