علاقۀ عجیب شامپانزهها به «کریستال»
انسانها از دیرباز مجذوب کریستالها بودهاند. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که اجداد ما حداقل ۷۸۰ هزار سال است که کریستالهای کوچک کوارتز و کلسیت را جمعآوری کردهاند و آنها را حتی به پناهگاههای خود میآوردند، بدون اینکه کاربرد عملی مشخصی داشته باشند. اما چرا این سنگهای درخشان تا این حد جذاب هستند؟
فرادید| مطالعهای جدید نشان میدهد که شامپانزهها که نزدیکترین خویشاوندان زنده انسان تلقی میشوند نیز به کریستالها علاقهمندند و آنها را با ارزش میدانند.
به گزارش فرادید؛ این موضوع میتواند توضیحی تکاملی برای علاقه دیرینه انسانها به کریستالها باشد، چرا که طبق نظر زیستشناسان تکاملی، انسانها و شامپانزهها حدود ۶ تا ۸ میلیون سال پیش از یک جد مشترک منشعب شدند.
آزمایشها با شامپانزهها
در یک مرکز نجات نخستیها، دو گروه کوچک شامپانزه مورد آزمایش قرار گرفتند. در اولین آزمایش، یک کریستال کوارتز چندوجهی به ارتفاع حدود یک فوت روی سکویی در حیاط هر گروه گذاشته شد و سنگی معمولی و بیرنگ روی سکویی دیگر.
ابتدا شامپانزهها به هر دو سنگ کنجکاو بودند، اما خیلی زود سنگ ساده را نادیده گرفتند و تمام توجهشان به کریستال معطوف شد. آن را برداشتند، از زوایای مختلف بررسی کردند و در نهایت به داخل محل خوابشان بردند. در یک گروه، محققان برای بازگرداندن کریستال مجبور شدند با شامپانزهها معامله کنند و به آنها موز و ماست بدهند، که نشان میدهد حیوانات آن را با ارزش میدانستند.
در آزمایش دوم، محققان تودهای از سنگریزهها را که چند کریستال کوچک کوارتز و کلسیت در آن بود، به شامپانزهها دادند. شامپانزهها کریستالها را برداشتند، آنها را در نور نگاه کردند، در دهانشان حمل کردند و دوباره به محل خوابشان بردند.
در آزمایش سوم، کریستال دیگری به نام پیریت با ظاهر مکعبی و فلزی به توده اضافه شد. یکی از شامپانزهها به نام سندی توده را برداشت و کریستالها را از سنگریزهها جدا کرد. توانایی او در تشخیص و دستهبندی کریستالها بر اساس شفافیت، تقارن و درخشندگی محققان را شگفتزده کرد.
دلایل علاقه شامپانزهها و انسانها
محققان معتقدند هم انسانهای اولیه و هم شامپانزهها به شکلهای هندسی منظم و شفافیت کریستالها جذب شدهاند. برخلاف بیشتر اشیای طبیعی که نامنظم یا منحنی هستند، کریستالها معمولاً چند وجه صاف و منظم دارند که احتمالاً توجه اجداد ما را جلب میکرده است.
به گفته مایکل هاسلم، باستانشناس، این مطالعه نشان میدهد که شامپانزهها «به نظر علاقه مشترک ما به اشیای درخشان و شفاف را دارند».
مسیر تحقیقات آینده
محققان قصد دارند شخصیت شامپانزههای مختلف را بررسی کنند تا ببینند آیا برخی بیشتر به کریستالها علاقه دارند یا خیر. همچنین برنامهریزی برای آزمایشهای مشابه با شامپانزههای وحشی، گوریلها و بونوبوها در دستور کار است تا مشخص شود این علاقه بین نخستیهای بزرگ گستردهتر است یا خیر.
