تصاویر| طرنگ، رازی‌ میان کوهستان و کویر؛ شگفتانه‌ خالق زیبایی‌ها در جنوب غربی کرمان

جایی که کویر جولان می‌دهد، در دل جنوب غربی استان کرمان، غاری شگفت‌انگیز و کمتر شناخته شده به نام “طرنگ” آرمیده است. این غار آهکی طولانی و آبی، با مناظر خیره‌کننده و پدیده‌های طبیعی منحصر به فرد، مقصدی رویایی برای گردشگران نوروزی و علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی است که رازهای شگفت‌انگیز خود را در سکوت کوهستان‌های کرمان‌ به نمایش می‌گذارد.

جنوب غربی کرمان، سرزمینی پر از شگفتی‌های طبیعی است که یکی از این گنجینه‌های پنهان، غار طرنگ نام دارد. این غار آهکی طولانی و آبی، با مناظر خیره‌کننده‌ای و پدیده‌های طبیعی شگفت‌انگیز، مقصدی رویایی برای گردشگران نوروزی و علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی است.

بسیاری کرمان را تنها با اقلیم کویری و گرمش می‌شناسند، اما این استان پهناور، رازهایی در دل خود دارد که شاید شگفت‌انگیزتر از غار علیصدر همدان باشند. غار طرنگ، در ۷۰ کیلومتری شهرستان بافت، در مرتفع‌ترین نقطه استان کرمان قرار گرفته و مسیری کوهستانی با درختان بادام کوهی، بنه، و انجیر وحشی، شما را به سوی دهانه این غار اسرارآمیز هدایت می‌کند.

متاسفانه، به دلیل کمبود اطلاع‌رسانی و زیرساخت‌های گردشگری، غار طرنگ هنوز ناشناخته مانده است. اما این غار آهکی، که طولانی‌ترین و مهمترین غار استان کرمان محسوب می‌شود، با حوضچه آبی زیبا و جلوه‌های طبیعی بی‌نظیرش، شایسته توجه و بازدید است.

سفر به غار طرنگ، ماجراجویی هیجان‌انگیزی است که علاوه بر نیاز به انگیزه کوهنوردی، نیازمند تجهیزات مناسب نیز است.

درون غار، با دالان‌های پیچ در پیچ، تالارهای خیره‌کننده، و ساختارهای صخره‌ای شگفت‌انگیزی روبرو خواهید شد که از رسوبات کربنات تشکیل شدهاند.

از استالاکتیت‌ها (چکنده‌ سنگها) و ستون‌های سنگی گرفته تا حوضچه آبی آرام و تالار چکیده‌ها با سقف موجدار و شیری رنگ، هر گوشه از این غار داستانی برای گفتن دارد.

اگر به دنبال تجربه‌ای متفاوت و کشف یکی از زیباترین شگفتی‌های طبیعی ایران هستید، غار طرنگ در کرمان را فراموش نکنید.

سال‌ها پیش

سال‌ها پیش وقتی نوجوانی کنجکاو بودم برای نخستین بار به داخل این غار سفر کردم؛ هر چند مسیر ابتدایی رسیدن به غار به مهارت خاصی نیاز ندارد و با اندک انگیزه کوهنوردی به آن می‌رسید اما دهانه غار مسیری سخت و ناهموار دارد که ورود به آن علاوه بر روحیه خطرپذیری به تجهیزات کوهنوردی هم نیازمند است.

در ابتدای ورود به غار در صورت داشتن تجهیزات لازم کوهنوردی فضای داخلی آن را خواهید دید در غیر این صورت تاریکی مطلق و وجود دالان‌های پیچ در پیچ قطعا شما را گمراه می‌کند. این غار آهکی از چندین تالار و راهرو تشکیل شده و شامل مجموعه فریبنده‌ای از استالاکتیتها(چکنده سنگ)، ستون‌های سنگی و ساختارهای صخرهای است که از رسوبات کربنات تشکیل شدهاند.

اگر حواستان نباشد و چراغ راهنمای کوهنوردی خاموش شود قطعا مسیر خود را در میان تالارها گُم خواهید کرد یا میزبان خفاش‌های بیخبر از همه جایی می‌شوید که شما را با ستون‌های آهکی اشتباه می‌گیرند.

از مردم روستای طرنگ که بپرسید به شما خواهند گفت این غار حوضچه آبی بی نظیری در دل خود دارد اما تا نبینید باورتان نمی‌شود؛ حوضچه آبی در انتهای یکی از دالانها قرار گرفته و مسیر رسیدن به آن از دیگر تالارها آسان تر است به همین دلیل روستاییان و کوهنوردان تازه کار دیدن آن را بر سایر نقاط غار ترجیح می‌دهند.

