بازگشت شکوه صفوی پس از ۴ دهه سکوت | عبور از درهای ممنوعه کاخ جهانی اصفهان!

این یک بازگشایی معمولی نیست؛ بلکه یک بازگشت تاریخی است. در اسفند ماه ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۶)، ایران به کانون توجه میراث جهانی تبدیل می‌شود تا یکی از نفیس‌ترین آثار زرین خود را در مکانی به نمایش بگذارد که چهار دهه از دید عموم مخفی بود.

‌جام زرین ایرانی

‌تصور کنید وارد تالاری می‌شوید که آخرین بار پادشاهان صفوی در آن از سفیران کشورهای دور دست پذیرایی می‌کردند؛ تالاری که ۴۰ سال به دلیل مرمت‌های حساس و شرایط حفاظتی، هیچ بازدیدکننده‌ای را به خود ندیده بود. اما شگفتی اصلی در مرکز این کاخ نهفته است: «جام زرین ایرانی». این اثر که به عنوان شاهکار فلزکاری باستان شناخته می‌شود، قرار است در اسفندماه زیر تدابیر شدید امنیتی و با سیستم‌های نورپردازی نانو (تکنولوژی جدید ۲۰۲۶) به نمایش درآید. اما در چهل‌ستون چه می‌گذشت و چرا این جام زرین، فراتر از طلا، حامل کدهایی از تمدن‌های گمشده است.

‌خروج از تبعیدگاه سنگی؛ کاخی که دوباره متولد شد

‌کاخ چهل‌ستون اصفهان، جواهری که یونسکو آن را بخشی از میراث جهانی «باغ ایرانی» می‌داند، پس از طی کردن یکی از طولانی‌ترین پروژه‌های مرمت در قرن اخیر، حالا به طور کامل در دسترس است. بخش‌هایی از کاخ که دهه‌ها به عنوان انبار یا کارگاه‌های سری مرمت استفاده می‌شد، حالا با استانداردهای موزه‌داری جهانی ۲۰۲۶ بازسازی شده‌اند. طبق گزارش‌های تخصصی، سیستم‌های هوشمند کنترل رطوبت در زیر این بنا نصب شده تا نقاشی‌های دیواری بی‌نظیر آن که نمادهای اساطیری را روایت می‌کنند، از گزند زمان در امان بمانند.

‌اما ستاره این نمایش، جام زرین معروفی است که تاریخ‌نگاران آن را با کشفیات بزرگ قرن مقایسه می‌کنند. این جام که گفته می‌شود در نزدیکی یکی از سایت‌های باستانی در وضعیتی عجیب (بر روی سینه یک جنگجو) یافت شده، قرار است به عنوان نماد پیوند هنر و قدرت در ایران باستان در معرض دید قرار گیرد. ظرافت حکاکی‌های روی این جام به قدری بالاست که تنها با میکروسکوپ‌های مخصوص می‌توان جزئیات پنهان در لایه‌های آن را دید؛ جزئیاتی که قصه‌هایی از نبردهای کیهانی و صلح‌های بزرگ را روایت می‌کنند.

‌اتاق چهارشنبه‌سوری؛ مرموزترین بخش کاخ

‌در میان بخش‌های تازه بازگشایی شده، یک اتاق کوچک در جنوب شرقی کاخ وجود دارد که میان باستان‌شناسان به «اتاق چهارشنبه‌سوری» مشهور شده است. نقاشی‌های روی دیوار این اتاق، آیین‌های آتش و جشن‌های باستانی را به شکلی زنده به تصویر کشیده‌اند که تا پیش از این، به دلیل لایه‌های دوده و فرسودگی قابل تشخیص نبودند. حالا با استفاده از لیزرهای پاک‌کننده (تکنولوژی جدید ۲۰۲۶)، رنگ‌های لاجوردی و طلایی اصلی این آثار به شکلی بازگشته‌اند که گویی همین دیروز نقاشی شده‌اند.

‌توپ‌های صفوی و گنجینه‌های انبار شده

‌علاوه بر جام زرین، اشیایی از مخازن مخفی بیرون آمده‌اند که تا به حال رنگ آفتاب را ندیده بودند. از جمله این آثار، توپ‌های جنگی دوره صفوی و ادواتی است که نشان‌دهنده قدرت مهندسی نظامی آن دوران است. این اشیا حالا در «موزه سنگ» و فضاهای بازسازی شده کاخ، چیدمانی متفاوت پیدا کرده‌اند تا تجربه‌ای سه‌بعدی از زندگی در عصر صفوی را برای مخاطب بازسازی کنند.

منبع: همشهری