چین برای اولین بار در تولید زیردریایی‌های هسته‌ای از ایالات متحده پیشی گرفت

برای نخستین‌بار، چین در تولید زیردریایی‌های هسته‌ای از ایالات متحده پیشی گرفته است؛ موضوعی که یک اندیشکده مستقل امنیتی جهانی اخیراً گزارش کرده و آن را برای ایالات متحده نگران‌کننده دانسته است.

در حالی که چین در حال گسترش توانایی‌های نیروی دریایی خود است، تولید زیردریایی‌های جدید در آمریکا با کندی پیش می‌رود، آن هم در شرایطی که زیردریایی‌های قدیمی در آستانه بازنشستگی هستند. این عدم توازن می‌تواند توانایی آمریکا برای مقابله با برتری راهبردی چین در آب‌های آسیا را تضعیف کند. نشریه American Affairs Journal در سال ۲۰۲۴ این وضعیت را «یک بحران ملی در حال شکل‌گیری» توصیف کرده است.

بر اساس گزارش فوریه موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک (IISS)، بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ چین ۱۰ زیردریایی جدید به آب انداخته، در حالی که آمریکا در همین بازه زمانی تنها ۷ فروند تولید کرده است. این گزارش با تکیه بر تصاویر ماهواره‌ای از فعالیت‌های ساخت‌وساز در مجتمع کشتی‌سازی «هولودائو» متعلق به شرکت کشتی‌سازی بوهای در شمال چین تهیه شده و نشان می‌دهد این کشور اکنون ۱۲ زیردریایی هسته‌ای در اختیار دارد.

در این گزارش آمده است که افزایش تعداد زیردریایی‌های چین چالش فزاینده‌ای برای کشورهای غربی ایجاد می‌کند، زیرا آن‌ها در تلاش برای افزایش تولید خود با مشکل مواجه‌اند. چین در حال حاضر بزرگ‌ترین ناوگان دریایی جهان را نیز در اختیار دارد که شامل زیردریایی‌ها، ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها، ناوهای هواپیمابر و سایر شناورها می‌شود. با افزایش تعداد زیردریایی‌های تهاجمی هسته‌ای، حضور این کشور نه‌تنها در آب‌های اطرافش، بلکه در اقیانوس‌های آرام و هند نیز پررنگ‌تر خواهد شد.

در مقابل، آمریکا همچنان حدود شش برابر زیردریایی‌های هسته‌ای فعال بیشتری دارد که عمدتاً شامل زیردریایی‌های تهاجمی سریع، به‌همراه زیردریایی‌های حامل موشک بالستیک و هدایت‌شونده است.

با این حال، طبق گزارش سی‌ان‌ان، یک گزارش تحقیقاتی کنگره که در ژانویه ارائه شده هشدار می‌دهد زیردریایی‌های کلاس لس‌آنجلس که ستون فقرات ناوگان آمریکا محسوب می‌شوند، طی پنج سال آینده بازنشسته خواهند شد. پیش‌بینی می‌شود تعداد زیردریایی‌های تهاجمی آمریکا تا سال ۲۰۳۰ به ۴۷ فروند کاهش یابد و فاصله با چین به‌سرعت در حال کم شدن است.

به‌طور خاص، نیروی دریایی چین زیردریایی‌های موشک بالستیک Type 094 را در همین مجتمع هولودائو تولید کرده است. این زیردریایی‌ها بخشی از توان هسته‌ای چین را تقویت می‌کنند که شامل موشک‌های قاره‌پیما و بمب‌افکن‌ها نیز می‌شود. طبق گزارش، چین قصد دارد نسخه پیشرفته‌تر Type 094 را تا اوایل دهه ۲۰۳۰ تولید کند.

با این حال، گزارش IISS اشاره می‌کند که از نظر کیفیت، زیردریایی‌های چین «به‌احتمال زیاد هنوز از نمونه‌های آمریکایی و اروپایی عقب‌تر هستند» و احتمالاً صدای بیشتری تولید می‌کنند که شناسایی آن‌ها را آسان‌تر می‌کند. در مقابل، چون زیردریایی‌های آمریکا بزرگ‌تر و پیچیده‌تر هستند، ساخت آن‌ها نیز دشوارتر است.

در حال حاضر، زیردریایی‌های حامل موشک بالستیک آمریکا حدود ۵۴ درصد از توان بازدارندگی هسته‌ای این کشور را تشکیل می‌دهند. اما برنامه ساخت نسل جدید این زیردریایی‌ها با تأخیر مواجه شده و طبق گزارش Breaking Defense، حداقل یک سال از برنامه عقب است. قرار است نخستین زیردریایی‌های کلاس کلمبیا در اوایل دهه ۲۰۳۰ تحویل داده شوند. نیروی دریایی آمریکا در سال ۲۰۲۴ هشدار داده بود که مشکلات نیروی کار و زنجیره تأمین باعث تأخیر در ساخت خواهند شد.

ساخت‌وساز دریایی آمریکا با عقب‌ماندگی جدی مواجه است. جان فیلن، وزیر نیروی دریایی آمریکا، در جلسه‌ای در سال ۲۰۲۵ در مجلس نمایندگان گفت: «تقریباً همه برنامه‌های ما با مشکل مواجه‌اند. بهترین پروژه ما شش ماه تأخیر دارد و ۵۷ درصد از بودجه پیش‌بینی‌شده فراتر رفته است.»

در صورت تحقق برنامه‌های فعلی، آمریکا می‌تواند تا سال ۲۰۳۲ تعداد زیردریایی‌های تهاجمی خود را به ۵۰ فروند برساند، اما واگذاری برخی زیردریایی‌های کلاس ویرجینیا به استرالیا احتمالاً این عدد را کاهش خواهد داد.

طبق تحلیلی از Wilson Center در مارس ۲۰۲۵، اگر چین حضور دریایی خود را با افزایش تعداد شناورهای تهاجمی گسترش دهد، می‌تواند «پایگاه‌های راهبردی» در مناطق غربی‌تر ایجاد کند. این سطح از کنترل به چین امکان می‌دهد بر مسیرهای لجستیکی مسلط شود، فشار اقتصادی وارد کند و منافع خود را بر رقبا ترجیح دهد.

در نهایت، به گفته نشریه American Affairs Journal، تنها راه مؤثر برای مقابله با این وضعیت، تقویت مجدد زیرساخت صنعتی دفاعی آمریکا، به‌ویژه در حوزه ساخت و تعمیر زیردریایی‌ها است.

منبع: روزیاتو