نفت چه زمانی ۲۰۰ دلار می‌شود؟

قیمت نفت با آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و بسته شدن تنگه هرمز، با جهش روبه‌رو شد. روند افزایشی قیمت نفت منجر به رسیدن قیمت نفت به سطح بیش از ۱۱۴ دلار شد. با این حال، سوال مهم این است که قیمت این کالای استراتژیک تا چه سطحی بالا خواهد رفت؟ آیا روند افزایش قیمت در آینده نیز ادامه خواهد یافت؟

رابین جی. بروکس، اقتصاددان ارشد اندیشکده بروکینگز در یک یادداشت اشاره کرده که قیمت‌ها به طور عمومی آینده‌نگر هستند؛ اگرچه تصور فعالان بازار از آینده ممکن است اشتباه از آب دربیاید، اما این به این معنا نیست که قیمت نفت به صورت پیوسته صعودی خواهد بود.

او می‌نویسد: یکی از چیزهایی که پس از حمله روسیه به اوکراین یاد گرفتم این است که بخش جهانی نفت که شامل شرکت‌های نفتی غربی، مالکان کشتی و کشورهای تولیدکننده نفت می‌شود از هر نوع اختلال در مدل کسب‌وکار خود بیزار است. در سال ۲۰۲۲، این موضوع را به ندرت می‌شد آشکارا بیان کرد، چون ممکن بود به‌عنوان مماشات در برابر تجاوز روسیه تلقی شود.

در عوض، پیش‌بینی‌های آخرالزمانی مطرح شد که می‌گفتند اگر گروه هفت (G۷) سقف قیمتی بر نفت روسیه اعمال کند، قیمت نفت به ۳۸۰ دلار خواهد رسید. این سقف اعمال شد و آن پیش‌بینی‌ها کاملا اشتباه از آب درآمدند. زیرا در واقع پیش‌بینی نبودند؛ بلکه نوعی لابی‌گری صنعتی از طریق ترساندن بودند.

این پیش‌بینی‌ها این بار هم در قالب پیش‌بینی‌های آخرالزمانی درباره قیمت نفت مطرح شده‌اند؛ یعنی همان رفتار همیشگی بخش جهانی نفت. اکنون یک هفته از اجرای محاصره گذشته و قیمت‌ها به میزانی که پیش‌بینی می‌شد جهش نکرده‌اند. در عوض، وارد مرحله مذاکره درباره شرایط بازگشایی تنگه هرمز شده‌ایم.

 برای اینکه قیمت نفت به ۱۵۰ یا ۲۰۰ دلار برسد، باید یا فرض کنید حجم صادرات نفت از کشورهای حاشیه خلیج فارس تقریبا به صفر می‌رسد، یا کشش قیمتی تقاضا به‌طور غیرواقعی پایین باشد.

نفت اساسا در بازار قراردادهای آتی معامله می‌شود و افراد بسیار کمی به‌صورت «فیزیکی» معامله می‌کنند. وقتی قیمت‌های آتی کاهش یافت، کسانی که پیش‌بینی‌های آخرالزمانی کرده بودند، ادعا کردند بازار «کاغذی» اختلالات واقعی را در قیمت لحاظ نمی‌کند و دستکاری شده است. اما قیمت برنت تحویلی به تازگی به‌شدت و حتی بیشتر از قیمت قرارداد آتی ماه آتی کاهش یافت، بنابراین دیگر سیگنال متناقضی وجود ندارد. تفاوت خاصی بین نفت «فیزیکی» و «کاغذی» وجود ندارد؛ هر دو با سیگنال مذاکرات کاهش یافته‌اند.

هر زمان بازارها مسیر مورد انتظار بسیاری را دنبال نمی‌کنند، فریاد «دستکاری بازار» بلند می‌شود. این اتفاق اکنون هم در حال رخ دادن است. دیدگاه من این است که این بحث تا حد زیادی بی‌اهمیت شده، زیرا فاصله بین قیمت برنت تحویلی و قرارداد آتی ماه نزدیک به‌شدت کاهش یافته است. تقریبا به جایی بازگشته‌ایم که بازار فیزیکی و کاغذی یکسان هستند.

نکته مهم این است که بخش زیادی از این کاهش فاصله به دلیل افت قیمت برنت تحویلی بوده است. این برخلاف روایت رایجی است که می‌گوید کمبود فیزیکی باعث افزایش مداوم قیمت برنت می‌شود. این ادعا در هفته‌های اخیر به‌وضوح رد شده است.

ایران تنگه هرمز را بسته است و آمریکا نیز ایران را محاصره کرده است. این یک رویارویی کلاسیک و طولانی است و مشخص نیست چقدر طول می‌کشد. اما یک نکته باید برای همه روشن باشد: کوچک‌ترین نشانه پیشرفت در مذاکرات صلح باعث سقوط قیمت نفت می‌شود.

قیمت نفت برنت تحویلی و قرارداد آتی ماه بعدی، هر دو چند هفته پیش با توقف درگیری‌ها و آغاز مذاکرات به‌شدت کاهش یافتند. ما هنوز در این مرحله مذاکرات هستیم که احتمالا با توافقی برای بازگشایی تنگه پایان می‌یابد. تنها عدم قطعیت زمان آن است، نه اصل وقوع آن.

بازارها آینده‌نگر هستند. اگر فکر می‌کنید چیزی در آینده بالا می‌رود چون امروز به‌درستی قیمت‌گذاری نشده، آن را می‌خرید و منتظر افزایش قیمت می‌مانید. اما بسیاری از بحث‌ها درباره تنگه هرمز خلاف این منطق است. مرتب می‌شنوم که افراد ادعا می‌کنند هر روزی که تنگه بسته بماند قیمت نفت به‌طور تدریجی و روزبه‌روز بالا می‌رود.

این استدلال برایم گیج‌کننده است، زیرا اگر بازارها آینده‌نگر باشند، افزایش تدریجی قیمت نفت نمی‌تواند وجود داشته باشد. بازارها بهترین حدس خود را درباره مدت بسته ماندن تنگه می‌زنند و سپس قیمت‌ها را همین امروز به سطحی می‌رسانند که تقاضا با عرضه محدود هماهنگ شود.

منبع: دنیای اقتصاد