«سنگ دیوار طویله» اثر باستانی 3 هزارساله از آب درآمد
شواهد نشان میدهد این قالب خاص به شدت استفاده شده است. الگوهای سایش حاکی از آن است که دهها سرنیزه احتمالاً از آن ریختهگری شدهاند.
فرادید| سنگی که سالها به عنوان بخشی از پی یک طویله قدیمی در جنوب موراویا در جمهوری چک نادیده گرفته شده بود، اکنون به عنوان یک قالب ریختهگری نادر از عصر برنز شناسایی شده است.
به گزارش فرادید، این کشف، نور تازهای بر فنآوری فلزکاری پیش از تاریخ و ارتباطات دوربرد در اروپای مرکزی میافکند. این یافته که ابتدا توسط رادیو پراگ گزارش شد، نشان میدهد این صفحه سنگی معمولی حدود ۳۰۰۰ سال پیش برای تولید سرنیزههای برنزی در منطقهای که امروزه جمهوری چک نامیده میشود، استفاده میشده است.
داستان از سال ۲۰۰۷ در روستای مورکوفکی در جنوب شرقی موراویا آغاز شد. صاحبخانهای متوجه سنگی مستطیلشکل شد که کمی از خاک باغچهاش بیرون زده بود. سالها این سنگ به نظر صرفاً یکی از مصالح ساختمانی قدیمی به کار رفته در پی طویله میآمد. اما بررسی دقیقتر متخصصان مؤسسه باستانشناسی موزه موراویا همه چیز را تغییر داد. کارشناسان تشخیص دادند که این شیء نه یک سنگ معمولی، بلکه یک قالب ریختهگری (به اصطلاح فنی: ماتریس) برای تولید سرنیزههای برنزی در عصر برنز بوده است.
در یک روی سنگ، باستانشناسان فرورفتگی منفی دقیقاً به شکل تیغه سرنیزه را شناسایی کردند که با ظرافت حکاکی شده بود. جزئیات و حفظشدگی حفره نشاندهنده استفاده مکرر و ماهرانه از آن است.این قالب به اواخر عصر برنز تعلق دارد؛ دورهای که متالورژی برنز در اروپای مرکزی به اوج پیشرفت خود رسیده بود. اهمیت ویژه این شیء نه تنها در کیفیت ساخت آن، بلکه در شواهدی است که از تولید سازمانیافته و احتمالاً سریالی سلاح ارائه میدهد.
تحلیل زمینشناختی جزئیات شگفتانگیز دیگری را آشکار کرد: خود سنگ بومی موراویا نیست. پژوهشگران آن را به عنوان توف آتشفشانی شناسایی کردند؛ نوعی سنگ که عمدتاً در منطقه کارپات یافت میشود. منشأ احتمالی آن دامنههای جنوب شرقی کوههای بوک (Bükk) در مجارستان امروزی است.حمل چنین ماده سنگین و حجیمی در عصر برنز کار سادهای نبود. این امر حاکی از وجود مسیرهای تجاری تثبیتشده یا پیوندهای فرهنگی میان موراویا و حوضه گستردهتر کارپات است. در آن دوران، اروپای مرکزی منزوی نبود، بلکه بخشی از شبکهای بههمپیوسته از جوامع بود که مواد خام، کالاهای ساختهشده و دانش متالورژی را مبادله میکردند.حوضه کارپات یکی از مراکز اصلی تولید برنز در اروپا به شمار میرفت؛ منطقهای غنی از سنگ معدن مس و مرتبط با منابع قلع ضروری برای ساخت برنز. حضور قالبی سنگی از کارپات در موراویا نشان میدهد که تخصص فنی و ابزارهای تخصصی چگونه میان مناطق مختلف گردش مییافت.
عصر برنز در قلمرو جمهوری چک امروزی تقریباً از ۲۳۰۰ تا ۸۰۰ پیش از میلاد ادامه داشت. در این دوره، جوامع از جوامع کوچک کشاورزی به ساختارهای سلسلهمراتبیتر با نخبگان نوظهور گذار کردند. کنترل منابع فلزی و تولید سلاح احتمالاً نقش کلیدی در تعیین جایگاه اجتماعی و قدرت داشت.موراویا به ویژه تحت تأثیر گروههای فرهنگی مانند فرهنگ میدان خاکستر (Urnfield) بود که به خاکسپاری سوزاندنی و سنتهای گسترده فلزکاری شهرت داشت. آثار برنزی این دوره شامل شمشیر، تبر، داس، جواهرات، کلاهخود، ساقبند و سرنیزه میشود.سرنیزههای تولیدشده با قالب مورکوفکی دارای دندههایی در امتداد تیغه و برآمدگی برجسته روی سوکت بودند؛ ویژگیهایی معمول در سبک سلاحهای کارپاتی. این طراحی استحکام ساختاری را افزایش میداد و همزمان لبه تیز و نافذ را حفظ میکرد. چنین سلاحهایی هم ابزارهای عملی جنگ و هم نمادهای پرستیژ بودند.
