زنگ خطر به صدا درآمد؛ تمامی سدهای تهران به حجم مرده رسیدند

5 سد امیرکبیر، لتیان، طالقان، ماملو و لار منابع اصلی تأمین آب تهران را تشکیل می‌دهند. اگرچه تهران مثل بسیاری از شهرهای جهان، برای تأمین آب فقط به منابع سطحی وابسته نیست و یک شهر چندمنبعی محسوب می‌شود که در زمان کاهش منابع سطحی، با مانور روی منابع زیرزمینی، تأمین آب این کلانشهر، صورت می‌گیرد، اما کاهش منابع سطحی که منابع اصلی تأمین آب شرب تهران هستند، این کلانشهر را با ناپایداری تأمین آب مواجه کرده و وارد تنش آبی می‌کند. همین اتفاقی که امسال به دلیل کم‌بارشی مفرط در تهران رخ داده است. 

در سال آبی جاری، میزان بارش‌های تهران بیش از ۷۰ درصد (۷۳ درصد) نسبت به سال‌های نرمال کاهش داشته و همین مسئله در ادامه پنج‌سال خشک، موجب شده تا ذخایر سدهای پنج‌گانه تهران به کمترین میزان تاریخی خود برسند. 

بر اساس آخرین آمار رسمی شرکت مدیرین منابع آب ایران در تاریخ ۲۷ دی‌ماه ۱۴۰۴، وضعیت سدهای تهران بدین شرح است: 

وضعیت سد کرج (امیرکبیر)

سد کرج (امیرکبیر) که یکی از مهم‌ترین منابع تأمین آب تهران است، از مجموع ظرفیت ۲۰۵ میلیون مترمکعبی مخزن خود، تنها ۶ میلیون مترمکعب ذخیره آبی دارد. این بدان معناست که تنها ۳ درصد از مخزن این سد پُر بوده و ۹۷ درصد آن خالی است. 

با توجه به اینکه حجم مرده سد کرج حدود ۱۰ میلیون مترمکعب برآورد شده است، این سد مدتهاست به حجم مرده رسیده است. برداشت از منابع ذخیره این سد بیش از یک‌ماه است که متوقف شده و تنها خروجی سد، میزان آورد لحظه‌ای و روزانه آب به مخزن سد است. 

وضعیت سد لتیان

سد لتیان، یکی دیگر از سدهای مهم تأمین‌کننده آب تهران نیز با وضعیت مشابهی روبرو است. از مجموع ۹۵ میلیون مترمکعب حجم مخزن این سد، تنها ۵ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده است که معادل ۵ درصد از ظرفیت کل مخزن است. متأسفانه، با توجه به اینکه حجم مرده این سد ۲۸ میلیون مترمکعب تعیین شده است، سد لتیان هم مدتهاست به حجم مرده رسیده و امکان بهره‌برداری از بخش قابل توجهی از ظرفیت آن وجود ندارد. این وضعیت می‌تواند تأثیر بسزایی بر میزان آب قابل تأمین برای مناطق تحت پوشش این سد داشته باشد. 

وضعیت سد لار

وضعیت سد لار نیز به مراتب بدتر است. این سد که به دلیل فرار آب همواره با مشکلاتی در زمینه ذخیره آب روبرو بوده، در سال جاری که ششمین سال خشک متوالی در تهران است، با کاهش شدید ذخایر آبی مواجه شده است. در حال حاضر، از مخزن ۹۶۰ میلیون مترمکعبی این سد، تنها ۱۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده است. با توجه به اینکه حجم مرده این سد ۲۳ میلیون مترمکعب اعلام شده است، سد لار نیز به حجم مرده رسیده و عملاً بخش زیادی از ظرفیت آن غیرقابل استفاده شده است. 

وضعیت سد ماملو

سد ماملو نیز از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست. این سد که در سامانه شرق تهران قرار دارد، دارای حجم مخزن ۲۵۰ میلیون مترمکعبی است، اما در حال حاضر تنها ۱۸ میلیون مترمکعب آب در آن ذخیره شده است. این بدان معناست که تنها ۷ درصد از مخزن این سد پُر بوده و ۹۳ درصد آن خالی است. با توجه به حجم مرده ۲۸ میلیون مترمکعبی این سد، سد ماملو نیز به حجم مرده رسیده است. 

وضعیت سد طالقان

در میان سدهای تأمین‌کننده آب تهران، سد طالقان ذخایر بهتری دارد اما وضعیت این سد بزرگ نیز در مقایسه با سال‌های قبل وضعیت خوبی نیست. این سد که از نظر حجم مخزن بزرگ‌ترین سد تأمین آب تهران و البرز محسوب می‌شود، دارای ظرفیت ۴۲۰ میلیون مترمکعبی است و در حال حاضر ۹۷ میلیون مترمکعب آب در آن ذخیره شده است. با توجه به اینکه حجم مرده این سد ۱۰۰ میلیون مترمکعب اعلام شده است، سد طالقان هم به حجم مرده رسیده است. 

به طور کلی، از مجموع پنج سد تأمین‌کننده آب تهران، برای اولین بار، تمامی سدها به حجم مرده رسیده‌اند که این امر زنگ خطری جدی برای تأمین آب پایدار در پایتخت است. 

منبع: تسنیم