نقشه تورم استان ها در دیماه 1404 / رکورد سیستانوبلوچستان با تورم ۱۳.۵ درصدی
تورم دیماه ۱۴۰۴ تنها یک تصویر ملی ندارد؛ بررسی دادههای استانی مرکز آمار ایران نشان میدهد افزایش قیمتها بسته به جغرافیا، شدتهای متفاوتی پیدا کرده و نقشهای ناهمگون از فشار معیشتی در کشور ترسیم شده است.
جزئیات آماری از تورم دیماه حکایت از آن دارد که استانهای مرزی، کمتر برخوردار و برخی مناطق با سهم بالاتر خوراکیها در سبد مصرفی، تورمی بالاتر از میانگین کشور را تجربه کردهاند. در مقابل، استانهایی مانند تهران و البرز با تورم ماهانه پایینتر از متوسط، تصویری متفاوت از وضعیت قیمتها ارائه میدهند.
این شکاف استانی، اهمیت بررسی تورم فراتر از عدد کل کشور را دوچندان میکند؛ چراکه فشار واقعی تورم، در سطح استانها و زندگی روزمره خانوارها معنا پیدا میکند.
دیماه از این منظر، ماه برجستهای در روند تورم استانی محسوب میشود؛ ماهی که هم تورم ماهانه و هم تورم نقطهبهنقطه در بسیاری از استانها به سطوحی رسیده که زنگ خطر تشدید نابرابری را به صدا درآورده است. نقشه تورمی دیماه نشان میدهد مهار گرانی، بدون توجه به تفاوتهای جغرافیایی، تصویری ناقص از واقعیت اقتصاد ایران ارائه خواهد داد.
جهش دو رقمی قیمتها؛ تورم ماهانه بالای ۱۰ درصد در ۷ استان
بررسی تورم ماهانه استانها در دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد، شوک افزایش قیمتها در برخی مناطق کشور بهمراتب شدیدتر از میانگین ملی بوده است. در حالی که تورم ماهانه کل کشور ۷.۹ درصد ثبت شده، 7 استان با تورم ماهانه دو رقمی مواجه شدهاند؛ وضعیتی که از تمرکز فشار تورمی در نقاط خاصی از کشور حکایت دارد.
در مقابل، برخی استانها تورم ماهانه پایینتری را ثبت کردهاند. تهران با تورم ۵.۸ درصد، البرز با ۶ درصد و سمنان با ۶.۳ درصد، از جمله استانهایی هستند که افزایش قیمتها در آنها کمتر از متوسط کشور بوده است. این اختلاف نشان میدهد شوک تورمی دیماه بهصورت یکنواخت در کشور توزیع نشده و شدت آن به عوامل منطقهای، ساختار مصرف و شرایط اقتصادی استانها وابسته بوده است.
افزایش شکاف تورمی در میان استانها
نکته قابل توجه آن است که بسیاری از استانهای دارای تورم ماهانه بالا، همزمان تورم نقطهبهنقطهای بالاتر از ۶۵ درصد را نیز تجربه کردهاند؛ برای مثال کردستان با تورم نقطهای ۷۳.۶ درصد، لرستان با ۷۳.۵ درصد و کرمانشاه با ۷۲.۷ درصد در زمره استانهای با بیشترین فشار قیمتی قرار دارند. همزمانی تورم ماهانه و نقطهای بالا نشان میدهد جهش دیماه تنها یک نوسان مقطعی نبوده، بلکه بخشی از یک روند فزاینده در برخی استانهاست؛ روندی که میتواند شکاف تورمی میان مناطق کشور را در ماههای آینده عمیقتر کند.
سفرههای نابرابر؛ تورم بالای ۱۰۰ درصد خوراکیها در فارس و لرستان
دادههای استانی مرکز آمار ایران نشان میدهد، فشار تورم خوراکیها در دیماه ۱۴۰۴ بهطور نابرابر در استانها توزیع شده و در برخی مناطق به سطوح کمسابقهای رسیده است. تورم نقطهبهنقطه گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» در استان فارس به ۱۰۵.۵ درصد و در استان لرستان به ۱۰۳.۴ درصد رسیده؛ به این معنا که هزینه تأمین مواد غذایی در این استانها بیش از دو برابر مدت مشابه سال قبل شده است. این ارقام، فاصلهای معنادار با میانگین کشوری تورم خوراکیها که ۸۹.۶ درصد ثبت شده، دارند.
