تتوهای باستانی برای زیبایی انجام می‌شدند یا درمان؟

بررسی‌های باستان‌شناسی تازه نشان می‌دهد که تتو، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین اشکال بیان فرهنگی انسان، قدمت 5200 ساله در جهان و اروپا دارد. شواهد به‌دست‌آمده از مومیایی‌های طبیعی، به‌ویژه مومیایی «اوتزی» که به «مرد یخی آلپ» شهرت دارد، نشان می‌دهد که تتو در دوران پیش از تاریخ نه صرفاً یک تزئین بدنی که پدیده‌ای چندوجهی با کارکردهای درمانی، آیینی و اجتماعی بود.

 به نقل از نشنال جئوگرافی، یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که انسان‌های اولیه هزاران سال پیش از این، بدن خود را به بوم انتقال معنا تبدیل کرده بودند. مطالعه مومیایی‌های تتو شده باستانی در اروپا و دیگر نقاط جهان نشان می‌دهد که این عمل، ریشه‌ای عمیق در تاریخ تمدن انسان داشته و سابقه آن به دوران نوسنگی بازمی‌گردد.

مرد یخی و قدیمی‌ترین تتوهای اروپا

براساس این گزارش، مهم‌ترین و قدیمی‌ترین شاهد تاریخی فرهنگ تتو، مومیایی معروف به «اوتزی» است؛ انسانی که حدود سال ۱۹۹۱ میلادی در یخ‌های رشته ‌کوه آلپ در مرز کنونی اتریش و ایتالیا، کشف شد. بررسی‌ها نشان داد که او بیش از ۵۲۰۰ سال پیش زندگی می‌کرد و بدنش به طور طبیعی در یخ حفظ شده است.

«اوتزی» نه ‌تنها یکی از قدیمی‌ترین مومیایی‌های طبیعی انسان در جهان است، بلکه بدن او حامل ۶۱ نقش تتو است؛ مجموعه‌ای از خطوط و نشانه‌های ساده که در نقاط مختلف بدن از جمله زانوها، مچ پا، پشت و بخش‌هایی از تنه دیده می‌شود. این تتوها، قدیمی‌ترین نمونه‌های شناخته‌شده تتو در اروپای غربی محسوب می‌شوند.

نشنال جئوگرافی براساس بررسی باستان‌شناس‌ها گزارش داده است که تتوهای اوتزی با روشی ابتدایی اما کارآمد ایجاد شده‌اند. در این روش که شباهت زیادی به تکنیک «دست‌ پوک» در تتوهای سنتی امروزی دارد، پوست با ابزار نوک ‌تیز سوراخ می‌شد و سپس دوده یا ذغال سوخته به داخل زخم‌ها مالیده می‌شد تا نقش‌ها شکل بگیرند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که انسان‌های پیش از تاریخ نه ‌تنها ابزار لازم بلکه دانش عملی انجام این کار را نیز در اختیار داشتند.

آیین‌ها و باورهای نمادین یا کاربرد درمانی؟

یکی از پرسش‌های اصلی باستان شناس ها و پژوهشگران در پروژه بررسی تتوهای باستانی، معنای تتوهای انجام شده بود. محل قرارگیری بسیاری از نقش‌ها، به‌ویژه روی مفاصل، زانوها و مچ پا، توجه دانشمندان را جلب کرد. این نقاط معمولاً در معرض فشار و درد مزمن قرار دارند و همین موضوع باعث شد برخی پژوهشگران احتمال دهند که تتوهای باستانی بر مومیایی ها کاربرد درمانی داشتند.

براساس این فرضیه، تتوها ممکن است نوعی روش تسکین درد یا درمان بیماری‌های اسکلتی و مفصلی بوده باشند؛ روشی که شباهت‌هایی با طب سوزنی سنتی دارد و نشان می‌دهد انسان‌های آن دوره درک تجربی از بدن و درد داشتند.

در کنار فرضیه درمانی، برخی پژوهشگران معتقدند که تتوها می‌توانستند کارکرد آیینی یا نمادین داشته باشند. دانشمندان در مطالعات خود به ‌ویژه در استفاده از نقش‌های هندسی بر بخش‌هایی از بدن مومیایی ها، مانند قفسه سینه را نشانه احتمالی باورهای مذهبی، هویت گروهی یا جایگاه اجتماعی فرد در جامعه دانسته اند. به گفته آن ها در جوامع باستانی، بدن انسان های پیش از تاریخ و عصر نوسنگی اغلب به ‌عنوان رسانه‌ای برای انتقال معنا، تعلق و قدرت نمادین بکار گرفته می شد که نقش های حک شده بر آن می تواند جایگاه فرد را مشخص کند. 

تتوهای باستانی از مصر تا قاره آمریکا

اگرچه «اوتزی» قدیمی‌ترین نمونه تتوی شناخته شده در اروپا را ارائه می‌دهد، اما شواهد نشان می‌دهد که تتو به مناطق دیگر جهان نیز محدود نبوده است. 

در مصر باستان، بازبینی مومیایی‌ها با استفاده از فناوری تصویربرداری مادون‌ قرمز نشان داد که برخی مومیایی های مصری دارای تتوهای نمادین بودند. این تتوها که قدمت آن‌ها به حدود ۳۳۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد، اغلب شامل نقوش حیوانی یا اشکال هندسی خاص بودند.

همچنین در قاره آمریکا و دیگر مناطق، نشانه‌هایی از تتو بر بقایای انسانی کشف شده به دست آمد که بیانگر استفاده گسترده از این شیوه برای بیان باورهای جادویی، آیینی یا اجتماعی در فرهنگ‌های باستانی قاره آمریکا است.

با وجود پیشرفت‌های علمی و تحلیل‌های دقیق، باستان شناس‌ها و پژوهشگران هنوز معنای نهایی تتوهای باستانی را کشف نکرده اند و دلیل وجود تتو در برخی اجساد و مومیایی های باستانی که قدیمی ترین آن ها 5200 سال قدمت دارد، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

پژوهشگران هنوز نمی‌توانند با قطعیت بگویند که آیا این نقش‌ها بیشتر جنبه درمانی داشته‌اند یا بیانگر باورهای معنوی و هویتی بوده‌اند. اما آنچه مورد تایید دانشمندان و باستان شناس‌ها است آن است که موضوع تتو در انسان‌های پیش از تاریخ، پدیده‌ای فراتر از یک تزئین ساده بود.

منبع: ایلنا