غار طرنگ بافت

یکی از سخت‌ترین تالارهای غار طرنگ برای پیمایش تالار شکم دریده است، تالاری که بدون راهنمای کوهنوردی عبور از آن را به هیچکس پیشنهاد نمی‌کنیم. ۲ دالان در ۲ انتهای تالار شکم دریده قرار دارند که یکی از آنها به یک چاه هوایی( برای رسیدن به انتهای این تالار، پلکانی فلزی و محکم، که اندازه آن حدود هشت متر است، در محل دریدگی نصب کرده‌اند) ختم می‌شود و دیگری ادامه می‌یابد و به تالاری کوچک که زیستگاه خفاشهاست، می‌رسد.

سپس چاهی دیگر سر راه قرار دارد که با عبور از آن نخست به تالار چکیده‌ها می‌رسیم؛ سقف این تالار پوشیده از چکنده‌های (ستونی از مواد معدنی است که به صورت قندیلی از سقف غار آویخته باشد) موجدار و شیری رنگ است و در کف آن چند چکیده ستبر(تنومند) قرار دارند.

در انتهای تالار چکیده‌ها ۲ دهانه چاه وجود دارد که هر ۲ به تالارهای مملو از آب غار راه دارند؛ با عبور از مقابل تالار چکیده‌ها مهمترین بخش غار، که به نام فرشته آب و باروری و تقوا در فرهنگ باستان ایران، «آناهیتا» نامیده شده، می رسیم.

تالار آناهیتا شامل سه بخش، خشکی که با پرتگاهی به عمق پنج متر به لبه تقسیم آب می رسد، سمت چپ که گودال پُر از آب است و گودال آناهیتا نام دارد و تالار سمت راست که نهر آناهیتا از سمت راست آن خارج و وارد دهلیز یا تالار سمت چپ میشود.

در غار طرنگ آب روان و آرام در جریان است و سکوت غار را نمی‌شکند و تنها برخورد نور بر سطحی شفاف و ساده ما را متوجه حضور خود میکند؛ از هر سوی این آب که قدم به قدم لحظاتی همدمش شویم نفس زندگی در دل تاریکی میروید و خُنکای آب دست تر بر پوست خشکیده و چغر سطوح آهکی می‌کشد.

غاری که هنوز نیاز به غواصی و کاوش دارد

یک کوهنورد در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به اینکه در انتهای تالار اصلی غار طرنگ، ۲ دریاچه زیر زمینی در عمق ۸۵ متری زمین قرار گرفته است، گفت: عمق یکی از دریاچه‌ها سه متر است ولی عمق دریاچه دوم که به بیرون از غار نیز راه دارد و از درختان چنار پایین دست بیرون میآید هنوز متاسفانه کاوش نشده و نیاز به غواصی مجهز برای این موضوع وجود دارد.

رسول زندی با تاکید بر اینکه غار طرنگ از غارهای آهکی استان کرمان است، افزود: کف تالارهای غار به ضخامت چندین متر پوشیده از فضولات خفاشهاست که به دلیل ناامنی اکنون غار را ترک کرده‌اند و تنها جمعیت کوچکی از خفاش‌های حشره خوار هنوز در بخشهای خلوت تر غار زندگی می کنند.

وی با اشاره به اینکه غار طرنگ، درون کوهی به ارتفاع حدود سه هزار و ۴۰۰ متر با حوضه آبگیری وسیع در جهت گسلی تقریبا عمودی پدید آمده، گفت: ارتفاع غار از سطح دریا حدود ۲ هزار و ۲۰۰متر و ارتفاع روستا از سطح دریا ۲ هزار متر است.

این کوهنورد معتقد است: برخی غارها نیز که دسترسی مناسبی دارند مورد بازدید عمومی مردم قرار میگیرند، البته تعداد کمی از غارها چنین موقعیتی را دارند و اغلب آنها منحصراً مورد استفاده غارنوردان حرفهای قرار می‌گیرند.

به گفته وی هر چند مسیر دسترسی به غار طرنگ مناسب است ولی امکانات فنی برای ورود به غار پیش بینی نشده به خاطر همین است که سال ها تنها گردشگرانی موفق به ورود و دیدن قسمت‌های مختلف آن شدند که یا خطر کردند یا تخصص کوهنوردی داشتند.

زندی معتقد است برای گردشگری در این غار حتما باید کار فنی انجام شود و امکانات لازم برای گردشگری عموم در این غار فعلا فراهم نیست؛ هم اینک تنها با تجهیزات خاص کوهنوردی بازدید از این غار امکانپذیر است.

