تصاویر| همه چیز درباره آواکس E-3؛ هواپیمایی که ایران هدف قرار داد
هواپیمای آواکس E-3 سنتری، بر پایه بدنه بوئینگ ۳۲۰-۷۰۷ ساخته شده و از دهه ۱۹۷۰ قلب تپنده سیستم فرماندهی و کنترل هوایی آمریکاست.
فرادید| در تازهترین ضربه به قابلیتهای هوایی آمریکا در خاورمیانه، نیروهای ایرانی با ترکیبی از موشکهای بالستیک و پهپادها به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی حمله کردند.
به گزارش فرادید، بر اساس گزارشهای تأییدشده والاستریت ژورنال، مجله ایر اند اسپیس فورسز و تصاویر ماهوارهای، این حمله حداقل یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوایی E-3 سنتری ارتش آمریکا را کاملاً منهدم کرد. علاوه بر این ۱۲ سرباز آمریکایی نیز در این عملیات زخمی شدند که حال دو نفر از آنها وخیم گزارش شده است.
این نخستین بار است که یک هواپیمای آواکس E-3 در جریان درگیری مستقیم هدف قرار میگیرد و به گفته کارشناسان، ضربهای نمادین و عملی به «چشم در آسمان» نیروی هوایی آمریکاست. ارزش هر فروند از این هواپیماها حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون دلار تخمین زده میشود.
آواکس E-3 سنتری؛ غول راداری که ایران هدف گرفت
هواپیمای E-3 سنتری، بر پایه بدنه بوئینگ ۳۲۰-۷۰۷ ساخته شده و از دهه ۱۹۷۰ قلب تپنده سیستم فرماندهی و کنترل هوایی آمریکاست. گنبد رادار چرخان معروف آن با قطر ۹.۱ متر، رادار پالس-داپلر را در خود جای داده که هر ۱۰ ثانیه یک دور کامل میچرخد و میتواند صدها هدف هوایی، زمینی و دریایی را همزمان ردیابی کند؛ از فاصلهای بیش از ۴۰۰ کیلومتر برای اهداف پایینپرواز تا ۵۲۰ کیلومتر برای اهداف در ارتفاع بالا.
این هواپیما نه فقط یک رادار پرنده است؛ بلکه یک مرکز فرماندهی متحرک به حساب می آید. خدمه آن شامل ۴ خلبان و ۱۳ تا ۱۹ متخصص ماموریت هستند که با لینکهای داده Link 16، اطلاعات را با جنگندهها، پایگاهها و ناوهای جنگی به اشتراک میگذارند.
برد پروازی آن بدون سوختگیری بیش از ۷۴۰۰ کیلومتر است و با سوختگیری هوایی، تقریباً نامحدود در آسمان میماند. از طوفان صحرا در ۱۹۹۱ گرفته تا عملیاتهای اخیر در افغانستان و عراق، E-3 همیشه «برج مراقبت آسمان» بوده است.
اما این غول ۴۶ متری حالا روی زمین، در حال پارک در پایگاه شاهزاده سلطان، خود را آسیبپذیر نشان داد. تصاویر منتشرشده از لاشه هواپیما نشان میدهد ضربه اصلی به بخش عقب و نزدیک گنبد رادار وارد شده و آن را غیرقابل تعمیر کرده است. همراه با آن، چندین هواپیمای تانکر سوخترسان KC-135 نیز آسیب دیدهاند.
زمینه حمله و اهمیت استراتژیک آواکس
این حمله در چارچوب تنشهای فزاینده میان ایران و آمریکا پس از درگیریهای گسترده منطقهای رخ داد. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) تاکنون از اظهارنظر مستقیم خودداری کرده است. اما منابع آگاه در گفتگو با والاستریت ژورنال تأیید کردهاند که این یکی از جدیترین نفوذها به دفاع هوایی آمریکا از آغاز درگیریها بوده است.
به عقیده کارشناسان از دست دادن حتی یک E-3، خلأ بزرگی ایجاد میکند. نیروی هوایی آمریکا سالهاست با فرسودگی ناوگان این هواپیماها دستوپنجه نرم میکند و طبق داده ها آخرین نمونهها در دهه ۱۹۹۰ تحویل شدهاند. از طرفی برنامه جایگزینی آن با E-7 Wedgetail نیز با تأخیر مواجه است.
بدون این «چشم آسمانی»، هماهنگی جنگندهها، شناسایی موشکهای بالستیک و مدیریت نبرد هوایی در خلیج فارس مختل میشود. کارشناسان نظامی میگویند این ضربه میتواند آمریکا را وادار کند تا هواپیماهای مشابه را از پایگاههای دورتر مانند اروپا به منطقه بیاورد و فشار بیشتری بر ناوگان محدود بیاورد.
با این حال از دست دادن یک E-3 سنتری، بیش از ارزش مالیاش، نماد آسیب به برتری هوایی بلامنازع آمریکا در منطقه است. این هواپیما نه تنها اطلاعات جمعآوری میکند، بلکه نبرد را هدایت میکند. حالا با وجود تصاویر ماهوارهای چینی که نشاندهنده جابهجایی هواپیماهای باقیمانده در پایگاه است، واشنگتن باید تصمیم بگیرد: آیا ناوگان آواکس را تقویت کند یا ریسک پروازهای بیشتر را بپذیرد؟
در حالی که درگیریها وارد هفته پنجم خود میشود، این رویداد بار دیگر نشان داد که حتی پیشرفتهترین تجهیزات، وقتی روی زمین هستند، میتوانند هدف باشند. پایگاه شاهزاده سلطان که میزبان دهها جنگنده و تانکر آمریکایی است، حالا بیش از همیشه در کانون توجه قرار گرفته است.
