تلما و تولهاش؛ قصهای از بقا در خراسان شمالی
خراسان شمالی این روزها شاهد روایتی آرام اما امیدبخش است؛ تلما، یوز مادهای که نامش با تلاش برای بقا گره خورده، بار دیگر با تولهاش در قاب طبیعت دیده شده و نفس تازهای به زیستگاههای در معرض تهدید بخشیده است.
باد گرم خرداد از روی دشتهای جاجرم عبور میکرد و سکوت پهناور طبیعت، آرام و بیصدا بر تپههای خاکی نشسته بود؛ همانجا که سالهاست ردپای کمرنگ یوز آسیایی با بیم و امید دنبال میشود.
در میان همین سکوت طولانی، ناگهان تصویر تازهای در قاب دوربینهای محیطبانی ثبت شد؛ «تلما» برگشته بود، آرام، محتاط و باشکوه؛ اما این بار نه تنها، بلکه همراه تولهای که مثل جرقهای کوچک، امید را دوباره در زیستگاههای خراسان شمالی روشن کرد.
رخنمایی این توله در دل طبیعت خراسان شمالی فقط یک ثبت محیطزیستی نیست؛ روایتی است از ادامه حیات گونهای که سالهاست با خطر انقراض دستوپنجه نرم میکند. تصویری که حالا برای دوستداران طبیعت، معنایی فراتر از یک مشاهده ساده دارد؛ انگار دشتهای خاموش استان دوباره نفسی تازه کشیدهاند.
«تلما» همان یوز ماده هفتسالهای است که نامش پیشتر با امید به بقای یوز آسیایی گره خورده بود؛ فرزند «تلخاب»، یوز مادری که سالها در خارتوران برای حفظ نسل یوز ایرانی جنگید و حالا روایت مادریاش در وجود تلما ادامه پیدا کرده است.
روزگاری نهچندان دور، دوربینهای تلهای خارتوران تصویر «تلخاب» را با سه توله ثبت کردند؛ تصویری که آن زمان به تیتر نخست خبرهای محیطزیستی کشور تبدیل شد. بعدها «تورنگ»، «تارا» و «تلما» از دل همان قاب متولد شدند؛ تولههایی که هر کدام به نمادی از بقا در سرزمین تشنه و کمرمق یوز ایرانی بدل شدند.
حالا سالها بعد، «تلما» در دشتهای پهناور جاجرم دوباره دیده شده؛ این بار در قامت مادری که تولهای تازه را در دل طبیعت همراهی میکند. رخنمایی این توله کوچک، آن هم در زیستگاههای خراسان شمالی، بار دیگر نگاهها را به این استان دوخته است؛ استانی که حالا به یکی از مهمترین پناهگاههای امید برای یوز آسیایی تبدیل شده است.
روایت بقا
محیطبانان میگویند لحظه ثبت تصویر، سکوت عجیبی میان نیروها حاکم شده بود. هیچکس دوست نداشت هیجانش را بلند بیان کند؛ انگار همه میترسیدند این تصویر شیرین، فقط خوابی کوتاه باشد. اما قاب دوربین حقیقت را ثبت کرده بود؛ «تلما» زنده بود و تولهاش در کنارش قدم برمیداشت.
حضور توله در هر زیستگاهی، یعنی طبیعت هنوز امنیت نسبی برای زادآوری دارد
رضا شکاریان، مدیرکل حفاظت محیطزیست خراسان شمالی، این رخداد را نشانهای امیدوارکننده برای ادامه حیات یوز آسیایی دانسته است.
به گفته وی، تلما که متولد سال ۱۳۹۸ است، پیشتر نیز در زادآوری موفق بوده و حالا مشاهده دوبارهاش همراه یک توله تازه، اهمیت زیادی برای برنامههای حفاظتی کشور دارد.
کارشناسان محیطزیست میگویند حضور توله در هر زیستگاهی، یعنی طبیعت هنوز امنیت نسبی برای زادآوری دارد. یوزها تنها در شرایطی دست به زادآوری میزنند که زیستگاه آرامش کافی، طعمه مناسب و امنیت نسبی داشته باشد؛ موضوعی که برای مناطق طبیعی خراسان شمالی اهمیت فراوانی دارد.
در سالهای گذشته، تلاش برای حفظ یوز آسیایی با دشواریهای فراوانی همراه بوده است؛ از خشکسالی و کمبود منابع غذایی گرفته تا تصادفات جادهای و ناامنی زیستگاهها.
بسیاری از زیستگاههای قدیمی یوز در کشور حالا خاموش شدهاند و تنها چند منطقه محدود هنوز نشانههایی از حیات این گونه ارزشمند را در خود حفظ کردهاند.
با این حال، خراسان شمالی این روزها بیش از همیشه در کانون توجه فعالان محیطزیست قرار گرفته است؛ جایی که رخنمایی دوباره تلما و تولهاش، معنایی فراتر از یک مشاهده معمولی دارد؛ گویی طبیعت هنوز برای ماندن میجنگد.
نفس در دشت
در دشتهای جاجرم، زندگی آرام اما شکننده ادامه دارد. محیطبانان ساعتها مسیرهای طولانی را زیر گرمای کویر طی میکنند تا شاید ردپایی تازه پیدا کنند؛ ردپایی که ثابت کند یوز ایرانی هنوز از این سرزمین نرفته است.
حالا تصویر تلما و تولهاش، میان دوستداران طبیعت دستبهدست میشود؛ تصویری که برای بسیاری، شبیه بازگشت امید است.
تولهای کوچک که هنوز شاید از خطرهای پیشرو چیزی نمیداند، اما حضورش میتواند ادامه یک نسل را معنا کند.قصه تلخاب، حالا در وجود تلما ادامه یافته است؛ مادری که روزی خود در قاب دوربینها کنار مادرش دیده شد و امروز، تولهای تازه را در دشتهای خراسان شمالی همراهی میکند.
این چرخه زندگی، شاید زیباترین روایت طبیعت باشد؛ روایتی که نشان میدهد حتی در روزگار سخت انقراض، هنوز میتوان به ادامه حیات امیدوار بود.
در غروب آرام دشتهای خراسان شمالی، جایی میان بوتههای خشک و سکوت کوهستان، تولهای تازه آرام قدم برمیدارد؛ بیخبر از اینکه حالا چشمهای بسیاری به بقای او دوخته شده است.
منبع: ایرنا
