بزرگترین تولیدکنندگان گاز طبیعی جهان چه کشورهایی هستند؟
بر اساس دادههای جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ایالات متحده در سال ۲۰۲۴، یکچهارم کل گاز طبیعی جهان را تولید کرده و فاصله قابلتوجهی با سایر تولیدکنندگان از جمله روسیه، ایران و چین ایجاد کرده است.
بازار جهانی گاز طبیعی بیش از هر زمان دیگری در اختیار گروه کوچکی از تولیدکنندگان عمده قرار دارد. این کشورها سیاست انرژی و تجارت جهانی LNG را تعیین میکنند.
در صدر این فهرست، ایالات متحده قرار دارد که بهتنهایی ۲۵ درصد از تولید جهانی گاز را در اختیار گرفته و خروج این کشور از چارچوب سنتی تولید انرژی، نقشه بازار جهانی را بازنویسی کرده است.
سلطه آمریکا بر بازار جهانی گاز طبیعی
دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۷ هزار و ۷۵۱ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی تولید کرده است. این رقم حدود ۱.۶ برابر بیشتر از روسیه و تقریبا معادل مجموع تولید ایران و چین است. هیچ کشور دیگری در مقیاس تولید آمریکا فعالیت نمیکند و حتی اختلاف میان آمریکا و روسیه از کل تولید سالانه بسیاری از برترین تولیدکنندگان جهانی نیز بیشتر است.
پس از چهار کشور نخست، حجم تولید بهصورت محسوسی افت میکند و تولید هیچ کشوری به بیش از هفت هزار و ۵۰۰ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی نمیرسد. در این طیف، کانادا و قطر در ردههای بعدی قرار دارند و پس از آن مجموعهای از صادرکنندگان LNG و تامینکنندگان منطقهای مشاهده میشوند. تفاوت شدید میان گروه نخست و سایر کشورها نشان میدهد تمرکز عرضه جهانی گاز تا چه حد بالاست.
ترکیب این کشورها، از آمریکای شمالی تا اوراسیا و خاورمیانه، هسته اصلی تامین گاز طبیعی جهان را تشکیل میدهد.
انقلاب شیل و بازآرایی نقشه انرژی
رشد تولید گاز آمریکا از سال ۲۰۰۵ تاکنون تقریبا سه برابر شده است. فناوری شکافت هیدرولیکی (Fracking) امکان استخراج از سازندهای شیل را فراهم کرد و این کشور را از واردکننده خالص انرژی به بزرگترین تولیدکننده مبدل ساخت.
این تحول، زمینهساز افزایش نقش آمریکا در جریانهای جهانی گاز، چه از طریق خطوط لوله و چه صادرات LNG شد.
فشار ژئوپلیتیکی و شکاف عرضه جهانی
تحولات اخیر در خاورمیانه، بهویژه در محدوده تنگه هرمز، موجب اختلال در زیرساختها و مسیرهای حملونقل گاز طبیعی شده است. این وضعیت، عرضه جهانی را محدود و وابستگی بازارها به تولیدکنندگان بزرگ و باثبات مانند ایالات متحده را افزایش داده است.
در نتیجه، نقش آمریکا نهتنها بهعنوان بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی بلکه بهعنوان مرکز ثقل صادرات و تنظیم بازار جهانی LNG بیش از گذشته برجسته شده است.
با تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی و ریسکهای عرضه در خاورمیانه، تمرکز تولید گاز در میان تعداد محدودی از کشورها شکل تعیینکنندهتری به خود گرفته است. در این میان، ایالات متحده به دلیل ظرفیت عظیم تولید، شبکه صادرات LNG و ثبات سیاسی نسبی، اکنون بیرقیبترین بازیگر حوزه گاز طبیعی در جهان بهشمار میرود. هرگونه تغییر در تولید یا سیاست آن میتواند توازن بازار انرژی جهانی را بهطور مستقیم دگرگون کند.
موقعیت ایران در میان تولیدکنندگان گاز
ایران با تولید بیش از ۹ هزار میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی در سال ۲۰۲۴، سومین تولیدکننده بزرگ جهان است. این کشور از نظر حجم ذخایر اثباتشده نیز در شمار غولهای انرژی قرار میگیرد. با این حال، ساختار مصرف داخلی بسیار بالا، محدودیت در زیرساختهای صادراتی و تداوم تحریمهای بینالمللی موجب شده بخش بزرگی از این ظرفیت در بازار جهانی منعکس نشود.
ایران برخلاف رقبای اصلی خود مانند آمریکا، روسیه و قطر، حضور ناچیزی در تجارت LNG دارد. عمده تولید این کشور صرف تامین تقاضای داخلی مانند تامین گاز پتروشیمیها و مجتمعهای فولادی و شبکه منطقهای میشود. این وضعیت باعث شده ایران با وجود توان بالقوه تعیینکننده، نقشی کمتر از وزن واقعی خود در جریانهای بینالمللی گاز ایفا کند. در صورت توسعه فناوری مایعسازی، تنوع مسیرهای صادراتی و کاهش محدودیتهای ژئوپلیتیکی این موضوع میتواند بهطور اساسی تغییر یابد.
منبع: تجارت نیوز
