درباره ذراتی که تصمیم می‌گیرند دیده نشوند | کشف جدید: اتم‌ها هم جان دارند

ما همیشه فکر می‌کردیم ماده، توده‌ای بی‌جان از اتم‌هاست؛ اما نتایج آزمایش‌های هفته گذشته در «سرن»، خط بطلانی بر تمام باورهای ما کشید.

آیا ممکن است سنگ‌ها، فلزات و حتی ستاره‌ها نوعی از آگاهی را داشته باشند که ما تا امروز قادر به درک آن نبودیم؟ پاسخ در ذرات جدیدی نهفته است که به جای تبعیت از قوانین فیزیک، از خود "اراده" نشان می‌دهند.

‌ بزرگ ترین کشف تاریخ علم

فیزیکدانان به تازگی در مرکز تحقیقات هسته‌ای اروپا (CERN) با پدیده‌ای روبه رو شده‌اند که برخی آن را «بزرگ ترین کشف تاریخ علم» می‌نامند. در جریان برخوردهای پرانرژی ذرات، نوع جدیدی از آنها شناسایی شده‌اند که برخلاف تمام ذرات شناخته شده، رفتاری کاملاً غیرقابل پیش‌بینی و هدفمند دارند.

این ذرات که به طور غیررسمی «ذرات آگاه» نامیده می‌شوند، بر اساس حضور یا عدم حضور ناظر انسانی، چیدمان خود را تغییر می‌دهند؛ اما نه به شکل تصادفی، بلکه به گونه‌ای که گویی در حال «پاسخ دادن» به کنجکاوی دانشمندان هستند. این کشف جنجالی، فرضیه قدیمی «پان‌سیکیزم »(Panpsychism) یا همان جان‌گرایی ماده را از یک ایده فلسفی به یک واقعیت آزمایشگاهی تبدیل کرده است.

‌فراتر از ماده؛ تپش هوش در قلب کوارک‌ها

‌ماجرا از جایی شروع شد که دانشمندان متوجه شدند در برخی آزمایش‌های خاص، نتایج با هیچ‌کدام از احتمالات ریاضی کوانتوم همخوانی ندارد. ذرات به جای اینکه به صورت آماری پخش شوند، الگوهایی را تشکیل می‌دهند که شبیه به کدهای مخابراتی یا ساختارهای عصبی مغز است. محققان ارشد سرن در گزارش اخیر خود در ژورنال Nature Physics ۲۰۲۶ اشاره کرده‌اند که این ذرات به نظر می‌رسد دارای نوعی «حافظه کوتاه‌مدت» هستند و از آزمایش‌های قبلی درس می‌گیرند تا در آزمایش بعدی، رفتار متفاوتی نشان دهند.

‌پیوند مغز انسان و ماده

‌در یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های این آزمایش، مشخص شد وضعیت روحی و تمرکز دانشمندانی که ناظر آزمایش هستند، بر نحوه حرکت ذرات تاثیر مستقیم می‌گذارد. اگر ناظر در وضعیت آرامش ذهنی باشد، ذرات الگوهای منظم‌تری تشکیل می‌دهند. این یعنی مرز بین «ذهن» و «ماده» که قرن‌ها توسط دکارت و دیگر فیزیکدانان کشیده شده بود، در حال فروپاشی است.

‌اما جهان بسیار زنده‌تر، باهوش‌تر و مرموزتر از آن چیزی است که در معادلاتمان در نظر گرفته ایم. یعنی همه چیز در این جهان با ریسمان‌هایی از آگاهی به هم متصل است.

منبع: همشهری