ثبت تصویر یوز در خراسان شمالی؛ نفس‌های آخر یا آغاز دوباره؟

تصویرهای ثبت شده از یوز آسیایی بار دیگر دوست داران محیط زیست در خراسان شمالی را به وجد آورد، تصویری کوتاه اما پرمعنا که در دل خود هم نشانه زندگی دارد و هم سایه تردید؛ نفس‌های آخر یا آغاز دوباره؟

در فاصله تنها ۲ روز، ۲ رخداد مهم و امیدبخش در زیستگاه‌های شهرستان جاجرم به ثبت رسیده است؛ رخدادهایی که از منظر حفاظتی و اکولوژیک، نه‌تنها اهمیت علمی دارند، بلکه بارقه‌ای از امید را در دل علاقه‌مندان به حیات‌وحش و حفاظت از گونه‌های در خطر انقراض روشن می‌کنند.

ثبت تصاویر یوزپلنگ آسیایی در پناهگاه حیات‌وحش میاندشت و قرق اوزوم جاجرم، بار دیگر این واقعیت را یادآور می‌شود که با وجود فشارهای محیطی، کاهش طعمه و تهدیدهای انسانی، هنوز می‌توان نشانه‌هایی از حضور این گونه نادر و ارزشمند را در شمال شرق ایران مشاهده کرد؛ حضوری که همچون نفس‌های آخر یک میراث طبیعی، نیازمند مراقبتی دقیق‌تر و نگاهی مسئولانه‌تر است.

ثبت یوزهای بالغ در میاندشت؛ ردپای یک احتمال تازه در زیستگاه

صبح روز یکشنبه سوم خرداد، مسوول پناهگاه حیات‌وحش میاندشت موفق به ثبت تصویر ۲ فرد بالغ یوزپلنگ آسیایی با جنسیت نامشخص شد؛ تصاویری که به‌سرعت در میان کارشناسان محیط‌زیست به عنوان یک رخداد قابل توجه مورد بررسی قرار گرفت.

ثبت تصاویر یوزها در میاندشت نشانه‌ای از تداوم زیست‌پذیری اکوسیستم و بقای نسبی شرایط طبیعی مناسب در منطقه است

نکته مهم در این مشاهده آن است که این ۲ یوز، جدا از خانواده شناخته‌شده ۶ نفره «هلیا» گزارش شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند ۲ برداشت مهم را در پی داشته باشد، یا با جابه‌جایی طبیعی و پراکندگی افراد جوان‌تر یا مستقل‌شده مواجه هستیم، یا احتمال شکل‌گیری گروهی جدید از یوزها در این زیستگاه وجود دارد؛ فرضیه‌ای که هنوز برای تأیید آن، بررسی‌های کارشناسی دقیق‌تر ضروری است.

میاندشت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی در کشور، همواره کانون توجه برنامه‌های حفاظتی بوده است.

ثبت چنین تصاویری در این منطقه، نه‌تنها حضور فعال این گونه را تایید می‌کند، بلکه نشانه‌ای از تداوم زیست‌پذیری اکوسیستم و بقای نسبی شرایط طبیعی مناسب در منطقه است.

همچنین این داده‌های تصویری می‌توانند نقش مهمی در به‌روزرسانی بانک اطلاعاتی شناسایی یوزها و تطبیق الگوی خال‌ها در پایش‌های آینده داشته باشند.

اوزوم جاجرم؛ تکرار یک حضور و تقویت یک امید

در ادامه این رخدادها، صبح روز دوشنبه چهارم خرداد نیز یک فرد بالغ یوزپلنگ آسیایی توسط یکی از کارکنان معادن شرکت آلومینای جاجرم در قرق اوزوم جاجرم به تصویر کشیده شد؛ مشاهده‌ای که نشان می‌دهد این منطقه نیز همچنان در فهرست کانون‌های مهم حضور یوز آسیایی قرار دارد.

بر اساس گزارش‌ها، یوز مشاهده‌شده در سلامت کامل بوده و بدون نشانه‌ای از آسیب در زیستگاه حرکت کرده است. تکرار مشاهده در بازه زمانی کوتاه، از منظر کارشناسان می‌تواند نشانه‌ای از تحرک طبیعی یوزها در محدوده قلمروهای زیستی یا حتی وجود افراد بیشتری از آنچه تاکنون ثبت شده، باشد؛ موضوعی که اهمیت پایش مستمر را دوچندان می‌کند.

حضور متوالی یوزها در میاندشت، امید به بقای یوز آسیایی در شمال شرق ایران را تقویت می‌کند

این ۲ گزارش پیاپی از مشاهده یوزپلنگ آسیایی در میاندشت و اوزوم جاجرم از چند منظر قابل توجه است، نخست آنکه حضور متوالی این گونه در زیستگاه‌های کلیدی، امید به بقای یوز آسیایی در شمال شرق ایران را تقویت می‌کند.

دوم، احتمال وجود افراد یا گروه‌های جدید به‌ویژه در میاندشت و جدایی از خانواده شناخته‌شده «هلیا» نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر کارشناسی است.

از سوی دیگر، تداوم پایش میدانی و دوربین‌گذاری نقش تعیین‌کننده‌ای در روشن شدن این ابهامات دارد از جمله تطبیق الگوی خال‌ها با داده‌های پیشین، تحلیل رفتارهای حرکتی و در صورت امکان، ردیابی تکمیلی در زیستگاه.

در نهایت، این رخدادها بار دیگر نشان می‌دهند که حضور یوز نه‌تنها یک داده زیستی، بلکه شاخصی از سلامت نسبی اکوسیستم است؛ اکوسیستمی که وجود طعمه، امنیت زیستی و کیفیت زیستگاه در آن معنا پیدا می‌کند.

این مشاهدات، ضمن افزایش امید به بقای یوز آسیایی، یک پیام روشن نیز دارند: حفاظت از زیستگاه‌های جاجرم و میاندشت، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تداوم پایش، دقت علمی و تقویت اقدامات حفاظتی است؛ چراکه هر تصویر، شاید آخرین یا آغاز یک روایت تازه از زندگی یکی از نادرترین گربه‌سانان جهان باشد.

مجموعه میاندشت شامل پناهگاه حیات وحش میاندشت و پارک ملی ضامن آهو با مساحتی بیش از ۸۵ هزار هکتار دومین زیستگاه پرجمعیت آهو در کشور و یکی از بهترین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی محسوب می‌شود.

میاندشت شهرستان جاجرم زیستگاه حیات وحش شاخصی مانند آهو، گربه وحشی، کاراکال، کفتار، هوبره، قوچ و میش وحشی و زاغ بور است.

منبع: ایرنا