تصاویر| هواپیمای فراصوت X-59 ساخت ناسا و لاکهید مارتین به سرعت ۰.۹۸ ماخ رسید
هواپیمای X-59 که محصول همکاری ناسا و شرکت لاکهید مارتین است، حدود ۳۰.۴ متر طول دارد و دهانه بالهای آن به تنها ۹ متر میرسد. دماغه بلند و باریک آن که تقریباً یکسوم طول کل هواپیما را تشکیل میدهد، نقش اساسی در کاهش صدای حاصل از عبور از دیوار صوتی دارد.
ناسا در حال گسترش برنامه آزمایشی هواپیمای فراصوت X-59 است و مجموعهای از پروازهای آزمایشی جدید را برای بررسی عملکرد این هواپیما در محدودههای پروازی گستردهتر انجام میدهد.
در ۱۴ آوریل، ناسا یک مرحله مهم از آزمایشهای فشارپروازی را اجرا کرد؛ پروازی که در آن خلبان مجموعهای از مانورهای کنترلشده را انجام داد. این مانورها علیرغم اینکه در حد فیلم Top Gun نیست، گامی مهم در حرکت به سوی نسل جدیدی از پروازهای فراصوت به حساب میآید.
براساس گزارش ناسا، خلبان ابتدا مانور رولرکوستر را اجرا کرد، سپس مانور تحریک فلاتر (flutter excitation) و چند حرکت پرسرعت دیگر. ناسا ویدئوی این پرواز کنترلشده را نیز منتشر کرده است.
آزمایش سرعت ۰.۹۸ ماخ؛ نزدیک به صوت
این پرواز بر فراز صحرای موهاوی در کالیفرنیا انجام شد و ناسا اکنون در حال تحلیل دادههای آن است. هدف نهایی این پروژه، اثبات فناوری است که صدای مهیب شکستن دیوار صوتی را تا حد زیادی کاهش میدهد و امکان استفاده عملی از هواپیماهای فراصوت را فراهم میکند.
در آزمایشهای گسترش محدوده پروازی، مهندسان هواپیما را تا فراتر از محدودههای تأییدشده به پرواز درمیآورند تا مرزهای ایمن عملکرد آن مشخص شود.
هواپیمای X-59 که محصول همکاری ناسا و شرکت لاکهید مارتین است، حدود ۳۰.۴ متر طول دارد و دهانه بالهای آن به تنها ۹ متر میرسد. دماغه بلند و باریک آن که تقریباً یکسوم طول کل هواپیما را تشکیل میدهد، نقش اساسی در کاهش صدای حاصل از عبور از دیوار صوتی دارد.
این هواپیما نخستین بار در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۵ پرواز کرد و از آن زمان ناسا بهتدریج ارتفاع و سرعت پروازهای آزمایشی را افزایش داده است.
در پرواز نخست، X-59 حدود یک ساعت در آسمان بود و پس از آن در مرکز تحقیقات پروازی آرمسترانگ در کالیفرنیا فرود آمد. سرعت پرواز فقط حدود ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت بود و حداکثر ارتفاع آن به حدود ۳,۶۰۰ متر رسید.
اما در پرواز ۱۴ آوریل، ناسا هواپیما را تا سرعت نزدیک به صوت یعنی ۰.۹۸ ماخ رساند. در این پرواز، خلبان ابتدا مانور رولرکوستر را اجرا کرد؛ مانوری که در آن هواپیما بهصورت کنترلشده بالا و پایین میرود تا رفتار آیرودینامیکی و پایداری آن بررسی شود. سپس مانور مشابهی بهصورت چرخش چپوراست انجام شد؛ یعنی چرخش هواپیما به چپ و راست بهجای بالا و پایین.
در مانور تحریک فلاتر نیز لرزشهای کنترلشدهای به سازه هواپیما وارد میشود تا رفتار آن تحت تنش بررسی شود. در پایان، مانورهای wings-level push (فشار رو به جلو در حالتی که بالها کاملاً همسطح هستند) و پاییندادن ارابه فرود نیز برای ارزیابی ویژگیهای آیرودینامیکی و ساختاری انجام شدند.
صدای X-59 در حد محکم بسته شدن درِ خودرو
ناسا نزدیک به ده سال پیش و با قراردادی به ارزش ۵۱۸ میلیون دلار با لاکهید مارتین توسعه X-59 را آغاز کرد.
اگر این پروژه موفق باشد، امکان پرواز هواپیماهای فراصوت با سرعت حدود ۱,۲۳۰ کیلومتر بر ساعت (ماخ ۱) بر فراز مناطق مسکونی فراهم میشود. برای مقایسه، هواپیمای کنکورد مجبور بود هنگام عبور از مناطق شهری سرعت خود را کاهش دهد تا موج ضربهای ناشی از شکستن دیوار صوتی باعث شکستن شیشهها نشود.
اما ناسا اعلام کرده که صدای X-59 از زمین چیزی در حد صدای بسته شدن یک درِ خودرو خواهد بود. به همین دلیل ناسا به آن sonic thumps (ضربههای صوتی ملایم) میگوید، نه sonic booms (انفجار صوتی).
ناسا میگوید روند پیشرفت پروژه مطابق برنامه پیش میرود: «مرحله گسترش محدوده پروازی برای هر هواپیمای آزمایشی اهمیت حیاتی دارد؛ نه فقط برای پرواز در ارتفاع و سرعت بیشتر، بلکه برای درک چگونگی عملکرد هواپیما در شرایط واقعی.»
در نهایت، ناسا قصد دارد X-59 را بر فراز چندین جامعه محلی در آمریکا به پرواز درآورد تا واکنش مردم نسبت به ضربههای صوتی بسیار کمصدای آن را ارزیابی کند.
منبع: روزیاتو
