دوراهی بزرگ برای بازار خودرو

سیاستگذار صنعت خودرو در شرایط کنونی در مقابل دوراهی حساسی قرار گرفته است؛ انتخاب میان کنترل کوتاه‌مدت قیمت‌ها برای آرام‌سازی بازار یا تمرکز بر حفظ و توسعه تولید در شرایط افزایش هزینه‌ها و اختلال زنجیره تامین.

اهمیت این تصمیم از آن جهت دوچندان است که صنعت خودرو در وضعیت فعلی با چالش‌های اختلال در زنجیره تامین، افزایش هزینه‌های لجستیک، محدودیت دسترسی به مواد اولیه و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان روبه‌رو است و هرگونه سیاستگذاری ناهماهنگ می‌تواند این تعادل شکننده را بیش از پیش بر هم بزند.

تجربه بازار خودرو در دوره پسابحران از رکود عمیق، کاهش معاملات و شکل‌گیری انتظارات مبهم در میان خریداران و فروشندگان حکایت دارد. این در شرایطی است که در چنین فضایی، وسوسه سیاستگذار حوزه خودرو برای مداخله مستقیم در بازار و کنترل قیمت‌ها بیش از هر زمان دیگری افزایش می‌یابد؛ چراکه ثبات ظاهری قیمت‌ها می‌تواند به‌عنوان یک دستاورد کوتاه‌مدت تلقی شود.

با این حال تجربه سال‌های گذشته نشان داده که این نوع مداخلات، بدون توجه به واقعیت‌های تولید و هزینه‌های صنعتی بوده و نه‌تنها به تعادل بازار منجر نشده، بلکه به تشدید ناترازی‌ها، کاهش انگیزه تولید و در نهایت تعمیق بحران در هر دو سوی عرضه و تقاضا انجامیده است.

در سوی مقابل اما رویکرد مبتنی بر حفظ و بقا و توسعه صنعت خودرو، مستلزم پذیرش واقعیت‌های اقتصادی و هزینه‌های تولید است؛ واقعیتی که در شرایط فعلی ملموس‌تر شده است. آسیب به صنایع بالادستی مانند فولاد و پتروشیمی، اختلال در زنجیره تامین، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های ناشی از تحولات ژئوپلیتیک، همگی فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده‌ است.

در چنین شرایطی، تثبیت دستوری قیمت‌ها عملا به معنای انتقال این فشارها به خودروسازان و قطعه‌سازان است؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش تولید، افت کیفیت و حتی توقف برخی خطوط تولید منجر شود. از این منظر، تمرکز صرف بر مدیریت بازار بدون توجه به وضعیت صنعت، نوعی حل مساله در کوتاه‌مدت به بهای بحران در بلندمدت تلقی می‌شود.

حالا سوالی که مطرح می‌شود، این است که چگونه می‌توان از سویی به بقا و توسعه صنعت خودرو اندیشید و از سوی دیگر بازار را نیز به تعادل رساند؟ به تعبیری چگونه می‌توان بین این دو توازن برقرار کرد.

در پاسخ به این سوال یک کارشناس خودرو تاکید دارد که پاسخ این پرسش در ایجاد یک رویکرد ترکیبی و هوشمند نهفته است. وی معتقد است که از یک‌سو باید قیمت‌گذاری به‌تدریج به سمت واقعیت‌های هزینه تولید حرکت کند تا بنیه مالی خودروسازان حفظ شود و امکان تداوم تولید فراهم بماند. از سوی دیگر، برای جلوگیری از شوک به بازار، این تعدیل باید پلکانی و همراه با ابزارهای حمایتی از مصرف‌کننده مانند افزایش عرضه هدفمند انجام شود. همزمان، کاهش مداخلات دستوری، تقویت رقابت، تسهیل واردات کنترل‌شده و واگذاری واقعی به بخش خصوصی می‌تواند به بهبود کارآیی صنعت و تعادل پایدار بازار کمک کند.

منبع: دنیای اقتصاد