کشف معبد 2 هزارسالۀ «میترا» و سکّههای رومی در جریان پروژۀ خانهسازی در آلمان
باستانشناسان یک نیایشگاه شگفتانگیز مربوط به دوران روم باستان را که به خدای «میتراس» اختصاص داشته، در مرکز تاریخی شهر رگنسبورگ کشف کردهاند. این مکان قدیمیترین نیایشگاه میترایی شناختهشده در ایالت بایرن آلمان و نخستین نیایشگاه رومی است که تاکنون در بخش قدیمی رگنسبورگ پیدا شده است.
فرادید| این کشف در جریان بررسیهای باستانشناسی معمول به دست آمد؛ بررسیهایی که پیش از آغاز یک پروژهٔ ساختوساز مسکونی انجام میشد. همانطور که در شهر قدیمی و لایهلایهٔ رگنسبورگ انتظار میرفت، تیم حفاری با نشانههایی از سکونت انسان از دوران پیشاتاریخ، دورهٔ رومی و قرون وسطی روبهرو شد و در ابتدا هیچیک از یافتهها غیرعادی به نظر نمیرسید.
به گزارش فرادید؛ اما پس از چندین ماه حفاری که به دلیل محدودیتهای فیزیکی محل در چند مرحله بین بهار تا پاییز ۲۰۲۳ انجام شد، اهمیت واقعی این یافتهها آشکار شد. مجموعهٔ کشفیات نشان میداد که در این محل زمانی یک «میترایوم»، یعنی نیایشگاه پیروان آیین میتراس، وجود داشته است. اگرچه خود معبد از چوب ساخته شده بود و بخش عمدهٔ آن از بین رفته، اما شواهد مختلف نقش تعیینکنندهای داشتند. از جمله یک سنگ نذری با کتیبهای ناخوانا، قطعاتی از لوحهای نذری که معمولاً در نیایشگاههای میترایی دیده میشود، اجزای مربوط به طاقچهٔ آیینی و تعداد زیادی سکه.
نمونههایی از سکههای یافت شده در معبد که مربوط به دوران حکومت امپراتور هادریان هستند
بر اساس شواهد به دست آمده از سکهها، این نیایشگاه بین سالهای ۸۰ تا ۱۷۱ میلادی فعال بوده است؛ یعنی در دورهای که دژ نظامی رومی در کومپفمول و سکونتگاه دانوبیِ وابسته به آن وجود داشت، پیش از آنکه اردوگاه لژیونرها در رگنسبورگ تأسیس شود. یافتههای دیگری نیز این شناسایی را تقویت کرد؛ از جمله قطعات ظروف سفالی با نقش مار، بخوردانها و کوزههای دستهدار. چنین اشیایی بهطور مستقیم با آیینهای میترایی مرتبطاند.
بخشی از یک کتیبۀ یافت شده در معبد
ماکسیمیلیان اونتروپ، کارشناس باستانشناسی رومی در موزههای شهر رگنسبورگ، اهمیت این کشف را چنین توضیح میدهد: این کشف از دو جهت بینظیر است؛ نخست اینکه اولین نیایشگاه رومی است که تاکنون در شهر قدیمی رگنسبورگ شناسایی شده و دوم اینکه قدیمیترین نیایشگاه از میان نه نیایشگاه میترایی شناختهشده در بایرن به شمار میرود. آیین میتراس در اواخر سدهٔ دوم میلادی به اوج خود رسید، اما با گسترش مسیحیت در سدههای چهارم و اوایل پنجم میلادی رو به افول گذاشت و سرانجام ناپدید شد. میتراس ایزد مورد پرستش در این فرقۀ رومی بود که در سدههای یکم تا چهارم میلادی میان سربازان و بازرگانان محبوبیت داشت؛ ریشهٔ این ایزد به خدای ایرانی میترا بازمیگردد.
