رشد دوقلوزایی در حیات وحش گلستان؛ ثمره باران و حفاظت
ثبت موارد متعدد دوقلوزایی در گونههای گیاهخوار مناطق حفاظتشده گلستان، اتفاقی فراتر از یک رویداد طبیعی محسوب میشود که کارشناسان آن را نشانهای از مطلوب بودن شرایط زیستگاهها، بهبود منابع غذایی و اثربخشی اقدامات حفاظتی در عرصههای طبیعی استان میدانند.
گلستان در گسترهای بیش از ۲۰ هزار کیلومتر مربع، دریا، جنگل، کوهستان، دشت، تالاب و بیابان را در کنار یکدیگر جای داده و به واسطه همین تنوع کمنظیر اقلیمی، میزبان صدها گونه گیاهی و جانوری و همچنین جنگلهای هیرکانی ثبت جهانی و پارک ملی گلستان به عنوان قدیمیترین پارک ملی کشور است که حفاظت از آن وظیفهای ملی محسوب میشود.
در چنین بستری، ثبت موارد متعدد دوقلوزایی در گونههای گیاهخوار مناطق حفاظتشده گلستان را میتوان یکی از امیدوارکنندهترین نشانههای پویایی طبیعت این استان دانست چرا که این پدیده به ویژه در گونههای علفخوار، شاخصی برای سنجش وضعیت سلامت زیستگاه، دسترسی جانوران به منابع غذایی کافی و آرامش نسبی در محیط زندگی آنها به شمار میرود و به همین دلیل افزایش آن در مناطق تحت مدیریت حفاظت محیط زیست گلستان، از نگاه متخصصان نشانهای مثبت از شرایط اکولوژیک زیستگاههای استان است.
معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان با اشاره به نتایج پایشهای میدانی انجام شده در مناطق تحت مدیریت استان گفت: بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد امسال موارد دوقلوزایی در برخی گونههای گیاهخوار نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته است.
سیدمجتبی حسینی اظهار کرد: بارندگیهای مناسب ماههای اخیر باعث رشد مطلوب پوشش گیاهی در زیستگاهها شده و در کنار تلاشهای شبانهروزی محیطبانان برای تامین امنیت حیات وحش، شرایط مناسبی برای زادآوری گونهها فراهم آمده است.
وی افزود: بیشترین موارد دوقلوزایی ثبت شده مربوط به میشهای وحشی بوده اما در گونههایی نظیر بز وحشی و آهو نیز نمونههای دوقلوزایی مشاهده و ثبت شده است.
حسینی ادامه داد: افزایش زادآوری در حیات وحش زمانی رخ میدهد که جانوران از امنیت کافی، منابع غذایی مناسب و دسترسی مطلوب به آب برخوردار باشند که بخش قابل توجهی از این شرایط در بسیاری از زیستگاههای استان فراهم شده است.
گلستان با برخورداری از مناطق حفاظتشده جهاننما، هیرکانیا، لوه، زاو و پارک ملی گلستان، در کنار هفت منطقه شکار و تیراندازی ممنوع و سه تالاب بینالمللی آلماگل، آلاگل و آجیگل، یکی از مهمترین کانونهای تنوع زیستی کشور محسوب میشود.
بر اساس آمارهای رسمی، ۸۳ گونه پستاندار، ۳۸۰ گونه پرنده، ۵۶ گونه خزنده، هشت گونه دوزیست و ۶۰ گونه ماهی در زیستگاههای طبیعی این استان شناسایی شدهاند که این ظرفیت گلستان را در زمره غنیترین استانهای کشور از نظر تنوع گونهای قرار داده است.
در میان این زیستگاهها، پارک ملی گلستان که محل تلاقی جنگلهای هیرکانی و اکوسیستم ایرانی-تورانی است، به تنهایی میزبان بیش از هزار و ۳۶۰ گونه گیاهی، هزار و ۱۰۰ گونه حشره، ۱۵۰ گونه پرنده و دهها گونه پستاندار، خزنده و آبزی است.
با این حال، مسئولان محیط زیست معتقدند حفظ این دستاوردها بدون رفع برخی چالشهای ساختاری دشوار خواهد بود.
معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان با اشاره به کمبود نیروی انسانی گفت: در حال حاضر مهمترین چالش پیشروی حفاظت از طبیعت استان، کمبود شدید نیرو در بخشهای اجرایی و کارشناسی است.
وی افزود: چارت مصوب اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان ۶۶۰ نفر است اما اکنون این مجموعه با کمتر از ۲۵۰ نیرو اداره میشود و این در حالی است که مسئولیت حفاظت از گستره وسیعی از زیستگاههای حساس استان بر عهده همین تعداد محدود نیرو قرار دارد.
حسینی خواستار اختصاص مجوزهای ویژه استخدامی برای جبران کمبود نیرو شد و اظهار کرد: افزایش تعداد محیطبانان و کارشناسان میتواند نقش موثری در ارتقای سطح حفاظت از تنوع زیستی استان داشته باشد.
وی فرسودگی خودروها، کمبود تجهیزات حفاظتی و محدودیت اعتبارات عمرانی را از دیگر مشکلات موجود برشمرد و گفت: استمرار این وضعیت میتواند توان عملیاتی نیروهای حفاظتی را کاهش داده و خسارتهای جبرانناپذیری به محیط زیست وارد کند.
معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان همچنین از اجرای برنامههای بهسازی منابع آبی در زیستگاهها خبر داد و افزود: چشمههای مناطق تحت مدیریت به صورت مستمر پایش و مرمت میشوند و در سال جاری نیز بیش از نیمی از
چشمههای دارای مشکل در پارک ملی گلستان بهسازی شدهاند.
وی نقش آموزش و فرهنگسازی را در حفاظت از طبیعت بسیار مهم دانست و گفت: اجرای برنامههای آموزشی برای دانشآموزان، جوامع محلی و ساکنان حاشیه مناطق حفاظتشده با هدف کاهش تخلفات زیستمحیطی و افزایش مشارکت مردمی در دستور کار قرار دارد.
کارشناسان معتقدند افزایش دوقلوزایی در گونههای گیاهخوار گلستان را میتوان یکی از نشانههای موفقیت اقدامات حفاظتی و بهبود شرایط زیستگاهها دانست که اگر با تامین اعتبارات لازم، تقویت نیروی انسانی و مشارکت بیشتر جوامع محلی همراه شود، میتواند آیندهای روشنتر را برای حیات وحش این استان رقم بزند.
منبع: ایرنا
