نیم قرن پیش در این دهکده ایرانی زنان فرمان می‌راندند

شما اگر در این کوهپایه زنی را دیدید که مشغول هیزم‌شکنی است نباید حیرت کنید زیراکه این کار تمامی زن‌ها و دخترهای جوان زیارت است، یا اگر زنی را دیدید که سرگرم بنایی و خانه‌سازی و نقاشی است باز هم حیرت نکنید زیراکه در زیارت این قبیل کارها کار زن‌هاست!

در ۲۸ کیلومتری شمال‌غربی گرگان، در دل کوهستان‌های سرسبز، روستایی به نام «زیارت» قرار دارد که در سال‌های دهه ۵۰ شمسی، نظام اجتماعی‌اش به‌گونه‌ای شگفت‌آور با سایر نقاط ایران متفاوت بود. در حالی که مردان این روستا بخش عمده روز را به استراحت، کشیدن چپق و قلیان، و یا گشت‌زنی برای شکار می‌گذراندند، چرخ اصلی زندگی در دست زنان بود.

در اردیبهشت ۱۳۵۲، خبرنگار و عکاس مجله «سپید و سیاه» برای ثبت این زیستِ متفاوت، راهی سفری دشوار به این روستای صعب‌العبور شدند. آنچه آن‌ها یافتند، جامعه‌ای بود که در آن «کار» رنگ و بوی زنانه داشت؛ از هیزم‌شکنی در دل جنگل‌های انبوه و تأمین سوخت زمستان، تا بنایی، نقاشی و سفیدکاری خانه‌ها. در واقع، زیباترین و تمیزترین خانه‌های بومی منطقه شمال، محصول هنر و سلیقه زنان زیارت بود که با بهره‌گیری از معادن گل سفید و سرخ اطراف، خانه‌های خود را می‌آراستند.

زنان روستا علاوه بر کارهای سختِ بدنی، مسئولیت بافندگی (شامل تهیه پارچه‌های «چغا» برای لباس مردان و جاجیم) و اداره امور معیشتی را نیز بر عهده داشتند. کدخدای وقت در گفت‌وگو با خبرنگاران، دلیل این سلطه و اراده زنان در امور خانواده را حضور کمرنگ مردان در فعالیت‌های روزمره خواند و تأکید کرد که در این روستا، همه‌کاره خانه، زنانی هستند که بار سنگین معاش را به دوش می‌کشند.

از نکات جالب توجه این گزارش، رسوم ازدواج در زیارت بود؛ جایی که مهریه به‌طور سنتی ۶۰۰ تومان تعیین شده و طلاق تقریباً معنایی نداشت. زیارت در سال ۱۳۵۲، تصویری بود از یک جامعه‌ زن‌محور که در آن، مرزهای سنتیِ کار در میان زن و مرد به‌طرز عجیبی جابه‌جا شده بود.

منبع: خبرآنلاین