وی گفت: عبور از قسمت‌های مختلف این غار بویژه دالان‌ها و دهلیزهای آن به دلیل سطوح ارتفاعی زیادی که بعضی از این دالانها دارند صرفا با طنابهای کوهنوردی و توسط افرادی که تخصص صخره نوردی دارند، باید انجام شود.

عضو هیات رییسه کوهنوردی استان کرمان ادامه داد: با توجه به نبود امکانات و زیرساختهای لازم برای پیمایش غار طرنگ برای غارنوردی در این مکان به تجهیزاتی مثل کلاه ایمنی، کفش مخصوص غارنوردی، لباس مناسب، هدلامپ، طناب، کمک‌های اولیه، کارابین یا میلون و لوازم فرود و صعود نیاز است.

به نام گردشگری به کام تخریب

به گفته کارشناسان ایجاد آلودگی‌های صوتی از جمله فریاد و آواز و نواختن یا پخش موسیقی، دیوارنویسی، زباله افکنی، آتش افروزی، روشن کردن شمع، کندن و خارج کردن سنگ و ساختارها و سنگواره ها، خراش دادن سطوح، ورود غیر ایمن و بدون پوشش و دست زدن به دیواره‌ها، رها کردن فضولات انسانی، ورود به حوضچه‌های آب، توقف طولانی مدت در فضای غار، استفاده زیاد از نورافکن (به دلیل امکان ایجاد رفتار تهاجمی در خفاش ها و مرگ و میر نوزادان خفاش در مواجهه با نور شدید و همچنین آسیب به اکوسیستم غار و ایجاد ناامنی در محیط زندگی غارزیان)، اطراق در ورودی و دهانه غار و عکاسی با فلش آسیب های غیرقابل جبران برای اکوسیستم غار وارد میکند.

هرچند تاکنون مسیر پیمایش عمومی به غار طرنگ فراهم نشده اما طی این سال‌ها اندک افرادی با نام گردشگر ضمن تخریب‌های جزیی به زیست این غار آسیب زده‌اند.

زندی عضو هیات رییسه هیات کوهنوردی استان کرمان با اشاره به اینکه هر تغییر محیط زیستی که در غار اتفاق بیافتد میتواند آسیب کلی به اکوسیستم غار وارد کند، گفت: متأسفانه به دلیل بی‌توجهی گردشگران بخش بزرگی از قندیل‌ها و استلاگتیت‌های غار طرنگ شکسته و تخریب شدهاند.

وی تاکید کرد: متاسفانه در سال‌های گذشته بعضی گردشگران ناآگاه وقتی وارد این غار شدند با کندن سطوح آهکی به آن لطمه زیادی زدند؛ بسیاری از این غارها پس از میلیونها سال شکل گرفته‌اند و با جلوه‌های کم‌نظیر و ویژگی‌های اکولوژیکی خاص خود در شمار میراث‌های طبیعی ارزشمند کشورمان محسوب می‌شوند.

عضو هیات رییسه کوهنوردی استان کرمان با اشاره به اینکه غارها به مثابه مهمترین زیستگاه خفاش‌ها به عنوان نگاهبانان شبانه طبیعت هستند، تاکید کرد: در کشورهای پیشرفته این موضوع مدنظر است که در غارها حرکت انسان‌ها هم حتی باید با احتیاط انجام شود چه برسد که کسی بخواهد سطوح آهکی را بِکَنَد و در دکور خانه خود از آن نگهداری کند.

وی بیان کرد: برای حفاظت و حراست از غارها و جلوگیری از آسیب‌دیدن و نابودی آنها در بسیاری از کشورهای جهان قوانینی وضع شده است تا آثار طبیعی و تاریخی و میراث فرهنگی موجود در آنها از خرابی و دستبرد محفوظ بماند.

غار طرنگ کرمان، گنجینه‌ای طبیعی و ناشناخته است که با وجود جاذبه‌های بی‌نظیرش، همچنان از کمبود توجه و زیرساخت‌های گردشگری رنج می‌برد. این غار آهکی طولانی، با تالارهای شگفت‌انگیز، استالاکتیت‌های خیره‌کننده، و حوضچه آبی آرام، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی را برای علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی و ماجراجویی رقم می‌زند. با وجود مسیرهای چالش برانگیز و نیاز به تجهیزات کوهنوردی، زیبایی‌های غار طرنگ ارزش پیمودن این مسیر را دارد. امید است با افزایش اطلاع‌رسانی و توسعه زیرساخت‌ها، این میراث طبیعی کرمان بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و به یکی از مقاصد گردشگری مهم کشور تبدیل شود.

منبع: ایرنا