پس از فارس و لرستان، استان کرمانشاه با تورم نقطهای ۱۰۰.۲ درصد، قزوین با ۹۸.۷ درصد، البرز با ۹۷.۷ درصد و کردستان با ۹۷ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند. در مقابل، استانهایی مانند خراسان جنوبی با ۷۳.۴ درصد، بوشهر با ۷۵.۵ درصد و گیلان با ۷۶.۶ درصد، تورم خوراکیها پایینتری نسبت به سایر استانها تجربه کردهاند؛ هرچند این ارقام نیز همچنان بسیار بالا و فشارزا هستند.
در تورم ماهانه خوراکیها نیز شکاف استانی قابل توجه است. سیستان و بلوچستان با تورم ماهانه ۲۱.۱ درصد، لرستان با ۱۹.۹ درصد و فارس با ۱۸.۸ درصد، بالاترین افزایش قیمت مواد غذایی را تنها در یک ماه ثبت کردهاند. این در حالی است که تورم ماهانه خوراکیها در تهران ۱۱.۹ درصد و در اصفهان ۱۲.۴ درصد بوده است.
برآیند این ارقام نشان میدهد سفره خانوارها بسته به محل سکونت، بهطور نابرابر تحت فشار قرار گرفته است. به زبان ساده، خانواری که در استانهایی مانند فارس یا لرستان زندگی میکند، برای خرید مواد غذایی مشابه، بسیار بیش از میانگین کشور هزینه میپردازد؛ واقعیتی که تورم را از یک مساله ملی به چالشی منطقهای و معیشتی تبدیل کرده است.
تورم آرامتر در کلانشهرها؛ تهران زیر میانگین، استانهای مرزی بالاتر از کشور
بررسی تورم استانی در دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد الگوی افزایش قیمتها در کلانشهرها با بسیاری از استانهای مرزی و کمتر برخوردار تفاوت معناداری دارد. در حالی که میانگین تورم ماهانه کل کشور ۷.۹ درصد ثبت شده، استان تهران با تورم ماهانه ۵.۸ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۴۹.۵ درصد، یکی از پایینترین سطوح تورمی را در میان استانها تجربه کرده است.
نرخ تورم سالانه تهران نیز با ثبت عدد ۴۰ درصد، بهطور محسوسی پایینتر از میانگین کشوری ۴۴.۶ درصد قرار دارد. وضعیتی مشابه در استان البرز نیز دیده میشود؛ جایی که تورم ماهانه ۶ درصد، تورم نقطهای ۵۷.۸ درصد و تورم سالانه ۴۴.۱ درصد ثبت شده است. استانهای اصفهان با تورم ماهانه ۷.۴ درصد و گیلان با ۷.۴ درصد نیز در زمره مناطقی قرار دارند که افزایش قیمتها در آنها ملایمتر از بسیاری از استانهای دیگر بوده است. مازندران با تورم ماهانه ۷.۸ درصد و نرخ سالانه ۴۴.۶ درصد نیز نزدیک به میانگین کشور حرکت کرده است.
در مقابل، استانهای مرزی و کمتر برخوردار مانند سیستان و بلوچستان، کردستان، کرمانشاه، ایلام و خوزستان، تورمهایی بالاتر از متوسط کشور را تجربه کردهاند. برای مثال، تورم سالانه در خوزستان به ۴۹.۶ درصد، در سمنان به ۵۰.۵ درصد و در مرکزی به ۵۰.۱ درصد رسیده است.
این اختلاف نشان میدهد تمرکز فعالیتهای اقتصادی، دسترسی بهتر به بازارها و سهم بالاتر خدمات در کلانشهرها، تا حدی از شدت شوکهای قیمتی کاسته است. بهطور خلاصه، نقشه تورمی دیماه نشان میدهد محل زندگی، نقشی تعیینکننده در میزان فشار تورم دارد؛ واقعیتی که سیاستگذاری یکسان برای همه استانها را با چالش جدی مواجه میکند.
منبع: تحارت نیوز
