میاندشت خراسان شمالی زیر فشار چرای دام؛ آینده یوزها در ابهام

منطقه حفاظت شده میاندشت در شهرستان جاجرم به عنوان زیستگاه پویا و مولد یوزپلنگ ها، گریبانگیر حضور دام ها است، چرای بی‌ضابطه دام‌ها آرام‌آرام مرزهای حیات یوز ایرانی را تنگ کرده و نگرانی‌ها درباره آینده این گربه سان ارزشمند را افزایش داده است.

 در سکوت دشت‌های پهناور میاندشت، جایی که روزگاری ردپای یوزپلنگ ایرانی با آرامش بر خاک می‌نشست، نشانه‌های حضور دام‌ها هر روز پررنگ‌تر می‌شود؛ حضوری که نه‌تنها آرامش زیستگاه را بر هم زده، بلکه آینده یکی از ارزشمندترین گونه‌های حیات‌وحش کشور را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است.

پناهگاه حیات وحش میاندشت در جاجرم، این روزها بیش از آنکه مامن امن یوزهای کمیاب باشد به عرصه‌ای تحت فشار تبدیل شده است.

عرصه‌ای که در آن تعلیف غیرمجاز دام، آرام‌آرام مرزهای طبیعی حیات وحش را عقب می‌راند و نفس حیات را تنگ‌تر می‌کند.

به گفته مدیر حفاظت محیط زیست جاجرم، امسال میزان تعلیف غیرمجاز دام در این منطقه نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲ برابر شده است؛ آماری که تنها یک عدد نیست، بلکه نشانه‌ای از فشاری فزاینده بر زیستگاهی حساس و شکننده است.

افزایش حضور دام در قلب زیستگاه

احمد صفرزاده در تشریح وضعیت موجود اظهار می‌کند: در فروردین‌ماه امسال ۵۰ مورد تخلف تعلیف دام سبک و بیش از ۱۰ مورد تعلیف غیرمجاز شتر در پناهگاه میاندشت صورت‌جلسه شده است؛ آماری که نشان می‌دهد روند ورود دام به عرصه‌های تحت حفاظت، نه‌تنها متوقف نشده بلکه رو به افزایش است.

وی می‌افزاید: بارندگی‌های مناسب امسال باعث بهبود شرایط مراتع و افزایش تولید علوفه در عرصه‌های طبیعی شده و همین موضوع، انگیزه دامداران برای ورود بیشتر دام به این مناطق را افزایش داده است.

مدیر حفاظت محیط زیست جاجرم اظهار می کند: در کنار این فشار، محیط‌بانان نیز تلاش می‌کنند با حضور میدانی از تعلیف غیرمجاز جلوگیری کرده و دام‌ها را از محدوده‌های حفاظت‌شده خارج کنند؛ اما واقعیت میدانی پیچیده‌تر از آن است که تنها با اقدامات اجرایی کنترل شود.

وی خاطرنشان می کند: گرانی نهاده‌های دامی، یکی از دلایل اصلی گرایش دامداران به چرای دادم در عرصه‌های طبیعی است.

کارشناسان در این باره هشدار می دهند که اگر بدون راهکارهای حمایتی مدیریت نشود، می‌تواند فشار بر زیستگاه‌ها را بیش از پیش افزایش دهد.

زیستگاهی در مرز تاب‌آوری

مدیر حفاظت محیط زیست جاجرم با تاکید بر ضرورت حمایت از دامداران می‌گوید: برای کاهش فشار بر مراتع و جلوگیری از چرای غیرمجاز، باید نهاده‌های دامی با قیمت مناسب در اختیار بهره‌برداران قرار گیرد تا وابستگی به عرصه‌های طبیعی کاهش یابد.

وی همچنین با اشاره به مشکل حضور و چرای غیرمجاز شتران در منطقه میاندشت می‌گوید: تخریب ناشی از هر نفر شتر معادل 6 راس دام سبک است و همین موضوع، ضرورت مدیریت دقیق‌تر ورود شترها به منطقه را دوچندان می‌کند.

در کنار این مسایل، حضور سگ‌های گله نیز به عنوان یکی از تهدیدهای جدی برای حیات‌وحش، به‌ویژه بره‌های آهوان و حتی یوزپلنگ‌ها مطرح است؛ تهدیدی که گاه اثرات آن از خود چرای دام نیز فراتر می‌رود.

صفرزاده در این باره می‌گوید: بخشی از دامداران در سال‌های اخیر با واگذاری حقوق عرفی از منطقه خارج شده‌اند، اما کاهش تمایل برای فروش این حقوق، روند آزادسازی کامل عرصه را با کندی مواجه کرده است.

میاندشت امروز در نقطه‌ای ایستاده که هر تصمیم، می‌تواند آینده یک گونه در حال انقراض را تحت تاثیر قرار دهد؛ آینده‌ای که اگرچه هنوز نوشته نشده، اما ردپای دام‌ها در آن هر روز پررنگ‌تر می‌شود.

مجموعه میاندشت شامل پناهگاه حیات وحش میاندشت و پارک ملی ضامن آهو با مساحتی بیش از ۸۵ هزار هکتار دومین زیستگاه پرجمعیت آهو در کشور و یکی از بهترین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی محسوب می‌شود.

میاندشت شهرستان جاجرم زیستگاه حیات وحش شاخصی مانند آهو، گربه وحشی، کاراکال، کفتار، هوبره، قوچ و میش وحشی و زاغ بور است.

منبع: ایرنا