کشف اولین میگوی غارزی ایران در چشمه‌های سولفیدی خوزستان

پژوهشگران ایرانی به همراه همکارانی از اسلوونی و بلژیک، برای اولین بار یک گونه میگوی کاملاً غارزی (کور و بدون رنگدانه) را در ایران شناسایی و معرفی کردند.

این کشف که در غار تشان در استان خوزستان انجام شده، اولین گزارش از وجود یک میگوی از تیره Atyidae در زیستگاه‌های زیرزمینی ایران محسوب می‌شود. 

بر اساس مقاله‌ای که اخیرا در مجله‌ی معتبر Subterranean Biology منتشر شده، این گونه جدید که Caridina tashanica (میگوی تاشانی) نام گرفته، نه‌تنها اولین میگوی غارزی ایران، بلکه اولین گونه از سرده  Caridina در جهان است که در آب‌های حاوی گاز سولفید هیدروژن زندگی می‌کند. 

یاسر فاطمی، پژوهشگر پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی و یکی از نویسندگان این مقاله، گفت: 

این میگوها در حوضچه‌های درون غار تشان و در مجاورت لایه‌های باکتریایی که از گاز سولفید هیدروژن تغذیه می‌کنند، یافت شده‌اند. وجود چنین گونه‌ای نشان‌دهنده‌ی یک اکوسیستم شیمیوآتروف منحصربه‌فرد در اعماق غارهای زاگرس است که مستقل از نور خورشید عمل می‌کند..

غار تشان با داشتن چشمه‌های گوگردی فعال، یکی از منحصربه‌فردترین زیستگاه‌های زیرزمینی ایران است. پیش از این نیز و با همکاری همین تیم، پنج گونه‌ی جدید جانوری (از شکم.پایان و سخت‌پوستان) از همین غار به جهان علم معرفی شد. کشف این میگوی جدید، نشان می‌دهد که هنوز بخش زیادی از تنوع زیستی غارهای ایران ناشناخته باقی مانده است. 

طبق این پژوهش، میگوی کور تشانی کاملاً فاقد رنگدانه است و چشم‌های آن به شدت تحلیل رفته (بدون رنگدانه بینایی) که نشانه‌های بارز سازگاری با زندگی در تاریکی مطلق غارهاست.

از دیگر ویژگی‌های این گونه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

-خرطوم بسیار بلند با دندانه‌های متعدد 

-تخم‌های سفید و درشت (بدون مرحله لاروی شناور) که نشانه چرخه زندگی کاملاً خشکی‌زی (غیردریایی) است 

- تفاوت‌های ریخت‌شناختی آشکار با سایر میگوهای سطح‌زی ایران مانند Caridina shahrazadae و Caridina fossarum 

این پژوهش با همکاری محمدجواد ملک‌حسینی (پژوهشگر مرکز تحقیقات آکادمی علوم اسلوونی)، یاسر فاطمی (پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، تهران)، والریا ژاکشک (دانشگاه لیوبلیانا) و دیگر همکاران انجام شده است. 

نویسندگان مقاله هشدار می‌دهند که غار تشان و گونه‌های نادر آن به دلیل بازدیدهای انسانی، آلودگی‌ها و عدم آگاهی عمومی در معرض تهدید قرار دارند. آنها تأکید می‌کنند که این اکوسیستم منحصربه‌فرد نیازمند حفاظت فوری و برنامه‌های مدیریتی است. 

یاسر فاطمی پژوهشگر پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی در این باره گفت: ثبت این گونه جدید در فاصله تنها ۲۵ کیلومتری محل زندگی نزدیک‌ترین خویشاون سطح‌زی آن (Caridina shahrazadae) نشان می‌دهد که چگونه انزوا در زیستگاه‌های زیرزمینی می‌تواند در فاصله‌های کوتاه جغرافیایی منجر به شکل‌گیری گونه‌های جدید و کاملاً متمایز شود. این یافته، اهمیت مطالعات بیشتر در غارهای زاگرس را دوچندان می‌کند.

منبع: ایسنا