هیروشیمای فوتبالی

فروکش کردن آتش جنگ جهانی دوم موجب شد تا فوتبال در سال ۱۹۵۰ به ابزاری برای نزدیک شدن کشورها تبدیل شود. فیفا تصمیم گرفت تا بار دیگر مسابقات جام جهانی فوتبال را به صورت رسمی برگزار کند، اما جای قهرمان ۲ دوره پایانی آن یعنی مردان سرزمین چکمه در برزیل خالی بود؛ ایتالیایی‌ها به خاطر مسائل ناشی از شکست جنگ جهانی دوم و سقوط هواپیمای حامل بازیکنان از حضور در جام جهانی ۱۹۵۰ انصراف داد.

ایتالیا در سال‌های ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸ قهرمانی جام جهانی شده بود. آلمان و ژاپن بازندگان بزرگ جنگ جهانی دوم و متحد ایتالیا در جام جهانی ۱۹۵۰ حضور نداشتند.

برزیل که در آن زمان در ابتدای راه افتخارآفرینی قرار داشت با اتکا به عاشقان فوتبال و ورزشگاه مخوف ماراکانا به دنبال نگارش قصه‌ای فوتبالی با پایانی طلایی بود، اما آخر این قصه برای مردمان فقیر سلسائو بسیار تلخ بود. در آن روز (فینال جام جهانی ۱۹۵۰) مارکانا شاهد مارشی از عزا بود که حکایت از باخت نابغه‌های برزیلی فوتبال جهان داشت.

در جام جهانی ۱۹۵۰ برزیل کشورهای اسپانیا، انگلستان، ایتالیا، سوئد، سوئیس و یوگسلاوی نماینده قاره سبز بودند و تیم‌های مکزیک و آمریکا نیز از آمریکا شمالی گام در سرزمین قهوه گذاشتند. از آمریکا جنوبی نیز تیم‌های اروگوئه، برزیل، بولیوی، پاراگوئه و شیلی حضور یافتند.

سبک امتیازدهی در آن مسابقات متفاوت از شیوه کنونی بود. برای پیروزی ۲ امتیاز و برای تساوی یک امتیاز در نظر گرفته شد و مسابقات به صورت دوره‌ای برگزار شد.

هر چند که سقوط هواپیمای حامل بازیکنان تورینو در سال ۱۹۴۹ یکی از مهمترین تراژدی‌های جهانی دنیای ورزش بود، اما تراژدی دوم یکسال بعد در ماراکانا رخ داد؛ جایی که برزیلی‌ها هنوز آن را ماتمکده می‌دانند. این تراژدی در روز پایانی مسابقات و با حضور ۲۰۵ هزار تماشاگر شکل گرفت. تراژدی که یک کشور را در غم و ماتم فرو برد و حتی برخی از روزنامه‌نگاران آن را فاجعه ملی در برزیل قلمداد کردند.

دیدار نهایی مسابقات جام جهانی بین تیم‌های ملی فوتبال برزیل و اروگوئه در روز شانزدهم جولای سال ۱۹۵۰ برگزار و با نتیجه ۲ بر یک به صعود اروگوئه به پایان رسید تا این کشور دومین قهرمانی خود را در فوتبال جشن بگیرد. در آن دیدار شیافیانو و گیگیا برای اروگوئه و فریاکا برای برزیل گلزنی کردند.

در خصوص فاجعه ماراکانا، نلسون رودریگز، روزنامه‌نگار سرشناس ورزشی برزیل در آن سال‌ها نوشت: هر کشوری فاجعه لاعلاج ملی خودش را دارد، چیزی مثل هیروشیما؛ هیروشیما ما شکست ۱۹۵۰ از اروگوئه بود.

در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم (اوت ۱۹۴۵) کشور آمریکا با بمباران اتمی شهرهای هیروشیما و ناکازاکی ژاپن بیش از ۲۰۰ هزار نفر از ساکنان این ۲ شهر را به کام مرگ فرستاد. این فاجعه ۵ سال پیش از جام جهانی ۱۹۵۰ برزیل رخ داد.

فاجعه ملی برزیلی‌ها پیش چشم بیش از ۲۰۰ هزار نفر و در ورزشگاه مارکانا شکل گرفت. در آن زمان پخش تلویزیونی رقابت ها وجود نداشت و مردم از رادیو، اخبار فوتبال را دریافت می‌کردند. اخباری که تا دقایق پایانی بر وفق مردان دیار قهوه بود اما تلخ‌ترین اتفاق بازی برزیل و اروگوئه در دقیقه ۸۵ رخ داد جایی که ضربه بازیکن اروگوئه تیر خلاصی بر رویای برزیلی‌ها بود ضربه‌ای که آرزوی یک ملت را در مارکانا بر باد داد.

بعد از پایان این بازی مارکانای بزرگ به ماتمکده تبدیل شد و مردم ساعت‌ها در ورزشگاه ماندند و اشک ریختند. فضای ورزشگاه حتی شرایط را برای جشن قهرمانی اروگوئه سخت کرده بود. غم از مارکانا به تمام محلات برزیل سرایت کرد.

در جام جهانی ۱۹۵۰ تیم فوتبال اروگوئه به عنوان قهرمانی رسید و برزیل نایب قهرمان شد. اسپانیا عنون سوم را به خود اختصاص داد و یوگسلاوی سابق نیز به عنوانی بهتر از چهارم نرسید. برزیل با ۲۲ گل زده خط آتش مسابقات لقب گرفت اما نتوانست در برابر سد دفاعی اروگوئه کاری از پیش ببرد. اروگوئه در این دوره از رقابت‌ها تنها پنج گل دریافت کرد.

خوان شیافینو زننده یکی از گل‌های قهرمانی اروگوئه در مارکانا بهترین بازیکن جام شد و آدمیر (برزیل) با ۸ گل به کفش طلای مسابقات رسید.

اما در میانه این ماتم یک کودک کار سخنی بر زبان آورد که شاید در آن روزها کسی وی را جدی نگرفت. کودکی که در محلات فقیر برزیل با لباس‌های پلاسیده و با مشاهد چهره درهم پدر و مادرش گفت: نگران نباشید خودم جام جهانی را فتح می‌کنم. شاید این حرف بخشی از تخیل کودکانه ادسون آرانتس در سن ۹ سالگی بود، اما هشت سال بعد پله با وجود آنکه کمتر از ۱۸ سال سن داشت در سوئد موفق به فتح جام جهانی شد. وی در دوران فوتبال خود سه بار جام جهانی را در سال‌های ۱۹۵۸، ۱۹۶۲و ۱۹۷۰ فتح کرد.

منبع: ایرنا